I SAB/Wa 412/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. S., A. T. i B. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 21 września 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących: W. S., A. T. i B. S. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. (data prezentaty) W. S. , A. T. i B. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 22 września 2005 r. W. S., A. T. i B. T. wystąpiły do Prezydenta W. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Ponieważ organ nie zakończył merytorycznie sprawy, dlatego też pełnomocnik skarżących w dniu 30 sierpnia 2012 r. wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy czteromiesięczny termin na załatwienie sprawy od daty doręczenia postanowienia. Wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. W. S., A. T. i B. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 roku, nr [...] odmówił W. S., A. T. i B. S. przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia 3 września 2013 roku pełnomocnik skarżących złożył odwołanie od ww. decyzji Prezydenta oraz cofnął skargę na bezczynność Prezydenta W. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. uchylił decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia - wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Zaś pismem z dnia 5 lutego 2014 r. odesłał akta administracyjne przedmiotowej sprawy celem podjęcia czynności uzupełniających. Pismem z dnia 7 marca 2014 r. pełnomocnik skarżących wezwał Prezydenta W. do niezwłocznego załatwienia sprawy. Biuro Gospodarki Nieruchomościami pismami z dnia 23 maja 2014 r. wystąpiło do Archiwum W., do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz do [...] Konserwatora Zabytków z prośbą o informacje dotyczące powojennego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. W dniu 27 maja 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2014 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy czteromiesięczny termin na załatwienie sprawy od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Jak stanowi art. 37 kpa, o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przy czym, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Jak wynika z treści pisma pełnomocnika stron z dnia 27 maja 2014 r., będącego zażaleniem na bezczynność organu I instancji, Prezydent W., na dzień złożenia zażalenia na jego bezczynność w niniejszym postępowaniu, nie zakończył postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] decyzją administracyjną w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 kpa, ani nie wystosował pisma wyznaczającego dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia złożenia zażalenia na jego bezczynność, a ponadto nie pojął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego zakończenia sprawy. W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu niniejszego postępowania było uzasadnione i należało wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy. Dodał, że prowadzonym po doręczeniu niniejszego postanowienia postępowaniu wyjaśniającym, organ pierwszej instancji powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób systematyczny i sprawny, zgodnie z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego oraz powinien bezwzględnie unikać bezzasadnego przedłużania postępowania, przy zgromadzeniu materiału dowodowego, aby zapobiec powstawaniu bezczynności procesowej w przyszłości. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też pismem z dnia 10 lutego 2015 r. (data prezentaty) W. S., A. T. i B. S. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Wniosły w niej o wyznaczenie Prezydentowi W. dwumiesięcznego terminu na załatwienie niniejszej sprawy oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 maja 2015 r. Prezydent W. wniósł o jej oddalenie – podnosząc, że wystąpił do Archiwum W., do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz [...] Konserwatora Zabytków z prośbą o informacje dotyczące powojennego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości i do dnia dzisiejszego trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Jednocześnie pismem z 21 maja 2015 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżących z informacją, iż z dotychczas zebranych dokumentów wynika, że ww. nieruchomość obecnie jest częścią działek ew. nr [...] z obrębu [...], teren ten jest w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni mieszkaniowej "[...] " i stanowi fragment osiedla mieszkaniowego "[...] ". Następnie wyjaśnił, że przy prowadzeniu postępowania o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami konieczne jest ustalenie wejścia w teren pierwszego powojennego inwestora, który pozbawił poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania nieruchomością - w związku z tym zwrócił się z uprzejmą prośbą o przesłanie ewentualnie posiadanych dokumentów dotyczących powojennego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Do dnia 13 sierpnia 2015 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżące bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyły zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w pismach i w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta W. przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak szereg czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.