II GZ 738/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2373/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 22 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2373/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił I. Spółce z o.o. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji powołując się na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), podkreślił, że prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd przypominał, że skarżąca spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że kapitał zakładowy wynosi 6.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 448.672,96 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 56.585,17 zł. Skarżąca podała, że zablokowano należące do niej konta bankowe uniemożliwiając jej dysponowanie środkami finansowymi. Ponadto wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Sąd I instancji stwierdził, że w celu ocenienia sytuacji strony i na jej podstawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o stanie majątkowym spółki. Skarżąca nie przedłożyła dokumentów obrazujących jej sytuację. Aby WSA mógł dokonać takiej oceny, skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne informacje, w tym zeznanie podatkowe CIT-8, deklarację VAT, wykaz środków trwałych, wyciągów z kont bankowych, odpisu bilansu. Skarżąca nie wywiązała się z obowiązku przesłania tych dokumentów ani na etapie postępowania przed referendarzem sądowym ani na etapie wnoszenia sprzeciwu od jego postanowienia. WSA stwierdził, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, więc będzie w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. W świetle powyższych okoliczności Sąd stwierdził, że nieprzedłożenie dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez skarżącą oświadczeń, co z kolei stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła I. Sp. z o.o., domagając się jego uchylenia i zwolnienia od uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, więc nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stosownie zaś do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny, jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca stwierdziła, że zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu, zaś wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Następnie została wezwana do przedłożenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, jednak nie wykonała tego żądania w żadnym zakresie. Wobec braku po stronie skarżącej dbałości o swoje interesy w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym i braku właściwej reakcji na wezwanie Sądu I instancji, ocena realnego stanu majątkowego oraz zdolności płatniczych skarżącej spółki była niemożliwa, a w konsekwencji prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie zostało stronie przyznane. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.