I SA/Wa 779/15

WyrokWSA w Warszawie2015-08-13

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie wykazał następstwa prawnego pod tytułem ogólnym po stowarzyszeniu, którego majątek został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na mocy dekretu o reformie rolnej, posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w celu ustalenia, że nieruchomość nie podlegała działaniu tego dekretu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podmiot, który nie wykazał następstwa prawnego pod tytułem ogólnym po pierwotnym właścicielu nieruchomości (stowarzyszeniu L.O.P.P.), nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wszczęcia postępowania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w celu ustalenia, że nieruchomość nie podlegała działaniu dekretu o reformie rolnej. Skoro nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie dekretu, a rozwiązane stowarzyszenie nie było już jej właścicielem w momencie przekazania majątku innemu podmiotowi, to brak jest podstaw do uznania, że skarżący jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w tym postępowaniu.
Stan faktyczny
Skarżący A. domagał się stwierdzenia, że nieruchomość nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie jest następcą prawnym pierwotnego właściciela nieruchomości (stowarzyszenia L.O.P.P.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz rozporządzenia dotyczącego przekazania majątku L.O.P.P. Lidze Lotniczej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. z siedzibą w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] ww. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. po rozpatrzeniu wniosku A. o wydanie decyzji - na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) - stwierdzającej, że nieruchomość położona we wsi [...], gm. [...], składająca się z działek nr nr [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 Nr 3, poz. 13 ze zm.- dalej: "dekret"), umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie ww. decyzji. Wojewoda wyjaśnił, że w dniu przejęcia nieruchomości na podstawie przepisów dekretu stanowiła ona własność stowarzyszenia pn. Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (dalej: "L.O.P.P.") i to jedynie następcy prawnemu tego stowarzyszenia przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji stwierdzającej, iż przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Organ pierwszej instancji wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika (wbrew temu co twierdzi wnioskodawca), iż A. nie jest następcą prawnym L.O.P.P. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. wniósł A. z siedzibą w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie wykładni pojęcia "interes prawny" i w konsekwencji bezzasadne umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na brak interesu prawnego A. Pismem z dnia 13 września 2013 r. odwołujący się uzupełnił stanowisko o zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. polegający na wadliwości uzasadnienia decyzji w związku z brakiem należytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji oraz naruszenia § 4 rozporządzenia Rady Ministra z dnia 21 sierpnia 1947 r. o uznaniu Ligii Lotniczej za stowarzyszenie wyższej użyteczności i o rozwiązaniu stowarzyszenia Ligii Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (Dz. U. Nr 60, poz. 333) poprzez błędne uznanie, iż przepis ten nie stanowił podstawy następstwa prawnego, przynajmniej w odniesieniu do uprawnień o charakterze rzeczowym, pomiędzy L.O.P.P. a Ligą Lotniczą. Odwołujący się podniósł, iż ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania, bowiem wynik postępowania będzie miał bezpośredni skutek w sferze jego sytuacji majątkowej. W przypadku uznania przez organy administracyjne, że nieruchomość nie podlegała przepisom dekretu i nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa uprawnione jest twierdzenie że przedmiotowe działki cały czas pozostawały w majątku L.O.P.P. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. decyzją z dnia [...] września lutego 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że sporną nieruchomość nabyła od M. Z., na podstawie umowy kupna - sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1928 r., repertorium na rok 1928 nr [...], L., która w dniu [...] lutego 1928 r. połączyła się z T. tworząc jedną organizację L.O.P.P. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 1934 r. (Dz. U. R. P. Nr 11, poz. 90) o nadaniu statutu stowarzyszeniu Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, uznano to stowarzyszenie za stowarzyszenie wyższej użyteczności. Następnie, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r. o uznaniu Ligii Lotniczej za stowarzyszenie wyższej użyteczności i o rozwiązaniu stowarzyszenia Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (Dz. U. Nr 60, poz. 333), majątek stowarzyszenia L.O.P.P. w myśl § 34 jego statutu (M.P. z 1934 r. Nr 30, poz. 45) przekazano Lidze Lotniczej. Dalej organ wskazał, że w dniu 16 czerwca 1954 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z w sprawie uznania stowarzyszenia Liga Przyjaciół Żołnierza za stowarzyszenie wyższej użyteczności (Dz. U. z 1954 r. Nr 36, poz. 152). W § 3 rozporządzenia wskazano, iż majątek stowarzyszeń: Ligi Przyjaciół Żołnierza, Ligi Lotniczej i Ligi Morskiej przekazuje się stowarzyszeniu wyższej użyteczności Liga Przyjaciół Żołnierza, a także to, że stowarzyszenie wyższej użyteczności Liga Przyjaciół Żołnierza przejmuje wszystkie prawa i obowiązki wymienionych w ust. 1 stowarzyszeń. Następnie, § 3 został zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 1964 r. w sprawie zmiany nazwy stowarzyszenia wyższej użyteczności Liga Przyjaciół Żołnierza na Liga Obrony Kraju oraz w sprawie zmiany statutu tego stowarzyszenia (Dz. U. Nr 10, poz. 64) z dniem 14 marca 1964 r. W 1957 r. z Ligi Przyjaciół Żołnierza wyodrębniono pion lotniczy, w ramach którego na terenie całej Polski działały aerokluby regionalne pn. Aeroklub PRL. W dniu 5 października 1963 r. Aeroklub PRL został uznany rozporządzeniem Rady Ministrów za stowarzyszenie wyższej użyteczności. [...] Zjazd Krajowy Aeroklubu PRL, który obradował [...] 1990r. w [...] dokonał wielu zmian, m.in. zmieniono nazwę stowarzyszenia na A. Minister stwierdził, że kluczowym zagadnieniem, które należy rozważyć, jest zagadnienie następstwa prawnego po właścicielu przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na cele reformy rolnej, tj. po stowarzyszeniu L.O.P.P. Z żądaniem wszczęcia postępowania w trybie § 5 rozporządzenia może bowiem wystąpić jedynie właściciel przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości bądź jego następca prawny. Dodać należy, iż stan prawny nieruchomości, bada się na dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej, tj. na dzień 13 września 1944 r. Prawo do wystąpienia z w.w. żądaniem ma zatem wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości na dzień 13 września 1944 r. bądź jej następcy prawni. Z akt sprawy wynika, iż w dniu przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, jej właścicielem była L.O.P.P. Tak więc, prawo do żądania wszczęcia postępowania w oparciu § 5 rozporządzenia przysługuje tylko następcy prawnemu L.O.P.P. Minister podkreślił, że w księdze wieczystej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel, a podstawę przejęcia stanowi art. 2 ust 1 lit. e) dekretu oreformie rolnej, zatem od dnia wejścia w życie dekretu o reformie rolnej, tj. od 13 września 1944 r. Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości. Podstawę przejęcia majątku po L.O.P.P. na rzecz Ligi lotniczej stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r. o uznaniu Ligi Lotniczej za stowarzyszenie wyższej użyteczności i o rozwiązaniu stowarzyszenia Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Biorąc zatem pod uwagę to, iż L.O.P.P. w 1947 r. nie była już właścicielem przedmiotowej nieruchomości, zarządzeniem tym nie mogła ona zostać przejęta od L.O.P.P. na rzecz Ligi Lotniczej. Następnie Minister wskazał, że postępowanie administracyjne z wniosku A. zostało wszczęte w oparciu o § 5 rozporządzenia, który wskazuje, iż organ administracji jest właściwy do rozstrzygnięcia czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W treści art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu określono kategorie nieruchomości, które z dniem wejścia w życie dekretu przeszły w całości na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, bez żadnego wynagrodzenia. Nie musiały być wydawane w tym przedmiocie żadne decyzje, których skutkiem byłaby opisana zmiana właściciela nieruchomości. Procedurę wpisywania Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości przeznaczonych na cele reformy rolnej uregulowano w § 12 rozporządzenia, w którym wskazano, że wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2, ust. 1 dekretu nastąpi na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego. W myśl § 6 rozporządzenia, strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e), winna przedłożyć określone dokumenty. Minister także podkreślił, że istotą analizowanego postępowania jest zakwestionowanie odjęcia z majątku dotychczasowego właściciela (sprzed dnia wejścia w życie dekretu) prawa własności danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Odjęcie z majątku L.O.P.P. prawa własności przedmiotowej nieruchomości, wywarło skutek jedynie w stosunku do L.O.P.P. i w związku z tym, wyłącznie L.O.P.P. bądź jego następcy prawnemu przysługują roszczenia wobec Skarbu Państwa dotyczące przejętej nieruchomości. Dalej, organ odwoławczy podkreślił, że następstwo prawne pod tytułem ogólnym musi mieć oparcie w przepisie prawa powszechnego. Takiego następstwa nie wykazał A. który sam, przyznał, iż jest następcą prawnym pod tytułem szczególnym. Podstawą przekazania majątku L.O.P.P. na rzecz Ligi Lotniczej był § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r. W samym rozporządzeniu, jak i w przepisach stanowiących podstawę jego wydania, tj. w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 94, poz. 808), brak jest przepisu regulującego kwestię następstwa prawnego pod tytułem ogólnym. Jedyna regulacja w przedmiocie majątku rozwiązanego stowarzyszenia wyższej użyteczności, bo tego rodzaju stowarzyszeniem było L.O.P.P., jest zawarta w art. 56 rozporządzenia prawo o stowarzyszeniach. Przepis ten stanowi, że "Gdyby stowarzyszenie wyższej użyteczności straciło rację bytu, Rada Ministrów na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych postawiony w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami zadecyduje jego rozwiązanie. W tym przypadku Minister Spraw Wewnętrznych wyznaczy likwidatora (ów) stowarzyszenia. Gdyby statut stowarzyszenia nie przewidywał przeznaczenia jego majątku na przypadek rozwiązania, zadecyduje o tym Rada Ministrów." W konsekwencji, w ocenie organu , nie sposób uznać, że następstwo prawne ma oparcie w tym przepisie. Dalej, Minister wyjaśnił, że kształt interesu prawnego jest zawsze wyznaczony przez prawo materialne. Szczególnymi cechami interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym są bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, na której budowany jest jego interes prawny oraz realność - nie może być to interes tylko przewidywany w przyszłości, hipotetyczny. Ponadto interes prawny musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, a także aktualny. Stwierdzić zatem należy, iż interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 07.10.2014 r., sygn. akt II GSK 1217/13). W konsekwencji, organ uznał, że A. nie wykazał interesu prawnego albowiem nie ma oparcia w żadnej konkretnej normie prawa materialnego. Powoduje to, iż interes nie jest bezpośredni. Poza tym tak wykazany interes jest wyłącznie interesem hipotetycznym, bo zmierza do ustalenia, że A. jest właścicielem nieruchomości, podczas gdy istotą postępowania wszczętego na podstawie § 5 rozporządzenia, nie jest ustalenie komu przysługuje prawo własności nieruchomości (tzn. czy prawo to przysługuje byłemu właścicielowi czy jego następcy prawnemu), lecz rozstrzygniecie sporu pomiędzy właścicielem przejętej nieruchomości a Skarbem Państwa. Tym samym zaistniały podstawy do zastosowania przez Wojewodę [...] art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenia postępowania administracyjnego. Jednocześnie Sąd zauważa, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wyrokiem z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] w sprawie z powództwa A. przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście [...], zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o ustalenie prawa własności nieruchomości oddalił powództwo. Wyrok jest prawomocny. W uzasadnieniu wyroku sąd powszechny wskazał, że powód nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia prawa własności nieruchomości, ponieważ u jego podstaw leży chęć następczego złożenia wniosku o zmianę wpisu w księdze wieczystej, a do takiej wyrok ten doprowadzić nie może. W stanie faktycznym sprawy niniejszej zadość ostatecznemu żądaniu powoda może uczynić jedynie orzeczenie zapadłe na gruncie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Decyzja Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r. stała się przedmiotem skargi A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], pomimo, że decyzja ta została wydana przez organ pierwszej instancji z naruszeniem prawa, w szczególności zaś z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na wadliwości uzasadnienia decyzji w związku z brakiem należytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji oraz z naruszeniem przepisów powołanych poniżej; 2) naruszenie art. 28 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, że A. nie ma interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w § 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - w odniesieniu do opisanych wyżej nieruchomości; 3) naruszenie § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r. o uznaniu Ligi Lotniczej za stowarzyszenie wyższej użyteczności i o rozwiązaniu stowarzyszenia Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej - poprzez błędne uznanie, iż przepis ten nie stanowił podstawy następstwa prawnego (przynajmniej w odniesieniu do uprawnień o charakterze rzeczowym) pomiędzy Ligą Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej a Ligą Lotniczą. W uzasadnienie skargi strona skarżąca przedstawiła szczegółowe stanowisko na uzasadnienie zarzutów skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, na pytanie Sądu, pełnomocnik organu oraz strony skarżącej oświadczyli, że nie posiadają wiedzy czy zakończyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, albowiem - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nie naruszają przepisów prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Skarżącego można uznać za podmiot mający interes prawny w ustaleniu, że nieruchomość położona we wsi [...], gm. [...], składająca się z działek nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] - nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący w toku postępowania administracyjnego wywodził, że jego poprzednik prawny (L.) nabył prawo do nieruchomości na mocy umowy kupna - sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] lutego 1928 r., następnie – [...] lutego 1928 r. połączył się z T. tworząc jedną organizację Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (L.O.P.P.). Skarżący upatruje swój interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania w oparciu o przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z faktu rozwiązania L.O.P.P. (na mocy § 4 rozporządzenia Rady Ministra z dnia 21 sierpnia 1947 r. o uznaniu Ligii Lotniczej za stowarzyszenie wyższej użyteczności i o rozwiązaniu stowarzyszenia Ligii Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej) i przekazania jej majątku stowarzyszeniu - Lidze Lotniczej. I tak, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, z dniem wejścia w życie tego aktu normatywnego wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem przeszły (ex lege) bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa. Zatem, z dniem 13 września 1944 r. dekret wywołał skutki rzeczowe w postaci przejścia wymienionych w nim nieruchomości z mocy prawa na własność Państwa. Jednocześnie, w § 5 Rozporządzenia przewidziana została możliwość wystąpienia z wnioskiem o ustalenie, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone w orzecznictwie tutejszego sądu, zgodnie z którym tryb przewidziany w § 5 Rozporządzenia był i jest uruchamiany w przypadkach spornych, kiedy właściciel/współwłaściciel (bądź ich następcy prawni) nieruchomości uważał (uważają), że jego nieruchomość (nieruchomość spadkodawców) z takich czy innych względów nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu i w związku z tym powinna być wyłączona spod działania tego przepisu, czyli nie powinna podlegać przejęciu na cele reformy rolnej w części bądź w całości. Przepis ten stanowi więc podstawę żądania przez właścicieli (ich spadkobierców, następców prawnych) nieruchomości (jej części) przejętej na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ustalenia w formie decyzji administracyjnej, czy dana nieruchomość podlegała działaniu przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej. Uzyskanie przez byłego właściciela (jego spadkobiercę, następcę prawnego) decyzji stwierdzającej, że dana nieruchomość bądź jej część nie podlegała działaniu dekretu rodzi skutki w sferze prawa własności. Podmiot, który nie może wykazać się interesem prawnym (nie jest właścicielem, spadkobiercą, następcą prawnym) nie ma legitymacji do występowania z wnioskiem w tej sprawie. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei, pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, tzn. musi wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Musi więc istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji. Niewątpliwie takiej normy nie zawiera przepis art. 56 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach albowiem przepis ten daje uprawnienie Radzie Ministrów (na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych postawiony w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami) do podjęcia decyzji o rozwiązaniu stowarzyszenia wyższej użyteczności gdyby to straciło rację bytu. W tym przypadku Minister Spraw Wewnętrznych wyznaczał likwidatora, zaś gdyby statut stowarzyszenia nie przewidywał przeznaczenia jego majątku na przypadek rozwiązania (tak jak w niniejszej sprawie), decydowała o tym Rada Ministrów. W przedmiotowej sprawie decyzja Rady Ministrów została wyartykułowana poprzez regulację zawartą § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r. Przepis ten bowiem stanowił, że majątek stowarzyszenia L.L.O.P., w myśl § 34 jego statutu, przekazuje się Lidze Lotniczej. Zdaniem Sądu, nie sposób jednak uznać (jak twierdzi strona skarżąca), że następstwo prawne ma oparcie w tym przepisie. Po pierwsze, skoro z dniem 13 września 1944 r. dekret wywołał skutki rzeczowe w postaci przejścia wymienionych w nim nieruchomości z mocy prawa na własność Państwa (w niniejszej sprawie nieruchomości we wsi [...], gmina [...]), to tym samym w dniu 21 sierpnia 1947 r. rozwiązywane stowarzyszenie L.O.P.P. nie dysponowało już fizycznie i prawnie tą nieruchomością, a co za tym idzie nie mogło jej przekazać stowarzyszeniu - Liga Lotnicza. Po drugie, prawo cywilne, w przeciwieństwie do mienia, którym według art. 44 k.c. jest własność i inne prawa majątkowe, nie definiuje terminu "majątek". Terminu tego nie precyzowały także regulacje przedkodeksowe obowiązujące w dniu 21 sierpnia 1947 r. W związku z brakiem definicji legalnej, wyjaśnieniem znaczenia tego terminu zajęła się nauka prawa cywilnego, rozróżniając majątek w znaczeniu węższym i szerszym. W skład majątku w znaczeniu pierwszym wchodzą prawa majątkowe, w skład drugiego - zarówno prawa majątkowe, jak i długi. Do praw majątkowych zalicza się m.in.: prawa rzeczowe jak własność, użytkowanie wieczyste oraz ograniczone prawo rzeczowe, jednakże żadnym prawem majątkowym Skarżący w tej sprawie się nie wykazał. W konsekwencji, w ocenie Sądu, samo roszczenie Skarżącego o wpis jego hipotetycznego prawa do księgi wieczystej nie daje jemu przymiotu strony w postępowaniu toczącym się w trybie § 5 Rozporządzenia. Ponadto, zauważenia wymaga, że przepis § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r., z którym A. wiąże następstwo prawne nie przewidywał, że wraz z majątkiem rozwiązanej L.O.P.P. przechodzą na Ligę Lotniczą także wszelkie roszczenia związane z byłym majątkiem rozwiązanego L.O.P.P. W konsekwencji, wobec braku stwierdzenie po stronie Skarżącego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., który jest rozumiany jako interes indywidualny, aktualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, zaś jego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy – prawidłowo organy administracji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, umorzyły postępowanie wywołane wnioskiem A. Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do konstatacji, że sprawa została prawidłowo rozpatrzona przez Wojewodę [...], a dokonana przez organ odwoławczy ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. Organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenia w zgodzie z wymaganiami wynikającymi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Oznacza to, że Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie można postawić skutecznie zarzutu naruszenia któregokolwiek z powołanych w skardze przepisów prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło