I SAB/Wa 428/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.R., E.B., C.S., C.R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku J.R., E.B., C.S., C.R. z dnia [...] października 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], hip. nr [...], dz. [...], w terminie pięciu miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz J.R., E.B., C.S., C.R. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.R., E.B., C.S. i C.R. reprezentowani przez pełnomocnika adw. J.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], oznaczonej dawniej numerem [...], numer hipoteczny [...]. Skarżący podnieśli, że pismem z [...] października 2012 r. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, który to wniosek nie został rozpoznany do dnia wniesienia skargi. Wskazywali jednocześnie, iż wobec bezczynności organu w dniu 4 kwietnia 2013 r. złożyli zażalenie do Wojewody [...], który postanowieniem z [...] września 2013 r. nr [...] uznał je za zasadne i wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na zakończenie postępowania. Termin ten jednak nie został przez organ dochowany. W tym stanie rzeczy wnieśli oni o wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu do załatwienia sprawy, zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że pełnomocnik stron został poinformowany, iż zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie daje podstaw do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowania, a planowany termin załatwienia sprawy wyznaczony został na dzień 31 sierpnia 2015 r. W przedmiocie zgłoszonego przez skarżących żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym Prezydent [...] nie zajął stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, c następuje: skarga jest zasadna. Na wstępie podnieść należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zawarty bowiem został skardze, a odpowiadając na nią organ nie wyraził w tej kwestii sprzeciwu. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...] mająca mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską położoną w rejonie ulic [...], oznaczoną numerem hipotecznym [...], działka nr [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość złożony został przez skarżących w czerwcu 2012 r. , a doprecyzowany w piśmie z [...] października 2012 r. Mimo że od tego momentu upłynęło przeszło dwa i pół roku, nadal nie został on rozpoznany. Oznacza to, że przez ten okres czasu Prezydent [...], będąc właściwym w sprawie, pozostaje w zwłoce, co czyni skargę zasadną. A to z kolei implikuje po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., a więc zobowiązania Prezydenta [...] do wydania aktu w określonym terminie. Wyznaczając zaś ten termin (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd uwzględnił skomplikowany, historyczny charakter sprawy rozstrzyganej na gruncie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niepozyskanie jeszcze wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na zrekonstruowanie kluczowych elementów stanu faktycznego (na co wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, jak też piśmie skierowanym do pełnomocnika stron opatrzonym datą [...] stycznia 2015 r.), a także to, że w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji pozytywnej, konieczna będzie dokonanie przed rozstrzygnięciem sprawy wyceny nieruchomości, do której strony będą mogły zgłaszać zastrzeżenia. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, uwzględniającym także gwarancje procesowe stron, jest termin pięciu miesięcy. Umożliwia on przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez strony z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu). Stwierdzona bezczynność ma w okolicznościach rozpoznawanej sprawy postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać ponad dwuletniej zwłoki w wydaniu merytorycznej decyzji jak też lekceważenia przez Prezydenta [...] obowiązku informowania strony o przyczynach zwłoki oraz o nowym terminie zakończenia postępowania, do czego zobligowany był dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Tym bardziej gdy nie jest ona – jak w niniejszej sprawie – wywołana obiektywnie weryfikowalnymi przeszkodami uniemożliwiającymi zakończenie postępowania, ale li tylko stanowi efekt zaniechania podejmowania pomiędzy październikiem 2012 r. a majem 2015 r. przez organ jakichkolwiek działań ukierunkowanych na załatwienia sprawy. Nie sposób również nie dostrzec, że organ całkowicie zlekceważył obowiązek, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. i po raz pierwszy o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania poinformował strony dopiero po dwóch latach od jego wszczęcia (vide pismo z [...] stycznia 2015 r. nr [...]). Taki sposób procedowania sprawy nie tylko w sposób oczywisty i szczególnie drastyczny narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), ale również prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej, co musi spotkać się z reakcją Sądu. Świadczy bowiem o intencjonalnym sabotowaniu wynikających z procedury administracyjnej obowiązków organu i lekceważeniu praw i gwarancji procesowych strony, mającej prawo oczekiwać, że jej podanie będzie rozpoznane bez zbędnej zwłoki. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.