I FSK 2321/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Ewa Rojek, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 831/15 w sprawie ze skarg A. M. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.) z dnia 31 marca 2015 r. nr [...], [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 831/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę A. M. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Decyzją z dnia 15 stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił skarżącej za kwiecień 2010 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług. Od powyższej decyzji skarżąca w dniu 18 lutego 2015 r. wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z uwagi na pobyt w Anglii nie dokonała osobiście odbioru decyzji organu I instancji i nie posiadała żadnych informacji, by jakakolwiek decyzja została w jej sprawie wydana. O wydaniu decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 11 lutego 2015 r. podczas rozmowy telefonicznej z przedstawicielem Urzędu Skarbowego. Wyjaśniła, iż w związku z tą informacją w dniu 14 lutego 2015 r. przyjechała do Polski, a ponieważ jej matka – M.M., która faktycznie odebrała decyzję, nie była w stanie odnaleźć doręczonego egzemplarza, z jej treścią zapoznała się dopiero w dniu 16 lutego 2015 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w S.. Skarżąca podnosiła, że jej matka przez roztargnienie wynikające z nawału obowiązków związanych z pracą i opieką nad dzieckiem nie przekazała adresatce odebranej decyzji oraz informacji, że taka decyzja została w ogóle wydana i dostarczona. W tych okolicznościach podatniczka nie upatruje swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. organ odwoławczy odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż nie uznał za zasadną argumentację skarżącej jakoby w sprawie nie było realnej możliwości do złożenia odwołania w ustawowym terminie. Zaznaczono, że doręczenie korespondencji pełnoletniemu domownikowi było spowodowane nieobecnością skarżącej w miejscu zamieszkania. Znaczenie ma, że doręczenie decyzji I instancji w przedmiotowy sposób nie było jedynie incydentalnym przypadkiem. Wyrażono pogląd, że w sytuacji ciągłej nieobecności w miejscu zamieszkania, a tym bardziej w przypadku wyjazdu za granicę, od strony postępowania należy oczekiwać szczególnej staranności w monitorowaniu stanu swoich spraw. Co więcej, zwrócono uwagę, że długość okresu, w którym skarżąca przebywała za granicą wskazuje, iż nie był to wyjazd nagły, do którego nie mogła się należycie przygotować, powierzając prowadzenie swoich spraw, chociażby w zakresie korespondencji, osobie trzeciej. Zwrócono uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu wskazane zostało, iż o wydaniu decyzji organu I instancji skarżąca dowiedziała się dopiero w dniu 11 lutego 2015 r. – to jest 23 dni po doręczeniu decyzji w jej miejscu zamieszkania. W ocenie organu, skarżąca przebywając za granicą w trakcie toczącego się postępowania, nie zasięgała informacji, czy była do niej kierowana korespondencja z tym postępowaniem związana. Zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności w tym zakresie, zdaniem organu świadczy o niedbalstwie w prowadzeniu swoich spraw. Gdyby w sposób należyty skarżąca zadbała o uzyskanie informacji o przychodzącej korespondencji, wówczas miałaby możliwość zrealizowania uprawnienia procesowego do wniesienia odwołania w terminie ustawowym. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia było zaś wydanie postanowienia z dnia 31 marca 2015 r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skierowanych do WSA w Krakowie skargach na powyższe postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1, art. 228 § 1 pkt 2, art. 121 § 1, 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), dalej: O.p., W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Sąd pierwszej instancji oddalił skargi. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez skarżącą, a skargę kasacyjną oparto na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegających na niezastosowaniu art. 145 § 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej jako: P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p., które to miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 marca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania podczas, gdy z okoliczności sprawy wynika w sposób jednoznaczny, iż ziściły się przesłanki do uwzględnienia skargi albowiem uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 stycznia 2015 r. nastąpiło bez winy skarżącej, a tym samym zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez organ; - art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika w sposób jednoznaczny, iż ziściły się przesłanki do uwzględnienia skargi albowiem uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 stycznia 2015 r. nastąpiło bez winy skarżącej, a tym samym zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez organ i brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania przez skarżącą. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego. Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 P.p.s.a.). Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku. Oddalając skargi WSA w Krakowie wyjaśnił warunki dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu. Zasadnicze znaczenie ma zaś przesłanka braku winy skarżącej w niedotrzymaniu terminu (przy braku podważenia przez organ spełnienia pozostałych warunków z art. 162 O.p.), tj. czy zawarta we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność wyczerpuje znamiona uprawdopodobnienia braku winy. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że przedstawione okoliczności nie są wystarczające dla uznania, że skarżąca nie zawiniła w uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Sąd podzielił bowiem stanowisko organu, iż na gruncie niniejszej sprawy niekwestionowana i bezsporna pozostaje okoliczność, że przesyłka zawierająca decyzję podatkową organu I instancji została skarżącej prawidłowo i skutecznie doręczona w trybie zastępczym przewidzianym w art. 149 O.p. Zważyć przy tym należy, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja, że odebrana została w miejscu zamieszkania skarżącej, przez dorosłego domownika matkę M. M., która zobowiązała się do oddania korespondencji adresatce i która wielokrotnie odbierała kierowaną do niej korespondencję, jako osoba upoważniona. Okoliczności te zostały potwierdzone własnoręcznym podpisem M.M., jak również w jej oświadczeniu z dnia 17 lutego 2015 r., a i przez samą skarżącą w składanych pismach i środkach zaskarżenia. W sytuacji więc, gdy domownik nie oddał pisma adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu, zawsze zachodzi sytuacja "zawinienia" dorosłego domownika bez względu na powody nie oddania pisma adresatowi we wskazanym terminie, zwłaszcza gdy – tak jak w niniejszej sprawie – powołuje się na roztargnienie, omyłkę i nawał pracy. W ocenie Sądu te zaniedbania i zaniechania bezpośrednio obciążają samą skarżącą, która wyjeżdżając za granicę miała świadomość toczącego się wobec niej postępowania podatkowego, a mimo tego nie przejawiała wzmożonego zainteresowania jego przebiegiem. Te okoliczności wskazują zaś na niedochowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Prawidłowo też Sąd pierwszej instancji odniósł się do kwestii wydania obydwu postanowień w tej samej dacie wywodząc, że jest ono dopuszczalne i nie narusza żadnych przepisów prawa, w tym także, że o przedwczesności któregokolwiek postanowienia nie może też przesądzać nadana mu sygnatura. Zasadnie Sąd ten zwrócił uwagę, że z treści zaskarżonego postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wynika wyraźnie, że zostało ono wydane po rozpatrzeniu argumentacji strony w zakresie przesłanek przywrócenia terminu, i organ powołuje się w nim na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uznając z powyższych względów, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.