I SA/Gd 236/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lipca 2015 r. sprawy ze skargi E.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2014 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego – E. K., na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] – [...] z dnia 18 października 2011r. Postanowienie organu II instancji zapadło na tle następujących okoliczności faktycznych. Wnioskiem z dnia 16 stycznia 2013r. E.K. zwrócił się do wierzyciela o umorzenie należności składkowych za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 marca 2006r. na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz.1551) Decyzją z dnia 27 lutego 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. uznał wniosek za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w tym zakresie. Wyrokiem z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 831/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę E. K., uchylając zaskarżoną decyzję z dnia 27 lutego 2013 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 27 grudnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. W uzasadnieniu wskazano, że zadłużenie figurujące na koncie płatnika, E. K. dotyczy należnych składek na ubezpieczenia społeczne za osoby niebędące płatnikami składek tj. za osobę współpracującą i pracowników. E. K. nie podlegał bowiem w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r. obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, podlegał tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, zatem nie posiada zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie. W konsekwencji wskazano, że ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) nie przewiduje umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W tych okolicznościach, zdaniem organów obu instancji, wniosek E. K. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wnioskodawca w piśmie z dnia 10 września 2014 r., uzupełnionym w dniu 22 września 2014 r. i 13 października 2014 r. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 1 ust. 14 wspomnianej ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 27 grudnia 2013 r. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. Aktualnie sprawę E. K. przeciw Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek rozpatruje Sąd Apelacyjny [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt [...]. Natomiast w myśl art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu wyłącznie w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu należności, bądź odmowie umorzenia należności. O tym, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie świadczy treść decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 27 grudnia 2013 r. Wynika z niej, że E.K. nie podlegał w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r. obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, zatem nie posiada zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie społeczne. Przy czym ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, nie przewiduje umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]- [...] z dnia 18 października 2011r., nie wystąpiły ustawowe przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ wskazał, że kwestia prawidłowości prawomocnej decyzji z dnia 5 maja 2006r. w sprawie objęcia ubezpieczeniami społecznymi z urzędu osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności pozarolniczej nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zażaleniowym w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", bowiem podlega ona weryfikacji wyłącznie w postępowaniu odwoławczym od decyzji. W konsekwencji skorzystania przez zobowiązanego z przysługujących mu środków zaskarżenia, ww. orzeczenie było przedmiotem merytorycznej oceny przez sądy wszystkich instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. K. przedstawił przebieg postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając brak podstaw do wydania decyzji z dnia 5 maja 2006r. w sprawie objęcia ubezpieczeniami społecznymi z urzędu osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności pozarolniczej, a w konsekwencji bezprawność prowadzonej egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2014 r. utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2014 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego – E. K., na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]-[...] z dnia 18 października 2011r., nie zaś decyzja z dnia 5 maja 2006 r. w sprawie objęcia ubezpieczeniami społecznymi z urzędu osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności pozarolniczej. Zatem te zarzuty skarżącego, które sprowadzały się do zakwestionowania istnienia obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 5 maja 2006 r., nie mogą być przedmiotem oceny w tym postępowaniu i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, która dotyczy oceny zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Kwestie zawieszenia postępowania w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 u.p.e.a., który w § 1 ust. 5 przewiduje, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ustawodawca odwołując się do "innych przypadków przewidzianych w ustawach" wskazał na takie sytuacje, w których przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie jest zatem zamknięty. Tak więc tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego (tak: P. Pietrasz w Komentarzu do art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; publ. System Informacji Prawnej Lex). Niewątpliwie odesłanie takie przewiduje przepis art. 1 ust. 14 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz.1551), zwanej dalej jako "ustawa abolicyjna", który stanowi: "w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Do postępowania egzekucyjnego nie stosuje się art. 823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.)." W ocenie Sądu użyty w przepisie art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej zwrot normatywny "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że sam ustawodawca zadecydował wprost o obowiązku jego zawieszenia, przez co takie zawieszenie nie jest czynnością organu egzekucyjnego, w odróżnieniu od zawieszenia z urzędu (np. art. 56 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a.), czy na wniosek (np. art. 56 § 1 pkt 4 tej ustawy). Skoro ustawodawca nie pozostawił do uznania organu egzekucyjnego tego czy w tym przypadku zawiesić postępowanie to takie rozstrzygnięcie ma charakter związany, co oznacza, że organ egzekucyjny ma obowiązek jego zawieszenia (tak: R. Hauser, Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji pod. red. prof. R. Hausera i prof. A. Skoczylasa; C.H. BECK 2012, str. 276). Natomiast użyte przez ustawodawcę w cytowanym przepisie sformułowanie "uprawomocnienia się decyzji" oznacza sytuację, w której decyzja poddana była kontroli sądu powszechnego, albo nie została jej poddana z powodu niewykorzystania środka zaskarżenia. W zaskarżonym postanowieniu organ podkreślił, że skarżący w piśmie z dnia 10 września 2014 r., uzupełnionym w dniu 22 września 2014 r. i 13 października 2014 r. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 27 grudnia 2013 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. Aktualnie sprawę E. K. przeciw Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek rozpatruje Sąd Apelacyjny [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt [...]. W ocenie organu o tym, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie świadczy treść decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 27 grudnia 2013 r. Wynika z niej, że E. K. nie podlegał w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r. obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, zatem nie posiada zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenie społeczne. Przy czym ustawa abolicyjna nie przewiduje umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W ocenie Sądu, uszło jednak uwadze organów obu instancji, że z treści wniosku skarżącego z dnia 10 września 2014 r. (akta administracyjne, k. 195) wynika, że dotyczy on postępowania zainicjowanego przez niego wnioskiem z dnia 16 stycznia 2013 r. o umorzenie należności składkowych w trybie ustawy abolicyjnej (akta administracyjne, k. 179). Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzją z dnia 27 grudnia 2013 r. wydaną na podstawie art. 1 ust. 13 pkt 2 ustawy abolicyjnej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. Zatem dla oceny zasadności wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w świetle art. 1 ust. 14 ustawy abolicyjnej istotne znaczenie miała odpowiedź na pytanie, czy decyzja z dnia 27 grudnia 2013 r. była decyzją prawomocną w dacie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i dacie orzekania przez organy w przedmiocie odmowy zawieszenia. Kwestia ta, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, mających odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a. nie została należycie wyjaśniona przez organy. W przedłożonych Sądowi aktach sprawy brak jest bowiem dokumentów potwierdzających, że w dacie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i dacie orzekania przez organy w przedmiocie odmowy zawieszenia, decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych z dnia 27 grudnia 2013 r. miała przymiot prawomocności. Wobec niewyjaśnienia tych okoliczności, mających istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o zawieszenie postepowania egzekucyjnego, skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w skrócie "p.p.s.a." uchylił zaskarżone postanowienie, określając na zasadzie art. 152 p.p.s.a. o niemożności jego wykonania. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.