I FZ 590/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 401/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 22 maja 2015 r., [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń - czerwiec 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. I FZ 590/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 401/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił P. G. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 22 maja 2015 r. w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń-czerwiec 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) to wnioskodawca powinien wykazać, że wykonanie zaskarżonego aktu organu administracji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Konieczne jest wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony. Skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) nie przedstawił żadnych okoliczności, które by uprawdopodabniały istnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, w związku z czym sąd nie miał możliwości ustalenia, czy sytuacja skarżącego uzasadniała udzielenie mu tej ochrony. Sąd wskazał również, że sam fakt obowiązku uiszczenia kwoty określonej zaskarżoną decyzją, tj. 110 426 zł, nie mógł stanowić o wstrzymaniu wykonania decyzji, konieczność zapłaty zaległości podatkowych i związane z tym uszczuplenie majątku skarżącego są bowiem zwykłym następstwem decyzji, a zatem obowiązkiem skarżącego było w takiej sytuacji uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Tego zdaniem sądu skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał. Sąd dodał też, że również materiał zebrany w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie potwierdza, by w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są bowiem tożsame z przesłankami przyznania prawa pomocy, natomiast w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) wprowadzono ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, gwarantujące zachowanie zobowiązanemu warunków humanitarnej egzystencji. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o przeprowadzenie dowodu z: wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., C-277/14, na okoliczność zasadności wstrzymania wykonania decyzji i zawiadomienia Prokuratury Okręgowej w G. z dnia 28 sierpnia 2015 r., [...], na okoliczność posiadania przez skarżącego statusu pokrzywdzonego w sprawie karnej, ewentualnie o wystąpienie do Prokuratury o informację o statusie wnioskodawcy. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu tego przepisu w stanie faktycznym sprawy i niewstrzymanie wykonania decyzji mimo że zostały spełnione przesłanki z tego przepisu, oraz uznanie, że nie zostały wykazane przesłanki, gdyż wniosek nie był uzasadniony, podczas gdy wskazany przepis nie nakłada obowiązku wskazania uzasadnienia wniosku. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że z zaskarżonej decyzji wynikają dla niego negatywne konsekwencje finansowe, gdyż określa ona skarżącemu zobowiązanie podatkowe w znacznej wysokości i to w dość specyficznej sytuacji, która została szczegółowo opisana w uzasadnieniu skargi. Wniosek ten jest w ocenie skarżącego tak oczywisty, iż w zasadzie nie wymaga wyartykułowania. Skarżący podkreślił, że z urzędu sąd pierwszej instancji posiada wiedzę o wydanych wobec skarżącego 9 decyzjach z zakresu VAT-u, podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, a łączna wysokość zobowiązań jest tak znaczna, że wykonanie tych decyzji może wywołać nieodwracalne skutki w postaci zaprzestania funkcjonowania działalności gospodarczej skarżącego, co może spowodować niemożność powrotu do dobrze prosperującego przedsiębiorstwa. Łączna wysokość egzekwowanych należności podatkowych przekracza możliwości finansowe skarżącego i nie znajduje pokrycia w jego majątku prywatnym i firmowym. W związku z faktem, że do pokrycia należności niezbędna będzie, w braku środków finansowych na rachunku bankowym, egzekucja z majątku ruchomego, co doprowadzi do całkowitej likwidacji firmy, który to skutek nie będzie możliwy do odwrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania we wniosku takich okoliczności, aby przekonać sąd do zastosowania ochrony tymczasowej. Inaczej mówiąc, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek skarżącego nie został uzasadniony w ogóle, a nie można się zgodzić ze skarżącym, że to sąd ma obowiązek poszukiwania okoliczności i argumentów za przyznaniem ochrony tymczasowej. Jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Z argumentów zażalenia nie wynika, by takie właśnie skutki groziły skarżącemu. Ogólnikowe wskazanie na utratę płynności i zagrożenie likwidacją przedsiębiorstwa nie może być uznane za wykazanie, by zaszły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie w tym zakresie pozbawione jest jakichkolwiek danych, dotyczących np. sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa, które mogłyby na realne wystąpienie hasłowo wskazanych w zażaleniu zagrożeń wskazywać i równocześnie umożliwić Sądowi weryfikację twierdzeń skarżącego w tym zakresie. Co więcej, wcześniej przeprowadzone w sprawie postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, wskazuje, że skarżący prowadzi działalność na dużą skalę, z której osiąga znaczne przychody (w 2014 r.: przychód 2 137 504,39 zł, dochód 356 495,80 zł, a w pierwszym półroczu 2015 r.: przychód 816 189,28 zł, dochód 189 017,34 zł), jak również, że skarżący systematycznie zwiększa wartość posiadanego przez siebie majątku przez zakup nowych pojazdów (rozwija działalność) – w 2014 r. nakłady na zakup środków trwałych wynosiły 105 226,80 zł, co wskazuje, że działalność skarżącego jest rentowna. Sama (ewentualna) konieczność tymczasowego ograniczenia działalności gospodarczej (przez np. zmniejszenie zakupów towarów/usług, itp.) nie spełnia kryterium kwalifikowanej dotkliwości wykonania decyzji ("znacznej" szkody, trudnych do odwrócenia skutków). Szersza ocena tego wywodu zażalenia nie jest możliwa (z uwagi na ogólnikowość argumentów skarżącego), jak i wskazana (kontroli pod kątem zgodności z prawem podlega postanowienie sądu pierwszej instancji, który oceniał wniosek takich rozważań skarżącego niezawierający). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są argumenty skarżącego dotyczące zasadności jego stanowiska o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w tym wywody odnoszące się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości czy toku postępowania karnego i roli skarżącego w tym postępowaniu. To, czy zaskarżona decyzja jest słuszna i zgodna z prawem pozostaje bez wpływu na ocenę wniosku - przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. odnoszą się do kwalifikowanej dotkliwości wywołanej dla wnioskodawcy w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego, a nie merytorycznej oceny podejmowanych przez organy czynności. Należy zauważyć, że również w innych sprawach skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny uznał argumentację skarżącego za niewystarczającą do udzielenia mu ochrony tymczasowej – por. np. postanowienia z dnia 26 listopada 2015 r., I GZ 776/15, I GZ 777/15 i I GZ 778/15, czy z dnia 30 listopada 2015 r., I FZ 449/15. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.