II GZ 550/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 501/15 w zakresie odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2015 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowieniu radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. o sygn. akt I SA/Rz 501/15, orzekając na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odrzucił sprzeciw E. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2015 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowieniu radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że odpis wyżej wymienionego postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2015 r. doręczono skarżącemu w dniu 25 czerwca 2015 r. wraz z pouczeniem o sposobie oraz terminie wniesienia sprzeciwu. W dniu 7 sierpnia 2015 r. E. S., reprezentowany przez pełnomocnika, r.pr. ustanowionego z urzędu, wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, domagając się przyznania prawa pomocy w całości. Odrzucając sprzeciw Sąd uznał, że ten środek odwoławczy został wniesiony po terminie 7 dni, który upłynął z dniem 2 lipca 2015 r. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) E. S., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 11 sierpnia 2015 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jak również przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia argumentowano, że pismo Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Rz. z dnia [...] lipca 2015 r. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla E. S. wraz z odpisem postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2015 r., doręczono pełnomocnikowi 31 lipca 2015 r. Podkreślono, że od tego dnia pełnomocnik mógł działać, więc skoro sprzeciw wniósł 7 sierpnia 2015 r., to nie uchybił terminowi 7 dni do dokonania tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości i nie wymaga szerszego komentarza, że sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, wydanego w przedmiocie prawa pomocy, wnosi się do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Sprzeciw wniesiony m.in. przez radcę prawnego wymaga uzasadnienia (art. 259 § 1 p.p.s.a.), zaś sprzeciw złożony po terminie sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 259 § 2 p.p.s.a.). Jak jednoznacznie wynika z akt sprawy, postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2015 r. w przedmiocie przyznania E. S. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w 3/4 części, ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego oraz odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, zostało skarżącemu prawidłowo doręczone 25 czerwca 2015 r. Termin do wniesienia sprzeciwu rozpoczął zatem bieg 26.06.2015 r. i bezskutecznie upłynął 2 lipca 2015 r. Postanowienie referendarza uzyskało przymiot prawomocności, więc pismem z dnia 7 lipca 2015 r. Prezes WSA w Rz. przekazał Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Rz. odpis postanowienia z dnia 23 czerwca 2015 r. i poinformował, że sprawa ze skargi E. S. oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. Następnie, pismem z dnia [...] lipca 2015 r., które wpłynęło do Sądu 30 lipca 2015 r. (vide: k. 48 akt sądowych) Dziekan OIRP w Rz. wyznaczył dla E. S. radcę prawnego, a w załączeniu przekazał mu odpis postanowienia referendarza. W dniu 7 sierpnia 2015 r. ustanowiony z urzędu dla skarżącego radca prawny zaskarżył postanowienie sprzeciwem. Sąd sprzeciw odrzucił jako wniesiony po upływie terminu. W opisanym stanie rzeczy, zażalenie E. S. NSA uznał za niezasadne. Zdaniem NSA wraz ze sprzeciwem od rzeczonego postanowienia referendarza z dnia 23 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącego winien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności i we wniosku wyjaśnić kiedy został ustanowiony w tej sprawie i od kiedy mógł faktycznie podejmować za stronę czynności procesowe, aby uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminowi. W braku takiego wniosku, okoliczności podniesione w zażaleniu nie podważają oceny Sądu I instancji, wyrażonej w kontrolowanym postanowieniu, że sprzeciw został wniesiony po upływie terminu 7 dni, o którym mowa w art. 259 § 1 p.p.s.a., a zatem podlegał odrzuceniu na podstawie § 2 tego artykułu. Ponadto należy również mieć na uwadze, że prawomocne odrzucenie sprzeciwu nie pozbawia skarżącego możliwości ponownego wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jedynie na marginesie NSA zauważa, że w aktach sprawy nie znajduje się żaden dowód, potwierdzający doręczenie pełnomocnikowi skarżącego pisma Dziekana OIRP z dnia [...] lipca 2015 r., w dniu 31 lipca 2015 r. Pismo to dotarło do WSA 30 lipca 2015 r., więc nawet gdyby bieg terminu do wniesienia sprzeciwu rozpoczął się 31 lipca 2015 r., to złożenie sprzeciwu 7 sierpnia 2015 r. i tak nastąpiłoby z uchybieniem terminu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.