I OSK 1919/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1275/15 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 1275/15) oddalił skargę T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent m. st. Warszawy na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) odmówił T. G. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. Zdaniem organu osiągany przez wnioskodawczynię dochód pozwala na samodzielne zaspokojenie przez nią potrzeb w zakresie zakupu żywności, natomiast podczas wywiadu środowiskowego odmówiła ona udzielenia pracownikowi socjalnemu informacji o wysokości otrzymywanego dodatku mieszkaniowego i odmówiła okazania decyzji przyznającej ten dodatek, a także nie pozwoliła na wejście do drugiego pokoju zajmowanego przez syna i uniemożliwiła skontaktowanie się z nim. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T. G. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Kolegium w sprawie nie zachodziły uzasadnione przesłanki przyznania wnioskowanego wsparcia, które mają miejsce m.in. na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych sytuujących stronę w wyjątkowo trudnym położeniu i wyraźnie odbiegają one od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Celem pomocy społecznej jest wspieranie zainteresowanej osoby w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jej aktywnym udziale, dlatego też organ udzielający wsparcia musi mieć możliwość zweryfikowania, czy własne zasoby strony są wystarczające do przezwyciężenia trudnej sytuacji, a także czy zasoby finansowe strony lub przyznane jej świadczenia nie są marnotrawione. Skarżąca zajęła postawę roszczeniową, traktując organ pomocy społecznej jako instytucję mającą regularnie finansować jej potrzeby. Skargę na powyższą decyzję złożyła T. G., zarzucając jej naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Oddalając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia organów, że sytuacja skarżącej nie spełnia wymogów przyznania jej specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W przypadku wydatków na zaspokojenie bieżących potrzeb nie mozna nie można mówić o wystąpieniu w dacie wydawania decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. zdarzenia okazjonalnego, niecodziennego, nieoczekiwanego, czy też nadzwyczajnego uzasadniającego sytuację skarżącej za szczególny przypadek. Dodatkowo, postawa skarżącej wobec czynności podejmowanych przez organy uniemożliwiła określenie rzeczywistej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni oraz świadczy o niewłaściwym rozumieniu przez nią roli i zadań pomocy społecznej świadczonej przez Państwo. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a, Sąd pierwszej instancji uznał, że jest on zasadny, gdyż w aktach sprawy brak jest zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. Niemniej jednak, skarżąca nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku zożyła T. G., zarzucając mu naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy został naruszony art 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez zaniechanie obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Adminsitraycjnemu w Warszawie oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które dotychczas nie zostały pokryte w całości ani w części. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że brak stosownego pouczenia oraz podmiotowe cechy skarżącej (niepełnosprawność i nieporadność) dają podstawę do sformułowania zarzutu, iż została ona faktycznie pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu i skutecznego zakwestionowania ustalonego przez organ stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, stwierdzić trzeba, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a tym samym, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Adminsitracyjnego z dnia 18 maja 2006 r. Sygn. akt II OSK 831/05). W rozpoznawanej sprawie uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy już chociażby z tego powodu, że skarżąca uchybiła obowiązkowi współpracy z organami pomocowymi, wynikającemu z art. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Nie wykazała również, jakich to czynności procesowych nie mogła dokonać z powodu tego uchybienia. Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), lecz jest uchybieniem procesowym, ocenianym w płaszczyźnie wpływu na wynik sprawy. Mimo tego uchybienia, skarżąca czynnie uczestniczyła w postępowaniu dotyczącym przyznania jej specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, świadomie utrudniając organowi prowadzącemu postępowanie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co jednoznacznie wyjaśnił Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W związku z wnioskiem pełnomocnika skarżącej Sąd nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, gdyż orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną należnym od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym przepisami art. 258 – 261 P.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt I OSK 1918/16 # 3