II GZ 94/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 121/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 5 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 121/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów oraz jest osoba bezrobotną i bezdomną. Z uwagi na to, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia były niewystarczające dla oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: a) wskazanie źródeł utrzymania, w szczególności nadesłanie oświadczenia, czy skarżący korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób (jeżeli tak, to zobowiązano skarżącego do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, mieszkanie, odzież); b) nadesłanie oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych (jeśli tak, to należało przedłożyć stosowne zaświadczenie z właściwego powiatowego urzędu pracy ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku); c) nadesłanie oświadczenia, czy skarżący posiada rachunki bankowe (w tym lokaty i konta dewizowe) - jeżeli tak, to zobowiązano go do nadesłania wyciągów z tych rachunków; d) nadesłanie dokumentu potwierdzającego fakt prowadzenia przeciwko niemu egzekucji komorniczej. Skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów i nie udzielił żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, nie dołączając do niego żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Odmawiając przyznania wnioskowanego prawa pomocy, Sąd I instancji stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący w niniejszej sprawie został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona nie wykonała wezwania oraz nie dołączyła żadnych dokumentów do złożonego sprzeciwu. Sąd wskazał, że czynności określone w art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie złożonego wniosku. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść wezwania, ponieważ to w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. WSA podkreślił, że strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia bowiem odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nienadesłanie wymaganych dokumentów uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, uniemożliwiając tym samym uwzględnienie złożonego wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym oraz budzącego niezadowolenie u strony skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowienie odpowiada prawu, choć jego uzasadnienie jest częściowo błędne. Jak wynika z akt sprawy, będący przedmiotem rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy jest drugim takim wnioskiem w toku sprawy. Poprzedni został zakończony postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 121/15, utrzymanym w mocy postanowieniem NSA z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GZ 751/16. Wobec powyższego, ponowny wniosek R. P. o przyznanie prawa pomocy należy ocenić w kontekście art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Do postanowień, o których mowa w tym przepisie niewątpliwie należy postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Sąd I instancji powinien był więc ocenić, czy wnioskodawca wykazał zmianę okoliczności, tj. swojej sytuacji majątkowej. WSA nie dokonał takiego badania, jednak podjęte przez niego rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zastępując w tym miejscu niejako Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadził odpowiednie badanie, czy zmieniły się okoliczności sprawy i uznał, że skarżący nie wykazał takiej zmiany. Oba złożone przez skarżącego wnioski o przyznanie prawa pomocy były tożsame w treści. Ponadto, w stosunku do żadnego z nich skarżący nie podjął nawet próby wykazania swojej sytuacji majątkowej za pomocą odpowiednich dokumentów. Wobec powyższego nie zaszły przesłanki zmiany postanowienia, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy NSA uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, ponieważ prawidłowo stwierdzono, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy. Pomimo więc tego, że postanowienie WSA było częściowo błędne w swym uzasadnieniu, należało oddalić zażalenie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.