II GSK 1274/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Paulina Sierkin po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. U.-P. M. L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3924/14 w sprawie ze skargi Z. U.-P. M. L. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3924/14 oddalił skargę L. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Dnia 26 kwietnia 2012 r. Mesche GmbH z siedzibą w Plettenberg, Niemcy (dalej: wnioskodawca) wystąpiła do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Sitko do filtracji ciekłego aluminium" nr [...] udzielonego 30 grudnia 2008 r. na rzecz L. K. (dalej: uprawniony, skarżący) prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z. U.-P. M. w S. W.i z pierwszeństwem od 7 lipca 2008 r. Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca podał przepisy art. 102, art. 103 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.) podnosząc, iż przedmiotowy wzór nie spełniał wymogów nowości i indywidualnego charakteru w dacie jego pierwszeństwa, gdyż wzór taki był szeroko oferowany, sprzedawany i używany w branży. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu, że uprawniony ze spornego prawa z rejestracji wystąpił do jego kontrahenta ATS S. & M. sp. z o.o. z siedzibą w S. W. z roszczeniami dotyczącymi naruszania spornego prawa przez stosowanie sitek do filtracji ciekłego aluminium produkcji wnioskodawcy, co było bezpośrednią przyczyną zerwania negocjacji handlowych i uniemożliwiło zawarcie umowy przez wnioskodawcę na dostarczanie takich sitek, a więc w konsekwencji z ograniczenia jego działalności gospodarczej w zakresie produkcji i dystrybucji produkowanych przez niego sitek do filtracji ciekłego aluminium przez przedmiotowe prawo z rejestracji. Na poparcie swojego interesu wnioskodawca przedłożył oświadczenie Mesche GmbH z siedzibą w Plettenberg, Niemcy i oświadczenie U. P. (Poland) sp. z o.o. z siedzibą w S. W.(która przejęła spółkę ATS S.& M. sp. z o.o.) wraz z pismem uprawnionego z dnia [...] marca 2011 r., a także pisma stron z dnia [...] grudnia 2012 r., z dnia [...] października 2012 r. i z dnia [...] listopada 2012 r. Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku i podniósł, że przedłożone przez wnioskodawcę dowody nie potwierdzają daty pierwszeństwa i nie udowadniają okoliczności, na które powołuje się Mesche GmbH z siedzibą w Plettenberg, Niemcy i są wytworzone za pomocą wysokiej techniki drukarskiej (zwłaszcza rysunek nr 15020001). Ponadto uprawniony przyznał w odpowiedzi na wniosek z dnia 15 czerwca 2012 r., że występowały na rynku wzory sitek o nazwie sombrero, jednak żaden z nich, zdaniem uprawnionego nie miał cech spornego wzoru, który charakteryzuje się szczególną postacią ronda przez wywinięcie na odpowiedniej wysokości i pod określonym kątem w stosunku do płaszczyzny prostopadłej do powierzchni podstawy, jak też denkiem czaszy z promieniowym łagodnym przejściem w rondo sitka. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego na podstawie art. 102 i art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Sitko do filtracji ciekłego aluminium" nr [...] oraz przyznał na rzecz Mesche GmbH z siedzibą w Plettenberg, Niemcy od L. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z. U.-P. M. w S. W. kwotę w wysokości 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Ocenie organu podlegało sitko do filtracji ciekłego aluminium, które ma kształt zasadniczo zbliżony do kapelusza "sombrero", gdzie czasza kapelusza ma kształt zbliżony do kształtu ściętego stożka lub walca lub półkuli, i która przechodzi łagodnym łukiem w płaskie rondo, które jest łagodnie odwinięte w niewysoki kołnierz, odchylony o niewielki kąt w stosunku do płaszczyzny prostopadłej do powierzchni podstawy kapelusza oraz sitko wykonane jest z cienkiej siatki. Urząd Patentowy RP uznał, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru, gdyż ogólne wrażenie jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (dnia 7 lipca 2008 r.). W szczególności, rachunek [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. dotyczący sitek w kształcie "sombrero" do filtracji ciekłego aluminium łącznie z zamówieniem powołującym się na załączony rysunek techniczny nr 15020001 sitka w kształcie "sombrero" do filtracji ciekłego aluminium z dnia 1[...] 5 lutego 2000 r. i dowodem dostawy (z tłumaczeniami) świadczy o publicznym udostępnieniu, poprzez wprowadzanie do obrotu, sitek o kształcie ujawnionym na rysunku technicznym nr 15020001, przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wzoru (dnia 7 lipca 2008 r.). Rysunek ten ujawnia sitko do filtracji ciekłego aluminium, które ma kształt zasadniczo zbliżony do kapelusza "sombrero", gdzie czasza kapelusza ma kształt zbliżony do kształtu półkuli i przechodzi łagodnym łukiem w płaskie rondo, które jest łagodnie odwinięte w niewysoki kołnierz, odchylony o niewielki kąt w stosunku do płaszczyzny prostopadłej do powierzchni podstawy kapelusza, przy czym sitko wykonane jest z cienkiej siatki o grubości drutu 0,5 mm. Zdaniem organu ta tożsamość wszystkich podlegających ocenie zdolności rejestrowej istotnych cech wskazanych w opisie spornego wzoru, które wyróżniają zgłoszony wzór od innych znanych już wzorów i stanowią podstawę do jego identyfikacji, oraz wzoru przeciwstawionego, stanowi o jednakowym ogólnym wrażeniu, jakie te wzory wywołują na zorientowanym użytkowniku. Organ wywodził też, że na odmienną ocenę nie mogły wpłynąć ogólnie wskazywane przez uprawnionego różnice między tymi wzorami wyrażone w jego w odpowiedzi na wniosek z dnia 15 czerwca 2012 r., gdyż uprawniony przyznał, że występowały na rynku wzory sitek o nazwie sombrero i nie wskazał odmiennych istotnych cech spornego wzoru, podnosząc tylko, iż charakteryzuje się on szczególną postacią ronda przez wywinięcie na odpowiedniej wysokości i pod określonym kątem w stosunku do płaszczyzny prostopadłej do powierzchni podstawy, jak też denkiem czaszy z promieniowym łagodnym przejściem w rondo sitka, przy czym nie wyjaśnił on, jakie konkretne cechy istotne kryją się pod "szczególną postacią ronda", "odpowiednią wysokością" i "określonym kątem". Urząd Patentowy RP stanął też na stanowisku, że oceny tej nie mogło również zmienić oświadczenie L. K., w którym wyjaśnił, że sitka według spornego wzoru różnią się kształtem od innych filtrów i takie filtry nie były mu znane przed datą pierwszeństwa spornego wzoru. Treść tego oświadczenia jest sprzeczna z ustalonym w oparciu o przedłożone dokumenty stanem faktycznym i nie została w toku całego postępowania poparta żadnymi materiałami dowodowymi. Organ wskazał, że niezależnie od powyższego, również katalogi firmy "B." ujawniające m.in. sitka w kształcie "sombrero" do filtracji ciekłego aluminium o ww. cechach, rozpatrywane wraz z oświadczeniem R. B. o publikacji zdjęć tych sitek w katalogach jego firmy od 1999 r. dowodzą braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie uznając za zasadne stanowisko organu, który stwierdził, że sporny wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 p.w.p., gdyż ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo (7 lipca 2008 r.). Dokonana przez Urząd Patentowy RP ocena dowodów w tym zakresie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów. Natomiast zarzuty skarżącego kwestionujące dowód w postaci wskazanego rysunku nie zostały poparte żadnymi dowodami, które wykazywałyby na brak jego autentyczności. Brak podpisania rysunku i opatrzenia go datą mógłby być rozważany, gdyby rysunek ten miał samoistnie świadczyć o wcześniejszym ujawnieniu przedmiotowego wzoru przemysłowego. Sąd I instancji zauważył, że w sprawie przedstawiono zestawienie zamówienia opatrzonego datą 27 kwietnia 2005 r., która wskazuje numer rysunku: 15020001, sam rysunek nr 15020001 (przy tym, wbrew wywodom skarżącego, na rysunku znajduje się data opracowania 15.02.00 oraz nazwisko: J. D.), a także dowód dostawy z dnia 7 czerwca 2005 r. wskazujący na zamówienie nr [...]. Dokumenty te wzajemnie korelują ze sobą, stanowią logiczny ciąg i słusznie, zdaniem Sądu, zostały przez organ uznane za dowód potwierdzający wprowadzenie do obrotu wyrobu o cechach przedmiotowego wzoru przemysłowego przed datą pierwszeństwa. Nie budzi żadnych wątpliwości, że wprowadzenie do obrotu, które potwierdza dowód dostawy jest publicznym ujawnieniem danego wzoru przemysłowego. Sąd I instancji wskazał też, że przeciwstawione wzory są niemalże identyczne ze spornym wzorem w jego poszczególnych odmianach. Widoczny kształt spornego wzoru jest niemalże identyczny jak kształt przeciwstawionych wzorów, a organ słusznie wskazywał, że różnice są drobne i trudno dostrzegalne. Zatem, w ocenie Sądu, organ zasadnie przyjął, że ogólne wrażenie, jakie na zorientowanym użytkowniku wywierają porównywane wzory, jest takie samo. Sporny wzór został zgłoszony do rejestracji 7 lipca 2008 r. Wskazane zaś w sprawie materiały pochodzą sprzed tej daty, zasadnie zatem organ przyjął brak indywidualnego charakteru spornego wzoru. Prawidłowo też Urząd Patentowy RP za osobę o profilu zorientowanego użytkownika uznał na przykład osobę, która używa sitek do filtracji ciekłego aluminium w trakcie obsługi maszyny do filtracji ciekłego aluminium. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu wskazujące, iż cechy spornego wzoru podyktowane są względnie dużą swobodą twórczą ograniczoną tylko funkcją sitka, o czym świadczą przedłożone katalogi firmy "B." i katalog ofertowy firmy CHS. Ostatecznie zatem za prawidłowe uznać należy stanowisko Urzędu Patentowego RP, iż sporny wzór przemysłowy w dacie jego zgłoszenia nie posiadał indywidualnego charakteru, zatem nie miał zdolności rejestrowej w rozumieniu art. 102 w zw. z art. 104 p.w.p. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. na podstawie określonej w art. 174 pkt 1) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w rozpoznawanej sprawie następujących przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: - art. 102 Prawo Własności Przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwaną dalej "p.w.p.", polegające na błędnym przyjęciu, że wzór przemysłowy "Sitko do filtracji ciekłego aluminium" [...] nie posiada indywidualnego charakteru, co miało wpływ na wynik postępowania, oraz - art. 104 ust 1 i 2 ustawy p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że sporny wzór przemysłowy nie odznacza się indywidualnym charakterem, gdyż na zorientowanym użytkowniku nie wywołuje odmiennego wrażenia od wzorów wcześniej publicznie udostępnionych. II. na podstawie określonej w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w rozpoznawanej sprawie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - zastosowania art. 151 i nie zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez orzeczenie w wyroku oddalenia skargi, a nie dostrzeżeniu przez Sąd, że Urząd Patentowy RP w skarżonej decyzji naruszył art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie polegało na dowolnej ocenie materiału dowodowego, nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nieuwzględnieniu twierdzeń i okoliczności przedstawionych przez skarżącego m.in. w sprawie wątpliwych dowodów, jak rysunek techniczny nr 15020001 (z rzekomo wcześniejszym ujawnieniem wzoru), który jednakże nie został opatrzony podpisem autora oraz katalog firmy B.bez daty jego wydania wraz z późniejszym oświadczeniem R. B., na których to dowodach w głównej mierze Urząd Patentowy RP oparł swoje rozstrzygnięcie decyzyjne. Przy czym rozstrzygnięcie oparto wyłącznie na dowodach z dokumentów załączonych przez Uczestnika postępowania (nie przeprowadzono dowodu z zeznań świadków), jednocześnie zupełnie pominięto dowody przedstawione przez skarżącego, ani też nie wskazano, dlaczego Urząd Patentowy, a następnie Sąd, dowody te pominął lub nie dał im wiary, oraz - art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ Sąd w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności do zarzutu nie uwzględnienia przez Urząd Patentowy oświadczenia firmy M. Sp. z o.o. O. z dnia [...].06.2012 r. jako "zorientowanego użytkownika" oraz zarzutu nie doręczenia przez Urząd Patentowy skarżącemu dowodów załączonych przez Uczestnika postępowania, pomimo złożonego przez skarżącego pisemnego wniosku w tej sprawie. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które w rozpoznawanej sprawie nie występują. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach przewidzianych w art. 174 p.p.s.s., tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w zasadzie do błędnej oceny materiału dowodnego, która nie była – zdaniem skarżącego – wystarczająca do wykazania, że przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji spornego wzoru, tj. przed dniem 7 lipca 2008 r., wzór taki był szeroko oferowany, sprzedawany i używany w branży, a więc sporny wzór nie spełniał wymogów nowości i indywidualnego charakteru. Na wstępie należy krótko przypomnieć, że sprawy sporne, w tym także sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego rozpatrywane są przez Urząd Patentowy w granicach wniosku o unieważnienie. Zatem zakres wniosku jest wiążący dla organu, co nie oznacza, że organ jest zwolniony z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie zaś, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie uznał, że postępowanie sporne o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego było prowadzone przez Urząd Patentowy prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto należy podkreślić, że zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Natomiast w myśl art. 104 ust. 1 p.w.p., aby na wzór przemysłowy mogło zostać udzielone prawo ochronne, wzór ten musi być nowy i wykazywać cechy indywidualnego charakteru, który jest "mierzony" ogólnym wrażeniem jakie wzór wywołuje na tzw. zorientowanym użytkowniku, przy czym – co wynika z normatywnej definicji wzoru przemysłowego i co stanowi o jego istocie – wrażenie to budują cechy nadające wytworowi konkretną, widoczną postać. Dodać trzeba, że analiza spełniania przez wzór indywidualnego charakteru może być prowadzona wyłącznie w oparciu o te ujawnione w opisie i na rysunku cechy, które określają zakres przedmiotowy prawa ochronnego (prawa z rejestracji; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2872/15). Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, o tym, czy wzór przemysłowy posiada indywidualny charakter, decyduje postrzeganie, a więc odbiór określonego wytworu jako całości odróżniającej go poprzez właściwe mu wiodące cechy od innych wzorów. Zatem Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował procesowanie organu, który przeciwstawił sporne wzory i przedmiotem oceny uczynił tylko te cechy, które są widoczne w toku zwykłego używania produktu wytworzonego według tego wzoru. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku skarżącego, wnioskujący o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przedstawił wystarczające dowody na wykazanie wcześniejszego używania wzoru "sitka do filtracji ciekłego aluminium" w poszczególnych odmianach. Przypomnieć należy, że udostępnienie publiczne wzoru przemysłowego - w świetle art. 103 ust. 1 p.w.p. - następuje poprzez: a) stosowanie wzoru, jego wystawienie lub ujawnienie w innych sposób. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika też, że dowodami wcześniejszego publicznego udostępnienia przeciwstawionego wzoru poprzez jego wprowadzenie do obrotu mogą być faktury oznaczone datą sprzedaży produktów, w których zastosowano identyczny wzór w porównaniu ze spornym wzorem (m. in. wyrok NSA z 3 listopada 2003 r., sygn. akt II S.A. 2492/02, wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 76/11). Podobnie z orzecznictwa Wydziału Unieważnień OHIM oraz Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji ds. Rynku Wewnętrznego (OHIM) wynika, że dowodami potwierdzającymi sprzedaż wzoru mogą być również faktury (zob. m. in. decyzja OHIM z 31 marca 2008 r., nr ICD 000003200, w sprawie THD Acoustics Limited przeciwko Harron S.A., http://oami.europa.eu/pdf/design/invaldec/ICD%203200%20(EN).pdf; decyzja OHIM z 12 grudnia 2007 r., nr ICD 0000003010, w sprawie Holey Soles Holdings Ltd. przeciwko Crocs,Inc., http://oami.europa.eu/pdf/design/invaldec/ICD%20000003010%20decision%20(EN).pdf). Należało zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, jak i organu, że przedłożone w sprawie dokumenty, w tym rachunek z 2005 r. dotyczący sitek w kształcie "sombrero" z załączonym rysunkiem i dowodem dostawy, oferty i katalogi firmy polskiej i tureckiej stanowią dowód wcześniejszego publicznego udostępnienia przez wprowadzenie do obrotu sitek o podobnym kształcie. Pozostałe zarzuty procesowe podniesione w skardze kasacyjnej nie wypełniają podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdyż skarżąca nie wykazała, że rzekome naruszenie powołanych przepisów postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a w szczególności naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymagania z art. 141 § 4 p.p.s.a., zawiera ono wyczerpującą argumentację przemawiającą za prawidłowością zaskarżonego rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego, a ponadto Sąd I instancji odnosił się w tym uzasadnieniu do wszystkich zarzutów skarżącej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.