II OZ 1340/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 569/15 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. I. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. odmówił M. I. (dalej jako: "skarżący") terminu do uzupełnienie braków formalnych skargi. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego r. pr. M. L. została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 2 czerwca i 10 czerwca 2015 r.) nie zostało odebrane przez pełnomocnika, co wynika z adnotacji znajdujących się na kopercie nadanej przez Sąd przesyłki za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, znajdującej się w aktach, a zatem termin do uzupełnienia braków upłynął w dniu 16 czerwca 2015r. Z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w terminie Sąd postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 r. odrzucił skargę. Postanowienie to zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 23 lipca 2015 r. Pismem z dnia 27 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu, dołączając braki formalne skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, iż nie otrzymał ani pierwszego, ani drugiego awiza, a także ani z nim, ani z jego pełnomocnikiem nie kontaktował się listonosz i nie przekazywał informacji o przesyłce sądowej. O wezwaniu do uzupełnienia braków, dowiedział się dopiero z treści uzasadnienia postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi. Ponadto podniósł, na przesyłkach kierowanych z sądu nie zaznaczono, że dotyczy ona skarżącego M. I., ponieważ jako adresat wskazywany jest jedynie pełnomocnik. Dopiero z treści pisma znajdującego się wewnątrz koperty można dowiedzieć się, jakiej sprawy dotyczy i którego mocodawcy. Z dotychczasowej praktyki organów nadzoru budowlanego w tej samej sprawie wynika, że na korespondencji organu (na kopertach) wskazywano M. L. jako pełnomocnika M. I., nie zaś samego pełnomocnika. Ma to o tyle istotne znaczenie, że adres przy ul. G. [...] w K. został w skardze oznaczony jedynie jako adres do doręczeń. Dodatkowo wskazał, że pod adresem przy ul. G. 13 w K. znajdują się 3 sekretariaty podmiotów wykonujących różne działalności prawnicze. Pierwszy sekretariat, w którym odbierana jest korespondencja znajduje się na parterze (1 drzwi) i obsługuje radców prawnych, w tym [...] Kancelaria Prawna M. - 1 (adres: ul. G. [...]). Drugi wspólny sekretariat, w którym odbierana jest korespondencja znajduje się na parterze (2 drzwi) i obsługuje adwokatów (Kancelaria Adwokacka R., Kancelaria Adwokacka M. s.c., Kancelaria Adwokacka K., Kancelaria Adwokacka K. (adres: ul. G. [...]). Trzeci sekretariat, w którym odbierana jest korespondencja znajduje się na l piętrze i obsługuje Kancelarię Notarialną G. notariusze s.c. (adres: ul. G.). W związku z tym nie ma żadnej pewności, czy listonosz faktycznie dostarczył w niniejszej sprawie przesyłkę lub awizo pełnomocnikowi skarżącego, a jeśli nawet, to czy skierowana ona została do właściwego sekretariatu, w związku z czym skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią wezwania i nie mógł usunąć żądanych braków. Powołanym na wstępie zaskarżonym postanowieniem Sąd I. instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Niniejsze wymogi zostały spełnione przy doręczaniu pełnomocnikowi skarżącego zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi (k-16 akt sądowych). Wezwanie to zostało doręczone w sposób zastępczy w trybie art. 73 P.p.s.a. Natomiast kwestia tego, że pełnomocnik nie odebrał kierowanej do niego korespondencji w tej sprawie z powodu nieobecności pod wskazanym adresem nie stanowi o wadliwości doręczenia zastępczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OZ 788/15). Co więcej z wiadomości zaczerpniętych ze strony internetowej Poczty Polskiej jasno wynika, że sporna przesyłka była dwukrotnie awizowana, w konsekwencji doręczenia dokonano skutecznie. Zdaniem Sądu I. instancji pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w sposób przekonywujący, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przez niego niezawinione. Podkreślił, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Dlatego też, mając na uwadze, że nie dochowanie przez pełnomocnika terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, uznać należy, iż nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że w sprawie nie została uprawdopodobniona okoliczność braku winy w uchybieniu terminu, uzasadniająca przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że brak winy winien zostać uprawdopodobniony, nie zaś udowodniony. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 755/14, strona może domagać się przywrócenia jedynie wtedy, gdy jest w stanie uprawdopodobnić (a nie udowodnić), że uchybienie terminu do dokonania określonej czynności nastąpiło bez jej winy, ze względu na okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. W ocenie pełnomocnika skarżącego przedłożenie informacji od operatora pocztowego w zakresie nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki na wskazany adres stanowiłoby udowodnienie, a nie uprawdopodobnienie istnienia przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Bezzasadne jest zatem uzależnienie uwzględnienia wniosku od przedstawienia takiej informacji. Podtrzymując argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podniósł, że o ile pełnomocnikowi skarżącego można zarzucić ewentualne błędy dokonane przez zorganizowany przez niego sekretariat, to trudno obarczać go winą za potencjalne błędy pracowników innego sekretariatu, z którymi nie wiążą go żądne stosunki służbowe lub pracownicze, i na działanie których nie ma najmniejszego wpływu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W niniejszej sprawie kwestią sporną pozostaje to, czy strona skarżąca uprawdopodobniła, że nie doręczono jej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przepisy art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Fikcja ta w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Warunkiem jednak jest, aby strona miała możliwość odbioru przesyłki – czy to na poczcie, czy to w urzędzie gminy – ale z niej nie skorzystała. O możliwości tej doręczyciel pozostawić musi zawiadomienie. Pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że nie otrzymał awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zarzut tak sformułowany nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z informacji poczty na zwróconej do Sądu I instancji przesyłce wynika, że była ona prawidłowo awizowana, zgodnie ze wskazanymi na wstępie regułami. Pełnomocnik strony skarżącej skutecznie nie uprawdopodobnił, że podniesione w zażaleniu okoliczności miały miejsce. Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania. Pełnomocnik strony skarżącej nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia procedury reklamacyjnej – nawet po doręczeniu zaskarżonego postanowienia wraz z uzasadnieniem (w którym wskazano na gołosłowność jego twierdzeń). Pełnomocnik strony skarżącej zmierza do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Końcowo podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W przedmiotowej sprawie jako pełnomocnika skarżący wyznaczył r. pr. M. L. która jako adres do doręczeń wskazała ul. G. [...] w K., dlatego też prawidłowo na jej nazwisko i na ww. adres było skierowane przedmiotowe wezwanie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I. instancji, że brak wskazania nazwiska mocodawcy (obok nazwiska pełnomocnika) na kopercie zawierającej wezwanie nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.