I SAB/Wa 499/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi W. Z. i T. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących W. Z. i T. Z. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. W. Z. i T. Z. złożyli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W. Z. w dniu 28 maja 2009 r. wystąpił do Prezydenta [...] o zwrot ww. nieruchomość lub wypłacenie odszkodowania, a następnie w dniu 12 września 2012 r. wraz z T. Z. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za ww. grunt. Rozpoznając powyższą sprawę Prezydent [...] w dniu [...] kwietnia 2013 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków urzędu o przesłanie kopii odbitki z mapy ewidencyjnej z wykreślonymi granicami hipotecznymi ww. nieruchomości oraz granicami tych działek ewidencyjnych, w skład których wchodzi powyższa nieruchomość. Wystąpił także o rozliczenie ww. nieruchomości hipotecznej, według aktualnych działek ewidencyjnych. Odpowiedni fragment mapy został przesłany organowi przy piśmie z dnia [...] maja 2013 r. Kolejną czynnością w sprawie, podjętą przez Prezydenta [...] w dniu [...] lipca 2013 r., było zwrócenie się do innej jednostki organizacyjnej urzędu o przeslanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości hipotecznej, w tym pozwoleń na budowę, decyzji lokalizacyjnych, z załącznikiem graficznym oraz protokołów zdawczo-odbiorczych. W odpowiedzi na wskazane powyżej wystąpienie w dniu [...] lipca 2013 r. zostało nadesłane zaświadczenie lokalizacji szczegółowej, dotyczące ul. [...], wraz z informacją o nieodnalezieniu innych dokumentów dotyczących tego terenu. W dniu [...] października 2013 r. jednostka prowadząca postępowanie wystąpiła do Zarządu Dróg Miejskich oraz Wydziału Infrastruktury [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji ul. [...] na tej części ww. nieruchomości, która wchodzi w skład dz. ew nr [...], z obrębu [...], w tym pozwoleń na budowę, decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym oraz protokołów zdawczo-odbiorczych. Zawróciła się ponadto do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na dz. ew. nr [...], obrębu [...]. Odpowiedz na to ostatnie wystąpienie została nadesłana w dniu [...] listopada 2013 r., z kolei Zarząd Dróg Miejskich – udzielając odpowiedzi w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. - przesłał kserokopię dokumentów potwierdzających faktyczne władztwo nad ulicą. Pismem z dnia 3 lutego 2014 r. W. Z. i T. Z. wystąpili, w trybie art. 37 kpa, z zażaleniem na bezczynność Prezydenta [...], w rozpoznaniu którego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozstrzygnięcia sprawy, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia orzeczenia. Orzeczenie to wpłynęło do Prezydenta w dniu [...] stycznia 2015 r. Uprzednio w dniu [...] listopada 2014 r. organ poinformował strony, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia [...] lutego 2015 r. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. W. Z. i T. Z. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydent [...], wnosząc o zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Uzasadnili, iż od złożenia wniosku o odszkodowanie minęło dwa i pół roku, a Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. uznał wniesione, w trybie art. 37 kpa, zażalenie za uzasadnione – a mimo tego sprawa nie została załatwiona. W dniu [...] czerwca 2015 r. Prezydent [...] poinformował stronę skarżącą, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia [...] października 2015 r. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że pełnomocnik stron został poinformowany, o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o dacie jego zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 149 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć także należy, że zgodnie art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), powoływana dalej jako "kpa", organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). W przypadku skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania administracyjnego, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "bezczynność władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24). W orzecznictwie wyrażony został również pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa, ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000, nr 6, poz. 87). Wniesienie do sądu administracyjnego skargi zawierającej żądanie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, czy interpretacji lub dokonania czynności, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., opartej na przesłance bezczynności organu nie ogranicza zakresu kontroli sądowej do przesłanki wskazanej w skardze. W sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy zakres kontroli sądowej wyznaczają granice sprawy administracyjnej, w której istnieje obowiązek wydania wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa decyzji, postanowienia, aktu, interpretacji lub podjęcia czynności (vide: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2521/13; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Przepis ten służy zatem ochronie praw podmiotowych jednostki, tj. prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Strona wnosząc skargę na bezczynność organu administracji zarzuca w istocie właśnie naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Dopiero więc merytoryczne rozpoznanie skargi przez sąd pozwala ustalić, czy w sprawie doszło do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, czy też zaistniał stan bezczynności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, iż w sprawie wystąpiła bezczynność, gdyż nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w kpa oraz w dodatkowym okresie, wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r. Podejmowane przez Prezydenta czynności procesowe nie charakteryzowały się właściwą koncentracją, niezbędną w świetle art. 12 kpa. Organ podejmował w sprawie czynności w sposób mało efektywny. Świadczy o tym przede wszystkim odstęp czasowy pomiędzy poszczególnymi jego działaniami, tytułem przykładu wskazać można, iż od potrzymania odpowiedzi na wystąpienie do Zarządu Dróg Miejskich w dniu [...] grudnia 2013 r., mimo wniesienia zażalenia, w trybie art. 37 kpa przez skarżących, dopiero w dniu [...] listopada 2014 r. podjął kolejną czynność w sprawie, tj. poinformował strony o nowym terminie zakończenia sprawy. Przy czym do dnia wniesienia skargi na bezczynność nie podjął już żadnych innych czynności, celem zakończenia sprawy. Nie można zatem uznać, że organ dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w terminie dodatkowym wyznaczonym przez Wojewodę [...]. Należy podkreślić, że okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., czy też nie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała co prawda miejsce z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 8, art. 9. art. 12, jak również z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Jednak nie miała charakteru rażącego. Na tę ocenę ma wpływ fakt, że organ podejmował czynności niezbędne do zakończenia sprawy i mimo, że robił to bez dołożenia należytej staranności, to rozmiar naruszeń przepisów w tym zakresie nie miał charakteru na tyle negatywnego dla stron postępowania, aby uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił, że postępowania prowadzone na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...]. W tym stanie rzeczy należało wyznaczyć organowi trzymiesięczny termin do załatwienia sprawy. Zaś dokonując powyższe Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.