II GZ 602/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2353/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2353/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu wniosku wskazano m. in., że działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych stanowi główne źródło dochodów Spółki, co umożliwia jej tym samym nieprzerwane funkcjonowanie. Sytuacja finansowa skarżącej nie jest stabilna i nawet stosunkowo nieznaczna kara finansowa, może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Wobec Spółki prowadzonych jest klika postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a łączna wysokość kar wynosi 96 000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że Spółka uprawdopodobniła w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki podnosząc wysokość kary w niniejszym postępowaniu oraz łączną wysokość kar pieniężnych wymierzonych Spółce w wysokości 96 000 zł. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia oraz zwrot wpisu w wysokości 100 zł. Autor uzasadnienia stwierdził w szczególności, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. We wniosku skarżącej spółki brak jest bowiem szerszego uzasadnienia wskazującego na istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest m.in. ocena bieżącej sytuacji finansowej spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym spółki. Tymczasem strona nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny były: wysokość kary pieniężnej nałożonej na skarżącą w niniejszej sprawie, tj. 12.000 zł oraz łączna wysokość kar pieniężnych nałożona na skarżącą w wysokości 96.000 zł. Mając na uwadze obie te okoliczności, Sąd pierwszej instancji uwzględnił argumentację skarżącej spółki, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi utratą płynności finansowej spółki, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W aktach niniejszej sprawy brak jest tymczasem dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wykonanie tejże decyzji (tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W szczególności strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, przez co i tak nie byłaby możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji - nawet w kontekście wysokości potencjalnie grożących spółce innych kar pieniężnych - może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tych względów za trafne należało uznać wyrażone w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej stanowisko, że "do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest ocena bieżącej sytuacji finansowej Spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym Spółki" (...). Tymczasem skarżąca nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny - ze względów ekonomiki procesowej - rozpoznał wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając - z powodów wyżej wskazanych - że jest on niezasadny. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.