II OZ 651/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 851/15 odmawiające zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 851/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1077/15, oddalił zażalenie D. W. i M. W. na ww. postanowienie z dnia 15 września 2015 r. W dniu 5 kwietnia 2016 r. do Sądu wpłynął formularz PPF złożony przez D. W. i M. W., w którym skarżący zwrócili się o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd potraktował nadesłany formularz jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 17 czerwca 2015 r. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z poprzednio nadesłanego formularza wynika, iż skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Obydwoje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 2 781 zł. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazali, że zamieszkują pod adresem [...], w mieszkaniu o powierzchni 57 m2. Oświadczyli, że domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodali, że nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. Dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowane pod tym adresem. Nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerem, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodali, że J. W. nie prowadzi żadnej firmy. M. W. również założyła działalność gospodarczą al nie osiąga jeszcze żadnych dochodów. Załączono kopie dokumentów PIT 40A za 2014 r., z których wynika, że M. W. osiągnął w 2014 r. dochód w kwocie: 21 826 zł, a D. W. w kwocie: 18 025 zł. Jak wynika zaś z aktualnie nadesłanego formularza PPF wnioskodawczyni prowadzi nadal z mężem wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się aktualnie z kwoty 3 047 zł miesięcznie w tym jest dodatek pielęgnacyjny, skarżąca nie opisała w jakiej wysokości otrzymują dodatek, opisała że ponosi koszty utrzymania mieszkania 500 zł miesięcznie, ok. 800 zł miesięcznie wynoszą koszty leczenia, w zależności od stanu zdrowia na wykup leków nie mają nie mają pieniędzy - wykupują tylko leki ratujące życie, koszty postępowania sądowego przewyższają ich dochody a same kserokopie, listy polecone to koszt 1 000 zł miesięcznie. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2488 m2. Pozostałe dane są bez zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił zmiany własnego postanowienia z dnia 15 września 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że aktualnie brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. Skarżący nie wykazali bowiem, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 15 września 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 15 września 2015 r. Wprawdzie skarżący wskazali ponoszone koszty miesięczne jednak bez wyszczególnienia istotnych składników tych kosztów. Wskazali, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, leki 800 zł zaś ok. 1 000 zł ponoszą na koszty sądowe z uwagi na prowadzone postępowania: listy polecone, kserokopie. Wskazali też, że do kwoty emerytur w łącznej wysokości 2 781 zł doszedł dodatek pielęgnacyjny. Skarżący wskazali, że aktualnie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym miesięcznie utrzymują się z kwoty 3 047 zł. Sytuacja finansowa skarżących zmieniła się zatem na korzyść. W sprawie wiadomo zatem, jaki dochód osiągają skarżący. Wiadomo, dość ogólnie, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. za mieszkanie, lekarstwa, koszty w związku z prowadzeniem spraw sądowych. Skarżący nie wykazali jednak jakie koszty miesięczne ponoszą na żywność, środki czystości, media. Nie nadesłali rachunków za leki, ani żadnych innych rachunków, czy paragonów. Dodatkowo Sad wskazał, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 4 maja 2016 r. wnieśli D. W. i M. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy zauważyć, że instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. umożliwia zmianę postanowień niekończących postępowania (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie, brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. A więc przyznanie prawa pomocy wskutek rozpoznania ponownego wniosku jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nastąpiło istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest bowiem wyłącznie po zmianie okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Składając zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona winna przedstawić nowe, istotne okoliczności, które mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Brak wskazania takich okoliczności, przy ponownym złożeniu wniosku, powoduje, że raz już dokonana, w prawomocnym postanowieniu sądu, ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny wniosku skarżących porównując go z okolicznościami przywołanymi we wcześniejszym, rozpoznanym już prawomocnie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wypełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli bowiem praktycznie te same okoliczności i podali te same informacje o swojej sytuacji majątkowej, których udzielili poprzednio i które były już przedmiotem oceny sądu. Skarżący wskazali, że utrzymują się z kwoty 3047 zł oraz posiadają dwie działki o powierzchni 2488 m2. Jednakże z przedstawionego przez strony wniosku nie wynika, żeby w sprawie zaszły takie zmiany okoliczności, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżących, brak było zatem podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinni liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich informacji odnoszących się do ich sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.