III SA/Łd 1180/13

Dnia 30 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 oddala skargę. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] pismem z dnia [...] wezwał na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: " k.p.a." B. B. do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 r. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 15 lipca 2013 r. Braki formalne polegały na: niepodpisaniu załączników graficznych, na których znajdowały się działki ewidencyjne, niepodaniu powierzchni jednej z działek, niezaznaczeniu szeregu działek rolnych na załącznikach graficznych dostarczonych wraz z wnioskiem o przyznanie płatności. B. B. pismem z dnia [...] wniosła o przedłużenie terminu wyznaczonego przez organ administracji do dnia 25 lipca 2013 r. z uwagi na fakt, że dopiero po tej dacie będzie w Polsce i w Łodzi. Organ administracji poinformował stronę pismem z dnia 24 lipca 2013 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku dotyczącego przyznania płatności. B. B. w dniu [...] złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia podpisu na fotoortomapach. Wyjaśniła, że została wezwana do usunięcia braków wniosku. Nie mogła jednak uzupełnić braków ( brak podpisów i innych braków) ze względu na nieobecność w kraju. Do kraju wjechała w nocy 23.07.2013 r. Powyższą okoliczność dokumentują rachunki na zakup paliwa. Na 23 lipca 2013 r. miała także wezwanie do Powiatowego Nadzoru Budowlanego w Warszawie, a więc nie mogła stawić się w organie w celu uzupełnienia wniosków. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że strona ubiegająca się o przywrócenie terminu nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 58 § 1 k.p.a., to jest nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Strona podaje jako przyczynę nieuzupełnienia braków formalnych pobyt za granicą i powrót do kraju w dniu 23 lipca 2013 r. W ocenie organu nie stanowiło to przeszkody uniemożliwiającej podjęcie działań mających na celu uzupełnienie braków formalnych w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji, wyjaśniając że nie mogła w wyznaczonym terminie usunąć braków formalnych. Do dnia 23 lipca 2013 r. znajdowała się w Wiedniu, a w nocy 23 lipca 2013 r. była w drodze do Warszawy. Na ten dzień wyznaczono termin oględzin budynku znajdującego się w Warszawie. Oględziny budynku trwały do godziny 14.30, a droga do Łodzi zajęłaby jej 2 godziny. Stawienie się w biurze agencji w dniu 23 lipca 2013 r. było zatem niemożliwe. Strona podniosła, iż posiada również miejsce pobytu poza granicami kraju, a Rzeczpospolita Polska do dnia dzisiejszego nie dopełniła obowiązku nałożonego przepisami unijnymi dopasowania przepisów k.p.a. do standardów międzynarodowych. Zmiana terminów do uzupełnienia braków z 7 dniowych na co najmniej miesięczne – jak to jest w postępowaniach sądowych dałoby stronie zgodnie z rozporządzeniem Unijnym możliwość swobodnego wypełniania wszystkich nakładanych na stronę obowiązków przez organy administracyjne i sądowe zarówno w Polsce jak i w Austrii. Skarżąca wielokrotnie nakłaniana była do ustanowienia pełnomocnika. Należy jednak pamiętać, że skarżąca ponosi konsekwencje niechlujstwa i zaniedbania pełnomocnika, a z takimi miała przez ostatnie 30 lat wystarczająco do czynienia. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając wydane orzeczenie wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, płatności do krów i owiec, płatności do tytoniu, płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności niezwiązanej do skrobi i zgody, o której mowa w art. 28 ust. 1 , na formularzach opracowanych oraz przesłanych lub udostępnionych przez Agencję. Zgodnie z art. 12 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit d), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały graficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczna identyfikacje, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Organ odwoławczy powołał wyroki sądów administracyjnych zgodnie, z którymi brak podpisu pod materiałem graficznym wnioskodawcy należy traktować jako brak formalny w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Wypełniony przez wnioskodawcę materiał graficzny stanowi załącznik do wniosku o przyznanie płatności i element podania strony, w rozumieniu art. 63 k.p.a. Podpis wnioskodawczy jest niezbędny do ustalenia, czy określone żądanie pochodzi rzeczywiście od danej osoby a w efekcie czy rozstrzygnięcie organu obejmuje całość żądania i poza to żądanie nie wykracza. Organ odwoławczy wskazał, że w art. 58 § 1 § 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie: 1. złożenie prośby o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, 3. prośbę należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, 4. jednoczesne dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Jedna z wymienionych przesłanek nie została spełniona przez stronę, to jest nie uprawdopodobniła ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby. Okolicznością wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w niedochowaniu terminu są m.in. takie okoliczności faktyczne, jak przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osoba, powódź, pożar. Z treści podania o przywrócenie terminu z dnia 26 lipca 2013 r., jak również z zażalenia na postanowienie wynika jedynie, ze strona do dnia 23 lipca 2013 r. przebywała poza granicami kraju lecz nie przedstawia żadnych innych dodatkowych dowodów ( poza paragonami), na podstawie których organ II instancji mógłby uznać wyjaśnienia strony za prawdziwe. Jednocześnie z akt sprawy wynika, ze wnioskodawczyni w dniu 18 lipca 2013 r. ( wezwanie zostało doręczone w dniu 15 lipca 2013 r. zgodnie z art. 43 k.p.a.) przebywała w kraju, co potwierdza podanie o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych. Zdaniem organu odwoławczego ze złożonych przez stronę wyjaśnień nie wynika, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że określony w art. 64 § 2 k.p.a. 7 dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych podania jest terminem ustawowym, zatem nie może zostać przez organ administracyjny skrócony, ani przedłużony. B. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że popiera nadal stanowisko reprezentowane we wnioskach i odwołaniach w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podczas rozprawy w dniu 30 stycznia 2014 r. poparła skargę. Wyjaśniła, że w dniu 17 lipca 2013 r. nie przebywała w Polsce, a późniejsze wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika do doręczeń. Pełnomocnikowi do doręczeń pozostawia czyste kartki z własnym podpisem w celu ewentualnego późniejszego nadrukowania pism. Na podstawie wyciągu z karty kredytowej jest w stanie udowodnić, że była w Austrii. Wyjaśniła, że przed 20 czerwca 2013 r. była w Burze Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z prośbą o sprawdzenie dokumentów czy są kompletne, a następnie oświadczyła, że do dnia 23 lipca 2013 r. będzie poza granicami kraju. Nie chciała ustanowić pełnomocnika do działania w jej imieniu z uwagi na fakt, że za ewentualne błędy tego pełnomocnika odpowiada ona samodzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270)- dalej – p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności prawnej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, ze dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zaliczyć można przypadki wyjątkowe, np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, powódź, pożar. W rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Organy administracji prawidłowo zatem odmówiły przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, uznając że strona nie uprawdopodobniła braku swej winy w niedopełnieniu obowiązku nałożonego przez organ. Organy administracji obu instancji miały podstawy nie dać wiary skarżącej, iż w okresie od dnia 18 lipca do 23 lipca 2013 r. przebywała poza Polską. Znajdujące się w aktach, podpisane przez skarżącą, pismo z dnia 18 lipca 2013 r. zawierało informację o pobycie skarżącej do dnia 25 lipca 2013 r. poza krajem. Pismo to nadano w polskim urzędzie pocztowym w Kaliszu w dniu 18 lipca 2013 r. Organy administracji po zapoznaniu się z treścią pisma oraz znajdującą się na kopercie datą pieczęci pocztowej ( 18.07.2013 r.) prawidłowo przyjęły, iż strona nie uwiarygodniła, by w dniu 18 lipca 2013 r. nie przebywała w Polsce i nie mogła usunąć braków formalnych wniosku. W ocenie Sądu nie jest wiarygodne oświadczenie strony złożone podczas rozprawy, iż pozostawiła pełnomocnikowi do doręczeń czystą kartkę zawierająca jej podpis w celu późniejszego nadrukowania treści pisma. Tym samym skarżąca miała znajdować tego dnia w Wiedniu, a pismo przez nią podpisane nadano na poczcie w Kaliszu. Oświadczenie takie pozostaje w sprzeczności z prezentowanym w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego stanowiskiem skarżącej, iż nie ustanawia pełnomocników do prowadzenia jej spraw, gdyż nie chce odpowiadać za ich błędy. Całkowicie nielogiczne jest, by osoba posiadająca ograniczone zaufanie do innych powierzała pełnomocnikowi umocowanemu jedynie do odbioru korespondencji czyste kartki opatrzone jej podpisem. Pełnomocnik taki mógłby przecież w sposób dowolny zapisać czystą kartkę. Skutki nieprawidłowych działań takiej osoby całkowicie obciążałyby skarżącą, bowiem pod tekstem pisma znajduje się jej podpis. Nietrafne jest stanowisko strony, iż załączone do zażalenia rachunki z czeskiej stacji benzynowej potwierdzają jej pobyt poza Polską w okresie od 18 do 23 lipca 2013 r. Na rachunkach znajduje się data 23 lipca 2013 r. W ocenie Sądu uwiarygodnić mogą one pobyt skarżącej za granicą jedynie w dniu 23 lipca 2013 r. Na ich podstawie nie można natomiast przyjąć, że w dniach od 15 do 22 lipca 2013 r. skarżąca była nieobecna w Polsce, a tym samym nie mogła uzupełnić braków formalnych wniosku. Skarżąca wyjaśniła, że często przemieszcza się do odległych miejscowości na terenie kraju i poza jego granicami. Powinna zatem w sposób szczególnie staranny zorganizować obsługę korespondencji urzędowej tak, by dochować wszelkich terminów procesowych. Jeśli nie jest w stanie sama poradzić sobie z prowadzeniem licznych spraw w sądach i organach administracji ( związanych z prowadzeniem gospodarstw rolnych w Polsce i Austrii oraz zarządem nieruchomościami w kilku miastach) może ustanowić – jak sugerował jej organ – profesjonalnych pełnomocników. W przypadku popełnienia przez nich błędów mogłaby ubiegać się o odszkodowanie za powstałe szkody na drodze cywilnoprawnej. Ograniczyłaby w ten sposób skutki ewentualnej swojej odpowiedzialności za wadliwe działania pełnomocników. Brak prawidłowego zorganizowania obiegu korespondencji świadczy o nienależytej dbałości skarżącej o własne interesy. Nie istnieją wobec powyższego podstawy do przerzucania na organy administracji odpowiedzialności za nieprawidłowe działania strony. Podczas rozprawy skarżąca wyjaśniła, że w dniu 20 czerwca 2013 r. była w biurze powiatowym agencji w [...] i prosiła o sprawdzenie kompletności dokumentów. Nie przedstawiła jednak dowodu potwierdzającego okoliczność sprawdzenia tych dokumentów przez organ w dniu 20 czerwca 2013 r. i poinformowania strony, iż złożony przez nią wniosek nie zawiera żadnych braków formalnych. Wnioski o przyznanie płatności są oceniane na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego ( tekst jedn. Dz.U. 2012, poz. 1164 ze zm.). W myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba ze przepisy ustawy stanowią inaczej. Rozporządzenia wymienione w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. nie wyłączają stosowania art. 64 k.p.a. w trakcie rozpoznawania wniosków o płatności. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. określa 7 dniowy termin do usunięcia braków wniosków. Ten zatem termin, a nie zgłaszany przez skarżącą termin miesięczny , organ administracji zobowiązany był wyznaczyć stronie na usuniecie braków formalnych jej wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. b.a.