I OZ 748/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1094/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla osoby bezrobotnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1094/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. K. od wyroku tego Sądu z dnia 20 listopada 2015 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 14 grudnia 2015 r. W dniu 13 stycznia 2016 r. A. K. złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 3 marca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd o ustanowieniu adwokat J. B. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. Pełnomocnik skarżącego wniosła w dniu 8 kwietnia 2016 r. skargę kasacyjną od wyroku z dnia 20 listopada 2015 r., wskazując że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został jej doręczony w dniu 11 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę kasacyjną wskazał, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 177 § 3 P.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), zmieniającej ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od dnia 15 sierpnia 2015 r. Sąd I instancji zwrócił jednakże uwagę, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte w dniu 24 marca 2015 r., a zatem, na podstawie art. 2 w zw. z art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w sprawie ma zastosowanie przepis art. 177 § 1 P.p.s.a. sprzed wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. został doręczony skarżącemu w dniu 14 grudnia 2015 r., zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 13 stycznia 2016 r. Po upływie terminu, określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej jest możliwe, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącego nie wystąpiła również z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 177 § 1 w zw. z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", odrzucił skargę kasacyjną. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 177 § 3 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 13 stycznia 2016 r. w sytuacji, gdy w sprawie został ustanowiony w ramach pomocy prawnej adwokat na wniosek złożony przez stronę, a zatem zgodnie ze wskazanym przepisem termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, czyli od dnia 11 marca 2016 r.; W oparciu o powyższe zarzuty wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT, bowiem strona skarżąca nie pokryła ich ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonano z dniem 15 sierpnia 2015 r. nowelizacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W art. 1 pkt 50 powołanej ustawy wprowadzono zmiany w brzmieniu art. 177 P.p.s.a., dodając do niego m.in. § 3. Jednakże w myśl art. 2 ustawy nowelizującej, jedynie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed 15 sierpnia 2015 r., nie stosować przepisów art. 177 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zmiana ta nie została bowiem wymieniona w art. 2 powołanej ustawy. W konsekwencji, w zakresie obliczania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Prawidłowo zatem Sąd I instancji powołał się na treść art. 177 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji i uznał, że skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika z urzędu została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu wskazać należy, że wykładnia art. 177 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia zawodowego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu, mogą natomiast stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku takiego wniosku złożony przez skarżącego środek odwoławczy zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.