I OZ 1717/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P., S. P. i P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 745/15 o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 745/15 o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P., S. P. i P. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę w tym zakresie przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. B. P., S. P. i P. P. w dniu [...] czerwca 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych. W piśmie tym skarżący zawarli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia ich od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. oddalił powyższy wniosek. Na skutek wniesionego przez B. P., S. P. i P. P. sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 12 października 2015 r.- na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", w brzemieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, uznając, że sprzeciw skarżący był niezasadny. B. P., S. P. i P. P., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zakwestionowali jego prawidłowość, wskazując przede wszystkim, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów procedury sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie trzeba podkreślić, że rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonującego kontroli zaskarżonych orzeczeń jest nie tylko dokonanie ich oceny co do meritum, lecz również zbadanie, czy zostały one wydane – z uwagi na swą formę – w ramach przysługujących sądowi wojewódzkiemu kompetencji. Mając powyższe na uwadze, należy zatem wskazać, iż kontrolowane postanowienie dotyczyło zagadnienia przyznania skarżącym prawa pomocy. Zostało ono wydane w dniu 12 października 2015 r., na skutek rozpoznania przez Sąd Wojewódzki sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2015 r., którym odmówiono wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. Orzeczeniem tym Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Podstawę wydanego przez Sąd Wojewódzki orzeczenia stanowił zatem m. in. art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (a więc również postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Znowelizowanie art. 260 § 1 p.p.s.a. zmierzało w gruncie rzeczy do pozostawienia rozpoznania spraw z zakresu ochrony prawnej w wojewódzkich sądach administracyjnych. Po nowelizacji w/w przepisu sąd wojewódzki rozpoznaje taką sprawę niejako "w drugiej instancji", kontrolując wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Od wydanego przez sąd wojewódzki w takim przypadku orzeczenia nie przysługuje zatem zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 2 ww. ustawy nowelizującej, tylko przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe oznacza, że znowelizowany powyższą ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. art. 260 § 1 p.p.s.a, tak jak inne, dotyczące rozpoznania przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przepisy tego aktu, nie odnajdują zastosowania do spraw wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Mając zatem na uwadze, że wnioskodawcy złożyli w niniejszym przypadku zarówno skargę, jak i wnioski o przyznanie prawa pomocy w dniu 30 czerwca 2015 r., wydanie przez Sąd Wojewódzki zaskarżonego rozstrzygnięcia na wskazanej w zaskarżonym postanowieniu podstawie było nieprawidłowe, a zatem już tylko z tego powodu nie mogło ono pozostać w obrocie prawnym. Sąd Wojewódzki nie był bowiem uprawiony do kontrolowania wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w powyższym przedmiocie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd Wojewódzki, uwzględni zatem w powyższym zakresie przepisy proceduralne w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.