IV SAB/Wa 142/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Przesław, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi T. A. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 12 października 2012 r. dotyczącego nałożenia obowiązku z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. wymierza Wójtowi Gminy M. grzywnę w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 3. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu; 4. zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz skarżącej T. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca T. A. skargą z 13 marca 2014 r. (data pisma), sprecyzowaną pismem z 23 czerwca 2014 r. wniosła o: -zobowiązanie Wójta Gminy M., dalej Wójt, do merytorycznego zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie poprzez spływ wód opadowych i roztopowych z działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] na działkę o nr ew. [...], położonych w R., gmina M.; -stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; -zobowiązanie Wójta Gminy M. de ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; -ukaranie grzywną Wójta Gminy M.; -zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie uregulowania stosunków wodnych złożyła 4 października 2012 r. Do czasu kiedy skarżąca wniosła zażalenie na bezczynność Wójta, co miało miejsce 21 stycznia 2014 r, Wójt nie podjął żadnych czynności w sprawie. Dopiero w następstwie postanowienia SKO w W. z [...] lutego 2014 r, wójt wszczął postępowanie w sprawie a skarżąca odpis tego zawiadomienia otrzymała w marcu 2014 r. Mimo wyznaczenia przez organ w tym postanowieniu dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy, do daty upływu tego terminu sprawa nie została merytorycznie rozstrzygnięta. Dopiero 4 października 2014 r. organ dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność zmiany stanu wody na gruncie. Powyższe okoliczności, skutkują zasadnością twierdzenia o bezczynności Wójta od 4 sierpnia 2011 r. jak i później, ponieważ mimo wszczęcia postępowania organ nadal nie dochowywał terminów ustawowych do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a w części dotyczącej zobowiązania do udzielenia informacji o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012r, poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu podał, że skarżąca jest na bieżąco informowana o wszelkich etapach postępowania, w najbliższym czasie otrzyma wszystkie niezbędne dokumenty. W pozostałej części organ przywołał czynności podejmowane przez organ w związku z innymi postępowaniami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Starosta Powiatu W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a. Przepisy art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., dają stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania jak również jego bezczynność. Uprawnienie to sprowadza się do żądania wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa. Na sąd nakłada natomiast, obok oceny czy mamy do czynienia z przewlekłością lub bezczynnością, obowiązek ustalenia czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może także, na wniosek lub z urzędu, orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu w okresie od daty złożenia przez skarżącą wniosku tj. 4 października 2012 r. do 27 stycznia 2014 r. W tym okresie organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie i nie informował skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminach o jakich mowa w art. 35 § 3 K.p.a., mimo że skarżąca pismem z 17 grudnia 2013 r. (czyli po ponad rok od złożenia wniosku) ponaglała organ. Pierwsze pismo w sprawie organ wystosował do skarżącej 27 stycznia 2014 r. wzywając ją do udokumentowania szkód. Postępowanie zostało formalnie wszczęte dopiero 25 marca 2014 r. Skarżąca otrzymała jego odpis 2 kwietnia 2014 r. Kolejną czynnością było wydanie postanowienia z [...] marca 2014 r. o powołaniu biegłego. W tym okresie organ nie informował skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Pierwsze zawiadomienie o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie pochodziło z 17 kwietnia 2014 r. Ocena przedstawionych akt prowadzi więc do wniosku, że organ nie załatwił sprawy, zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. (bez zbędnej zwłoki) ani w miesięcznym czy dwumiesięcznym terminie o jakim mowa w art. 35 § 3 K.p.a. Organ, wbrew art. 36 k.p.a. nie informował w tym czasie strony postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie o jakim mowa w art. 35 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. organ w postępowaniu, w którym potrzebne jest przeprowadzenie czynności wyjaśniających, ma 1 miesiące na wydanie decyzji administracyjnej. Gdyby sprawa była szczególnie skomplikowana – 2 miesiące. Wyżej wskazane zaniechanie organu daje podstawy do uznania o jego bezczynności, gdyż organ pozostawał w zwłoce w załatwieniu sprawy, nie podejmował w tym czasie czynności celem zakończenia postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Sąd uznał, jednocześnie, że przewlekłość miała charakter rażący z uwagi na znaczny stopień przekroczenia terminu do wydania aktu i brak obiektywnie istotnych okoliczności uzasadniających przekroczenie terminu załatwienia sprawy (za wyjątkiem czasu potrzebnego na sporządzenie opinii). Organ przez ponad rok czasu nie podejmował żadnych czynności w sprawie i dopiero po wydaniu przez SKO w Warszawie postanowienia w trybie art. 37 K.p.a., podjął czynności merytoryczne w sprawie, choć i tak w wyznaczonym terminie nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają znaczenie przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że sposób postępowania organu a raczej jego brak, uzasadnia nałożenie na organ grzywny w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a z uwagi na oczywistą bierność organu, który wydał decyzję dopiero po wniesieniu przez skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Grzywnę wymierzono w dolnych granicach ustawowych o jakich mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., uwzględniając też fakt, że organ ostatecznie wydał merytoryczne decyzje w sprawie. Sąd, z uwagi na wydanie w dniach 29 września 2014 r. merytorycznych decyzji, umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonanie czynności, na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Brak jest natomiast, w świetle przepisów p.p.s.a. podstaw do nałożenia na organ przez sąd obowiązku ukarania dyscyplinarnego pracownika. Poza tym, jak wynikało z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego na rozprawie, do takiego ukarania dyscyplinarnego doszło. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i 2 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.