IV SA/Wa 1852/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "[...]" kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...].05.2013 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej także GDOŚ) utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].12.2012 r. (zwanego dalej także RDOŚ), prostujące z urzędu - jako oczywistą omyłkę w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].11.2012 r. uzgadniającym realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Farmy Wiatrowej "W.", składającej się z 13 elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o maksymalnej całkowitej wysokości do 150 m n.p.t. wraz z przyłączem kablowym oraz pozostałą infrastrukturą towarzyszącą - oznaczenie najbliższego tej inwestycji obszaru Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. We wskazanym postanowieniu uzgadniającym błędnie określono go jako obszar specjalnej ochrony ptaków B. PLB [...], oddalony o 9 km od tego przedsięwzięcia, zamiast prawidłowo podać, że jest to obszar mający znaczenie dla Wspólnoty K. PLH [...], oddalony o ok. 4,5 km od planowanego przedsięwzięcia oraz obszar specjalnej ochrony ptaków Dolina Ś. PLB [...], położony od niego w odległości ok. 5 km. Organ odwoławczy potwierdził, że omyłka ta wynikła na skutek "technicznych aspektów używania komputera" i nie miała wpływu na pozostałą treść wskazanego postanowienia uzgadniającego z dnia [...].11.2012 r. Dopuszczalne było więc sprostowanie go w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Nie uwzględnił zatem zażalenia wniesionego na postanowienie prostujące przez Stowarzyszenie E. . Stowarzyszenie to przede wszystkim zarzuciło, że faktycznie dokonano zmiany merytorycznej uzgodnienia dla środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Organ odwoławczy stwierdził, że nie był to błąd lub omyłka istotna, wymagająca przeprowadzenia dodatkowych badań. Prawidłowe obszary Natura 2000 analizowane były w raporcie o oddziaływaniu planowanej farmy wiatrowej na środowisko, który stanowił podstawę postanowienia uzgadniającego. Błędne wskazanie tych obszarów w uzgodnieniu nie miało wpływu na sposób rozpatrzenia sprawy, czy nałożone w ramach tego uzgodnienia warunki. Organ uznał także za nieuzasadniony, podniesiony przez Stowarzyszenie zarzut braku analizy oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 "B.", mając na względzie usytuowanie go w odległości 60 km od tej inwestycji. Za trafny przyjął natomiast zarzut braku umieszczenia w rozdzielniku postanowienia stron zawiadamianych w trybie art. 49 K.p.a. Stwierdził jednocześnie, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, podobnie jak i brak wywieszenia go na tablicy ogłoszeń RDOŚ. Wniosek ten wyprowadził z faktu, że o postanowieniu RDOŚ z [...].12.2012 r. strony poinformowano Obwieszczeniem Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...].12.2012 r., prawidłowo podanym do publicznej wiadomości (tablice ogłoszeń oraz strona internetowa urzędu). Informacja o wydaniu tego postanowienia (z przytoczoną jego treścią) znalazła się nadto w Biuletynie Informacji Publicznej RDOŚ. GDOŚ nie uwzględnił nadto zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. Wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie sprostowania nie zbiera się nowych dowodów i materiałów, co czyniłoby celowym umożliwienie zajęcia co do nich stanowiska. Opierano się wyłącznie na materiale już zgromadzonym w sprawie. We wniesionej skardze Stowarzyszenie "K." z siedzibą w miejscowości K. zarzuciło zaskarżonemu postanowieniu GDOŚ naruszenie: - art. 15 w zw. z art. 136 w zw. z art. 113 § 1 K.p.a. przez brak wyjaśnienia jakie okoliczności kryły się pod użytym przez organ pojęciem "technicznych aspektów używania komputera", które doprowadziły do merytorycznej zmiany postanowienia uzgadniającego; - art. 10 K.p.a. przez pozbawienie stron czynnego udziału w sprawie, uniemożliwiając im złożenie końcowych uwag i wniosków; - art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a, przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz podanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia GIOŚ błędnego obszaru Natura 2000 "Dolina S.", zamiast "Dolina S." PLB [...]. W uzasadnieniu skargi, przede wszystkim podkreślono, że w ocenie strony skarżącej, powstały błąd miał charakter merytoryczny. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów ze strony organu I instancji, z których wynikałoby, że przeanalizowano prognozowane oddziaływanie Farmy Wiatrowej "W." na wskazane dwa obszary Natura 2000 – K. PLH [...], oddalony o ok. 4,5 km od planowanego przedsięwzięcia oraz obszar specjalnej ochrony ptaków Dolina S. PLB [...], położony od niego w odległości ok. 5 km. Stowarzyszenie podniosło, że o istnieniu potencjalnego znaczącego wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie przesądza tylko odległość w linii prostej, ale np. położenie na szlaku wędrownym ptactwa. Istotne znaczenie ma zatem fakt, że obszar "B." położony w bliskim sąsiedztwie zbiornika W. jest elementem łączącym przestrzennie ciąg migracji ptaków wodno-błotnych, wędrujących Doliną W. (Doliną S. PLB [...] do P., a następnie "Doliną D." poniżej W.). W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i powołał się na rozdział 5.6.3 raportu argumentując, że wpływ na przedmiotowe oba obszary Natura 2000 został przeanalizowany. Jednocześnie wskazał na art. 142 K.p.a. zaznaczając, że na postanowienie uzgadniające zażalenie nie przysługuje, wobec czego będzie ono przedmiotem zaskarżenia przy ocenie decyzji środowiskowej, która zostanie wydana dla tego przedsięwzięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia GDOŚ z dnia [....].05.2013 r. w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że jest ono dotknięte wadą nieważności, z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z woli ustawodawcy ustawa z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm. – zwana dalej OOŚ) wyłączyła możliwość zaskarżania w drodze zażaleń uzgodnień dokonywanych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska do decyzji środowiskowych, dla których przeprowadzana była ocena oddziaływania na środowisko, tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie (por. art. 77 ust. 7 cyt. ustawy). Takie postanowienie uzgadniające może być zatem przedmiotem merytorycznej oceny wyłącznie przy okazji kontroli decyzji środowiskowej, wydanej dla danego przedsięwzięcia. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość odrębnego jego zaskarżenia niejako na przyszłość, ale zasadę tę jednolicie odniósł także do spraw, które pozostawały w toku podczas wejścia w życie wskazanej ustawy. Świadczą o tym m. in. jej przepisy przejściowe jak np. art. 153 ust. 2. Stanowisko o braku możliwości uprzedniego, odrębnego zaskarżenia postanowienia uzgadniającego zostało zaakceptowane także przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne oraz podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazana kwestia ma zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie i przesądza o tym, że postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z dnia [...].11.2012 r. uzgadniające realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Farmy Wiatrowej "W.", składającej się z 13 elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o maksymalnej całkowitej wysokości do 150 m n.p.t. wraz z przyłączem kablowym oraz pozostałą infrastrukturą towarzyszącą - będzie mogło być przedmiotem kontroli dopiero w momencie oceny prawidłowości decyzji środowiskowej, która zostanie wydana dla tej inwestycji. W żadnym wypadku nie było zatem podstaw do wcześniejszej merytorycznej oceny prawidłowości tego postanowienia, przy okazji badania zasadności i istnienia podstaw do jego sprostowania. Sprostowanie to, dokonane z urzędu postanowieniem RDOŚ z dnia [...].12.2012 r., należało więc potraktować jako integralną część przedmiotowego postanowienia uzgadniającego, co wyłączało możliwość zażalenia prostowanego postanowienia w trybie art. 113 § 3 K.p.a. Wniosek taki należy wyprowadzić z akceptowanego zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie poglądu o racjonalności ustawodawcy. Bardzo ścisłe powiązanie sprostowania z niezaskarżalnym postanowieniem, którego dotyczy, nakazywało rozciągnięcie na nie zasady obowiązującej dla prostowanego postanowienia. Przy przyjęciu przeciwnego założenia, jego kontrola, w ramach zażalenia wywiedzionego w trybie art. 113 § 3 K.p.a., wbrew wyraźnej woli ustawodawcy, prowadziłaby do naruszenia ustawowego zakazu odrębnego zaskarżenia postanowienia uzgadniającego, wydanego przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska w trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 OOŚ i sprowadzałaby się do jego uprzedniej, merytorycznej oceny. W efekcie stanowiłoby to obejście wskazanego ustawowego zakazu. W rozpatrywanej sprawie, jakkolwiek organ usiłował nie przekroczyć granic przedmiotu sprawy tyczącej sprostowania, nie ustrzegł się zajęcia stanowiska merytorycznego odnośnie obszaru Natura 2000 "B.", podkreślając jego usytuowanie w odległości 60 km od tej inwestycji. W odpowiedzi na skargę natomiast, w oparciu o zapisy sporządzonego raportu oddziaływania na środowisko dla tej inwestycji, zamieścił polemikę ze stanowiskiem strony skarżącej, przekonując o braku merytorycznego wpływu dokonanego sprostowania na treść wydanego postanowienia uzgadniającego, odnosząc się do zasadności przyjętego zapisu o lokalizacji zamierzonego przedsięwzięcia poza obszarami Natura 2000 i braku wpływu w sposób znaczący na spójność całej Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. Postanowienie prostujące postanowienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska wydane w trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - dzieli losy postanowienia prostowanego. Nie znajduje zatem do niego zastosowania art. 113 § 3 K.p.a. Podobnie jak postanowienie uzgadniające, stanowiąc jego integralną część, w myśl art. 142 K.p.a., podlega zaskarżeniu w odwołaniu od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla danego przedsięwzięcia. Wobec wskazanych argumentów organ odwoławczy zobowiązany był zastosować art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., czego nie uczynił, stosując się do błędnego pouczenia postanowienia prostującego. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 oraz 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 cyt. ustawy, zwracając uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku należy zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w nim wyrażonych.