II FZ 841/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 544/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 544/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił E. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonych na urzędowych formularzach PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że "postępowanie zbytnio oraz nieuzasadnienie obciąża mój budżet", nie udzieliła informacji dotyczących posiadanego majątku ani dochodów. W odpowiedzi na wezwanie dotyczące uzupełniania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nadesłała nowy formularz PPF, w którym wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, jest właścicielką nieruchomości położonej w L. przy ul. Z. 46. Źródłem jej utrzymania są dochody z najmu w wysokości ok. 4.000 zł miesięcznie, zaś posiadane przez nią oszczędności wynoszą ok. 21.000 zł. W odpowiedzi na to wezwanie strona nie udokumentowała jednak wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, czy też innych okoliczności świadczących o pozostawaniu w niedostatku. 2. W zażaleniu na powyższe rozstrzygniecie skarżąca wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie jest bezzasadne. Jak słusznie zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, winno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym normuje art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem jedynym kryterium, jakie winno być brane pod uwagę przy ocenie takiego wniosku, winna być rzeczywista sytuacja majątkowa strony. Redakcja art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazuje też jednoznacznie, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnioskującej, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże". W świetle powyższego strona, która chce skorzystać z prawa pomocy powinna nie tylko podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym, ale również zaprezentować we własnym zakresie lub na żądanie Sądu dowody potwierdzające takie twierdzenie. Odmawiając uwzględnienia żądania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi argumentował, że skarżąca nie przedstawiła informacji oraz dokumentów wskazujących, że jej sytuacja majątkowa uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych. Z tym stanowiskiem należy się zgodzić. Jak już wyżej zaznaczono, to wnioskodawca winien wykazać, że stan majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych. Należy również zauważyć, że skarżąca zasadnie została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów. Skarżąca jednak nie wypełniła w pełni kierowanego do niej wezwania. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla również, że do wyłącznej oceny Sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Należy zatem przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia sytuacji majątkowej zdecydowanie uniemożliwiła pełną ocenę tej sytuacji. W tym stanie rzeczy nie można zatem ponad wszelką wątpliwość uznać, że skarżąca wykazała, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy ze środków budżetowych. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.