II GZ 688/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 122/15 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. odmówił przyznania R. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. Sąd I instancji przedstawił, że R. P. złożył na powyższą uchwałę skargę, następnie zarządzeniem został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi w wysokości 200 zł, w terminie do uiszczenia wpisu skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych dochodów i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Nadto oświadczył, że środki na utrzymanie posiada z zaciągniętych pożyczek przez co wzrasta jego zadłużenie. Skarżący został przez Sąd I instancji wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie zeznań podatkowych, dokumentów obrazujących wysokość jego zadłużenia, zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego i inne dokumenty obrazujące wydatki życia codziennego i utrzymania. Skarżący na powyższe wezwanie nie przedstawił żadnych dokumentów, jak również nie udzielił żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący złożył w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Do sprzeciwu skarżący nie dołączył dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wykonał wezwania Sądu oraz nie dołączył żadnych dokumentów do złożonego sprzeciwu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść wezwania. Nienadesłanie wskazanych dokumentów uniemożliwia bowiem dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Reasumując, Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym swym zakresem zwolnienie od kosztów sądowych, wobec czego Sąd zasadnie rozpoznał jego wniosek na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Kontrolowane postanowienie odpowiada prawu. Jak stanowi art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 – 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie wnioskowanego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową co do właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji w Warszawie ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie uznał, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, mimo że na podstawie art. 255 p.p.s.a. skarżący został wezwany do przedłożenia wskazanych dokumentów, którego to wezwania nie wykonał i żadnych dokumentów nie przedstawił. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że WSA w W. zasadnie ocenił, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, nie przedstawił Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Nie dołożył zatem należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Swojej sytuacji skarżący nie przedstawił także w zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skoro tak, to nie podważył oceny Sądu I instancji wyrażonej w kontrolowanym postanowieniu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji