II FZ 850/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch, , , po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1279/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1279/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi E. O. odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazano, że natychmiastowa egzekucja należności doprowadzi do utraty płynności finansowej prowadzonego przez skarżącą przedsiębiorstwa, a w konsekwencji może spowodować konieczność złożenia wniosku o upadłość i spowoduje utratę pracy przez pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie wnioskodawczyni. Skarżąca wskazała również, że należność z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, która jest przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest znaczna, a egzekucja tej kwoty mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia, z uwagi na fakt, iż może ona pozbawić skarżącą środków koniecznych do utrzymania oraz bardzo negatywnie wpłynąć na płynność finansową prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Uzasadniając zaskarżone postanowienie WSA powołał się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) i wskazał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu nie jest aktem noszącym znamiona wykonalności, w związku z czym nie jest dopuszczalne wstrzymanie jego wykonania. Objętym skargą postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Poddany sądowej kontroli akt, nie posiada przymiotu wykonalności, nie stanowi on źródła jakichkolwiek uprawnień bądź obowiązków. Sąd podkreślił, że postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Nie nakłada ono na zobowiązanego żadnych nowych obowiązków, nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw, czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym skuteczność zaskarżonego postanowienia nie stwarza również niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż zaskarżone postanowienie nie korzysta z przymiotu wykonalności. W ocenie strony, na jego podstawie mogą bowiem zostać wszczęte czynności następcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 P.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Z zaskarżonego postanowienia, którym utrzymano w mocy postanowienie o uznaniu za nieuzasadnione zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie wynika zatem wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie kreuje ono obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nie noszący znamion wykonalności, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od skarżącego (ustalonej inną decyzją administracyjną) zaległości podatkowej. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.