II GZ 549/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 31 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 525/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. o sygn. akt III SA/Wr 525/15, orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił P. Sp. z o.o. we W. (dalej: Spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej (12 000 zł) z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania, argumentując, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśliła, stanowiące podstawę prawną decyzji przepisy ustawy o grach hazardowych nie mogą być stosowane, ponieważ nie zostały notyfikowane Komisji Europejskiej, natomiast na obecną chwilę wszczynane są w stosunku do Spółki kolejne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych, a łączna kwota kar grożących z tego tytułu może realnie zagrozić jej sytuacji finansowej, która nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara może doprowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie aktywności gospodarczej. Do wniosku został dołączony rachunek zysków i strat oraz sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2014 r., z którego wynika, że Spółka wypracowała zysk netto w wysokości 403 605,73 zł. Dokonując analizy sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia (Rachunek Zysków i Strat) skarżąca wskazała na znaczące koszty działalności operacyjnej, które wyniosły łącznie 43 322 384,64 zł, a na które składały się: koszty operacyjne w postaci odpisów amortyzacyjnych w wysokości 245 122,34 zł, zużycie materiałów i energii w wysokości 1 419 535,65 zł, koszty związane z usługami obcymi w wysokości 33 706 049,93 zł oraz podatki i opłaty, łącznie z wypłatami i składkami na ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia. Z powyższego zestawienia wynika, zdaniem strony skarżącej, że podmiot ponosi koszty, które są konieczne i nieuniknione w przypadku tak szerokiego zakresu działalności, a wypracowany zysk netto nie stanowi o definitywnie pozytywnej prognozie finansowej przedsiębiorstwa. Wyjaśniła, że w przypadku późniejszych postępowań egzekucyjnych, wskaźnik rentowności przedsiębiorstwa ulegnie osłabieniu, co stanowi o realnym zagrożeniu jej sytuacji majątkowej, w oparciu chociażby o dotychczasowe funkcjonowanie na rynku. Opierając się na dalszej analizie finansowej przedsiębiorstwa, a w szczególności na strukturze aktywów i pasywów uwzględnionych w bilansie finansowym sporządzonym na dzień 31 grudnia 2014 r. skarżąca zaznaczyła, że wyegzekwowanie kwot z tytułu kar pieniężnych wpłynie negatywnie na dalszą kondycję finansową przedsiębiorstwa oraz automatycznie ulegnie pogorszeniu dalsza jej prognoza strukturalna, która uniemożliwi Spółce uzyskanie chociażby obcego źródła finansowania. Ponadto, obciążenie in plus struktur pasywów Spółki w znacznej kwocie wynoszącej łącznie 3 096 000 zł realnie "unieruchomi" możliwości faktycznego funkcjonowania Spółki. Biorąc pod uwagę wskaźnik rentowności przedsiębiorstwa i obecne zobowiązania wynoszące 2 311 480,52 zł, wnioskująca Spółka stwierdziła, że wyegzekwowanie tych należności unieruchomi jej egzystencję. Wskazała również na mnogość postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych. Na potwierdzenie tych okoliczności załączyła plik uwierzytelnionych odpisów postanowień o wszczęciu postępowań w tym zakresie. W ocenie Spółki już jednostkowa kara może pociągnąć negatywne konsekwencje, natomiast zbiorcze ujęcie kary – 3 096 000 zł (co stanowi siedmiokrotność rocznego zysku Spółki) obrazuje prawdopodobieństwo, graniczące z pewnością, powstania niemożliwych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Sąd oddalił wniosek, uznając, że przedłożone przez Spółkę dokumenty nie świadczą o utracie płynności finansowej. Z dołączonego do wniosku rachunku zysków i strat za okres 29 sierpnia 2013 r. – 31 grudnia 2014 r. wynika, że Spółka – pomimo twierdzeń o złej sytuacji ekonomicznej – w podanym okresie uzyskała przychód w kwocie 43 927 549,16 zł, a zysk w wysokości 64 750,73 zł. Zdaniem Sądu w tej sytuacji zarówno liczba wszczętych przez Spółkę procesów sądowych, jak i łączna kwota kosztów operacyjnych przedsiębiorstwa nie uzasadnią wstrzymania wykonania decyzji. Spółka nie uprawdopodobniła jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niej co najmniej 3 096 000 zł z tytułu nałożonych na nią kar pieniężnych. Sam fakt, że kwota ta przekracza roczny zysk Spółki (osiągnięty za 2014 r.) bez wykazania jaka jest jej aktualna sytuacja finansowa, nie przesądza o zdolnościach płatniczych Spółki, które pozostają niewyjaśnione. Nie wiadomo, czy istnienie wskazanego zobowiązania może spowodować niewypłacalność i konieczność likwidacji Spółki, tym bardziej że skarżąca zamknęła 2014 r. dodatnim wynikiem finansowym i nie nadmieniła by utraciła płynność finansową, i wciąż prowadzi dochodową działalność gospodarczą. Ponadto skarżąca, poza wspomnianą dokumentacją, nie przedstawiła żadnych innych dowodów, które rzetelnie pozwoliłyby ocenić jej rzeczywistą, aktualną sytuację finansową np. wyciągów z rachunków bankowych. Sąd stwierdził, że skoro wnioskująca Spółka nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, to nie można było przyjąć twierdzenia, że wykonanie decyzji spowodowałoby taką szkodę. Sąd przyjął również, że skarżąca Spółka nie podniosła argumentów przemawiających za tym, że wykonanie decyzji mogłoby rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako NSA) Spółka domagała się zmiany postanowienia Sądu z dnia 31 lipca 2015 r. i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Składająca zażalenie argumentowała, że aktualnie wszczęto wobec niej blisko 450 postępowań o nałożenie kary pieniężnej, a łączna kara wynosi 5 124 000 zł, co stanowi niemal trzynastokrotność rocznego zysku Spółki i daje obraz wielkości szkody, która grozi Spółce, i której wielkość na pewno doprowadzi do niemożliwych do odwrócenia skutków. Zdaniem Spółki uiszczenie nawet 12 000 zł kary może spowodować znaczną szkodę, niemożliwą do odwrócenia w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Do zażalenia załączono plik odpisów postanowień o wszczęciu wobec Spółki wielu postępowań w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie należało uwzględnić. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W judykaturze sądów administracyjnych i piśmiennictwie przyjmuje się, że w sytuacji braków we wniosku polegających na niepowołaniu jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki, należy wezwać skarżącego na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku w zakreślonym terminie ze skutkami wymienionymi w tym przepisie [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 384 oraz powołane tam orzecznictwo]. To stanowisko NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni aprobuje i przyjmuje za własne. Zdaniem NSA skoro Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji tylko dlatego, że Spółka, w ocenie Sądu, nie przedłożyła aktualnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, niezbędnych dla oceny możliwości powstania znacznej szkody w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., to oddalenie wniosku było przedwczesne, ponieważ w tym konkretnym przypadku Sąd powinien był wezwać Spółkę, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., do uzupełniania braków wniosku i w wezwaniu precyzyjnie określić jakich dokumentów wymaga dla uprawdopodobnienia podniesionych we wniosku okoliczności. Takimi dokumentami mogą rzecz jasna być np. wyciągi z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, na co Sąd słusznie zwrócił uwagę, jak również inne dokumenty, wśród których powinien się znaleźć najbardziej aktualny rachunek zysków i strat Spółki. NSA dostrzega, że w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Spółka powołała wprawdzie okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania tej decyzji, jednak samo ich powołanie było i jest niewystarczające dla całościowej oraz rzetelnej oceny nieuprawdopodobnionego należycie żądania wniosku. Rozpoznawanie przez wojewódzki sąd administracyjny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być iluzoryczne ani powierzchowne, a jeżeli sąd uważa, że wniosek wymaga uzupełnienia, to powinien zwrócić się do strony o sprecyzowanie/uzupełnienie wniosku w stosownym zakresie. Stąd też, ponownie rozpoznając wniosek, Sąd I instancji wezwie Spółkę w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do jego uzupełnienia o niezbędne dokumenty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przewidzianym w tym przepisie. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.