II OZ 466/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 299/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 10 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił I. K. - uczestnikowi postępowania - przyznania prawa pomocy. Sąd podkreślił, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wnioskodawca podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania jest gospodarstwo rolne o pow. 21,60 ha przynoszące dochód ok. 2.500 zł miesięcznie. Oświadczył, iż nie posiada żadnych akcji, udziałów, obligacji, kosztowności oraz oszczędności, a oprócz gospodarstwa rolnego posiada dom pow. 140 m2, mieszkanie o pow. 120 m2, ciągnik [...], ciągnik [...], samochód osobowy [...] i samochód dostawczy [...]. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 8 marca 2016 r. wezwano go wskazania źródeł przychodu oraz wysokości dochodu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia spisu posiadanych przez skarżącego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe rachunków bankowych oraz przedłożenia wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia 1 października 2015 roku, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2014 i 2015r. (własnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), wskazania rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz ilości zwierząt, oraz określenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania) i przedstawić dokumentację finansową prowadzonego gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z 11 kwietnia 2016 r. wyjaśnił, że nie składa zeznań podatkowych, a jedynym dochodem w gospodarstwie domowym prowadzonym wraz z żoną jest dochód z gospodarstwa rolnego wynoszący 2.500 zł. Powyższy dochód bilansuje się z miesięcznymi wydatkami na opłaty i podatki oraz utrzymanie domu (w tym gaz, woda, opał, remonty) i wydatki na środki czystości, odzież, lekarstwa i wyżywienie. Wnioskodawca poinformował także, że posiadany rachunek bankowy (z którego wyciągu nie przedłożono) obsługuje dopłaty do produkcji rolnej, których wysokości nie wyjawiono, gdyż są to opłaty do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Postanowieniem z 19 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł I. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznając wniosek na skutek wniesionego sprzeciwu stwierdził, że nie zachodziły przesłanki dla możliwości przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących swojej sytuacji finansowej tj. dokumentów dotyczących uzyskiwanych dochodów oraz stałych wydatków oraz nie przedstawił żadnych szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu, nie sposób za wystarczające uznać wyjaśnienia złożone przez wnioskodawcę zarówno co do deklarowanych kwot wydatków jak i braku przedstawienia dokumentów finansowych w tym wyciągów bankowych. Analiza powyższych dokumentów jest bowiem konieczna do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego, gdyż zadeklarował on prowadzenie gospodarstwa rolnego o pow. upraw rolnych 21,60 ha. Brak powyższych danych, przy braku jakichkolwiek informacji co do rodzaju prowadzonej produkcji rolnej uniemożliwia ocenę spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy. Ponadto Sąd wskazał, że pismo skarżącego stanowiące odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożone zostało w Sądzie w dniu 11 kwietnia 2016 r. Powyższe oznacza, że wyjaśnienia zostały złożone przez wnioskodawcę po upływie zakreślonego terminu, który przy uwzględnieniu daty doręczenia wezwania do uzupełnienia informacji w dniu 29 marca 2016 r. - upłynął w dniu 5 kwietnia 2016 r. Skoro zatem skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.) dowodów w zakreślonym terminie, to powinien liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie I. K. zarzucił brak formalny w postaci braku określenia, że postępowanie dotyczy decyzji z [...] czerwca 2014 r. Wójta Gminy D. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowych na terenie Gminy D. Ponadto, zdaniem strony, Sąd nie zbadał przedstawionych we wniosku informacji, które są zgodne z prawdą i wiarygodne, zaś żądanie dodatkowych wyjaśnień przekracza zakres wynikający z ochrony danych osobowych. W związku z powyższym zwrócił się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uchylenie postanowienia referendarza z 19 kwietnia 2016 r., uzupełnienie i sprostowanie części orzekającej i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że I. K. nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Jak wynika z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, dopiero fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu Sąd I instancji skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i pismem z 8 marca 2016 r. (k. 204) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Wezwany nie uczynił jednak zadość wezwaniu, bowiem nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w nim pytania oraz nie przedstawił wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez uczestnika postępowania, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również w zaskarżonym postanowieniu elementów wymagających sprostowania czy uzupełnienia. Wyjaśnić należy, że w komparycji postanowień i wyroków wydawanych przez sąd administracyjny wpisuje się dane dotyczące decyzji zaskarżonej do sądu. W niniejszej sprawie P. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.