II OZ 91/16

Dnia 2 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt VII SO/Wa 13/15 w przedmiocie prawa pomocy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 18 listopada 2015 r., sygnatura akt VII SO/Wa 13/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] w B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 260 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż Stowarzyszenie nie wykazało, że z przyczyn od siebie niezależnych nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu, niezasadnym jest zwolnienie Stowarzyszenia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sytuacji, gdy po pierwsze, samo Stowarzyszenie pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, gdyż rezygnuje ze składek członkowskich swoich członków, po drugie, nie podejmuje innych kroków w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych na prowadzenie statutowej działalności. Na postanowienie skarżące Stowarzyszenie złożyło zażalenie. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z treści tego przepisu, a także z art. 247 p.p.s.a., mówiącego o tym, że prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi, wywieść należy, że prawo pomocy może być udzielone stronie, na jej wniosek złożony także przed wszczęciem postępowania przed sądem administracyjnym, jednak na potrzeby konkretnego postępowania. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika uprawnia bowiem do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony i podejmowania czynności w konkretnym postępowaniu, podobnie jak zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy konkretnej sprawy administracyjnej. Ponadto, w myśl art. 252 § 2 p.p.s.a., wniosek o udzielenie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy określony został, stosownie do art. 256 p.p.s.a., w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257), a uprzednio w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r., Nr 227, poz. 2245). Oba wzory formularzy, w rubrykach od 3.1 do 3.6, nakładają na wnioskodawcę ubiegającego się o przyznanie mu prawa pomocy obowiązek wskazania zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności przez określenie rodzaju przedmiotu zaskarżenia, daty jego wydania, numeru, nazwy organu, przedmiotu wniosku oraz wartości przedmiotu zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe, zestawiając to z treścią wszystkich pism procesowych składanych przez Stowarzyszenie w tej sprawie, od wniosku o przyznanie prawa pomocy zaczynając na zażaleniu kończąc, to w żadnym nie wskazano, z jaką konkretnie sprawą administracyjną powiązana jest potrzeba udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu Stowarzyszenie wskazuje, że wniosek dotyczy "np. wszystkich postępowań w Sądach", zaś w kolejnych pismach procesowych wymienia przykładowe sygnatury spraw sądowych. Już te okoliczności uniemożliwiały Sądowi pierwszej instancji, niezależnie od argumentacji podniesionej w zaskarżonym postanowieniu, uwzględnienie żądania i przyznanie prawa pomocy. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.