II FZ 716/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 628/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 628/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił P. B. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za VII 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Przedstawiając w uzasadnieniu stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie posiada znacznych dochodów. Utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750,- zł brutto. Wcześniej był właścicielem firmy, jednakże Starosta K. decyzją z dnia 16 lipca 2010 r. zakazał mu prowadzenia działalności gospodarczej w formie stacji kontroli pojazdów. Obecnie musi obsługiwać zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów kredyty i umowy leasingowe. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną we wspólności majątkowej małżeńskiej. Małżonka nie osiąga żadnych przychodów. Skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. oraz budynki w których nie prowadzi już działalności gospodarczej, z uwagi na wymienioną wyżej decyzję. Spłaca zobowiązania w wysokości ok. 900.000,- zł z przychodów z dzierżawy części budynków, w których kiedyś wykonywał działalność gospodarczą. Mimo korzystnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym został uchylona decyzja z dnia 16 lipca 2010 r., nadal nie może uruchomić obiektu w takiej formie, jak przed datą jej wydania. Z pisma skarżącego z dnia 24 czerwca 2015 r. wynika, że posiada rachunek bankowy w "N.", jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Posiada następujące pojazdy mechaniczne: samochód "Volkswagen Transporter" 1,9 Diesel, rok prod. 1997 r., wartość rynkowa 10.000,- zł, samochód "Mercedes Benz" S 600, rok prod. 1994, wartość rynkowa 1.000,- zł, samochód "Volkswagen Tiguan" 2,0 TDI, rok prod. 2009, wartość rynkowa 50.000,- zł, ciągnik "Białoruś", naczepa cysterna "ENERCO" NC-32X, rok prod. 1999, wartość rynkowa 38.000,- zł. Koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi około 2.650,- zł, przy czym gaz, prąd 460,- zł, woda, kanalizacja 60,- zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania 350,- zł, telefon 150,- zł, ubezpieczenie na życie 60,- zł, ubezpieczenie mieszkania 70,- zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego 1.500,- zł. Na dzień 31 maja 2015 r. miał zatrudnionych dwóch pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym. Wobec skarżącego zostały dotychczas zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Skarżący poinformował, że "B." sp. z o.o. wynajmuje od niego część pomieszczeń, które w przeszłości służyły mu do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu wynajmu tych pomieszczeń uzyskuje przychód w wysokości 6.350,00 zł brutto miesięcznie. Obecnie mieszka w domu, który należał do jego matki i prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na 25 ha uprawia pszenżyto, na 20 ha pszenicę. W 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 142.000,- zł, przy czym zasiew 33.000,- zł, zbiory 29.000,- zł, uprawa 59.000,- zł, środki ochrony roślin 12.000,- zł, ubezpieczenie 5.000,- zł, podatki rolny i od nieruchomości 4.000,- zł. W 2015 r. poniósł natomiast koszty w wysokości 110.000,- zł, przy czym: zasiew 30.000,- zł, uprawa 52.000,- zł, środki ochrony roślin 18.000,- zł, ubezpieczenie 6.000,- zł, podatki rolny i od nieruchomości 4.000,- zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), i dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący posiada liczne źródła dochodu. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga dochód w wysokości 6.350 zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne , ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości 1.750 zł brutto), a także otrzymuje świadczenie rentowe. Ponadto wnioskodawca posiada liczny majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów, a także posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52.5452 ha. Wprawdzie z oświadczeń skarżącego wynika, że w 2014 r. jego gospodarstwo rolne było deficytowe, to pomimo wezwania nie wyjaśnił jednak, czy otrzymuje dopłaty unijne, a jeżeli tak , to w jakiej wysokości. W ocenie Sądu strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia więc potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez skarżącego skargą. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i nadanie sprawie biegu. W uzasadnieniu podniósł, że Sąd dał dowód na to, że pokrzywdzony nie ma szans walczyć o swoje na legalnej drodze prawnej, a w związku z drastycznym spadkiem dochodów Skarżący nie jest w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych, a przez to zamknięta jest dla niego droga sądowa z uwagi na barierę finansową. Ponownie Skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd, a dokonane ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Skarżący dalej postawił pytanie, jak więc ma dochodzić swoich praw, w sytuacji gdy nie stać go na opłacenie kosztów sądowych, a jego sytuacja pogorszyła się w wyniku wypadku jakiemu uległ i w związku z tym obecnie przebywa na rencie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Nie powinna jednak ona uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które obligowałyby Sąd do zwolnienia Skarżącego z kosztów sądowych w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji w sposób jednoznaczny wskazał Skarżącemu, z jakich powodów odmawia mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącego i jego małżonki nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z okoliczności przedstawionych przez Skarżącego wynika, że posiada on liczne zobowiązania, w tym zaległości publicznoprawne. Jednakże trzeba zauważyć, że kwestia spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i fakt ten nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Strona powinna ponosić koszty postępowania, jeżeli dysponuje stałym miesięcznym dochodem i posiada znaczny majątek w postaci ruchomości i nieruchomości. Skarżący nie podważył także oceny dokonanej przez Sąd w złożonym zażaleniu. Skarżący ograniczył się jedynie do subiektywnych stwierdzeń, które nic nie wnoszą do sprawy. Jeśli Skarżący twierdzi, że stan faktyczny jest inny, niż przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, to należało w zażaleniu ten stan faktyczny opisać i przedstawić stosowne twierdzenia i dokumenty na poparcie swojego stanowiska. Wobec tego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na to postanowienie podlega oddaleniu.