II OZ 1108/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1203/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 28 września 2015 r., sygnatura akt VII SA/Wa 1203/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu "[...]" w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż Stowarzyszenie nie wykazało, że z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu, niezasadnym jest zwolnienie Stowarzyszenia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy po pierwsze samo Stowarzyszenie pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, gdyż rezygnuje ze składek członkowskich z uwagi na złą lub przeciętną sytuację finansową swoich członków, po drugie nie podejmuje innych kroków w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych na prowadzenie statutowej działalności. Na postanowienie skarżące Stowarzyszenie złożyło zażalenie podnosząc, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że Stowarzyszenie nie może zgromadzić odpowiednich środków finansowych, z uwagi na złą sytuację finansową jego członków. Przeszkodami uniemożliwiającym zdobycie przez stowarzyszenie zwykłe odpowiednich finansów jest też zakaz przyjmowania darowizn oraz prowadzenia jakiejkolwiek działalności zarobkowej. Niezależnie od tego dodano, że możliwość prowadzenia działalności społecznej dla pożytku publicznego nie powinna być limitowana statusem materialnym członków danego stowarzyszenia. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu należy wywieść, że osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. W rozpoznawanej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów wszczętego przez siebie postępowania sądowego. Jeżeli Stowarzyszenie zdecydowało o zaskarżeniu do sądu administracyjnego podjętego w sprawie przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowienia, to powinno liczyć się z obowiązkiem uiszczenia kosztów tego postępowania. Biorąc to pod uwagę powinno zgromadzić na ten cel odpowiednie środki. Okoliczność, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie swojej działalności. Brak stałego źródła dochodów, głównie pochodzącego ze składek członkowskich, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Ogólnie przytoczona okoliczność złej sytuacji finansowej członków Stowarzyszenia nie może być też brana pod uwagę, gdyż nie została wykazana. Ponadto przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność Stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.