II GZ 666/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia i. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 sierpnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1321/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi i. Spółki z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił i. Spółce z o.o. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej spółki na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, iż jej kapitał zakładowy wynosi 6.000.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok to 448.672,96 zł zaś wysokość strat za ostatni rok obrotowy wyniosła 56.585,17 zł. Podniosła również, że wszystkie jej konta bankowe zostały zablokowane, wobec czego nie ma możliwości pozyskania i dysponowania środkami finansowymi, co w konsekwencji uniemożliwia wnioskodawczyni wniesienie wpisu. Sąd I instancji przywołując treść art. 245 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że spółka będzie w stanie uiścić wpis sądowy w kwocie 100 zł. Wskazał, że w toku postępowania podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych spółki wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje, w tym o zeznanie podatkowe CIT-8, deklarację VAT, wykaz środków trwałych, wyciąg z kont bankowych i odpis bilansu. Uchylenie się przez stronę od choćby częściowego przedłożenia dokumentów dotyczących jej dochodów i wydatków, spowodowało w ocenie Sądu I instancji niemożność weryfikacji złożonych przez nią we wniosku oświadczeń, co stanowiło przeszkodę wykluczającą przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. i. Spółka z o.o. w G. zażaleniem zaskarżyła postanowieni Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane, w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten, co wynika wprost z jego treści, nakłada na wnioskodawcę domagającego się przyznania mu prawa pomocy obowiązek przedstawienia swojej aktualnej sytuacji materialnej i majątkowej, która pozwalałaby na dokonanie oceny czy istotnie przedstawiona przez niego sytuacja finansowa i stan majątkowy uniemożliwiają mu poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. Obowiązek ten sprowadza się nie tylko do przywołania poprzez złożenie odpowiednich oświadczeń swojej sytuacji, ale również do przedstawienia dowodów potwierdzających podniesione we wniosku okoliczności mające przemawiać za jego zasadnością. Inicjatywa dowodowa strony może zostać poszerzona i ukierunkowana przez sąd rozpoznający wniosek w przypadku, gdy oświadczenia strony zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wówczas, w trybie art. 255 p.p.s.a., sąd może zobowiązać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Mając na uwadze przywołane regulacje, za prawidłowe uznać należy zaskarżone postanowienie oraz ległe u jego podstaw motywy, którymi kierował się Sąd I instancji odmawiając spółce przyznania prawa we wnioskowanym zakresie. Stan sprawy dotyczący wniosku skarżącej spółki o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z kosztów sądowych w sposób jednoznaczny wskazuje, że to sama strona, świadomie, uchyliła się od przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, która pozwoliłaby Sądowi I instancji na dokonanie obiektywnej oceny czy istotnie nie jest ona w stanie ponieś pełnych kosztów sprawy wywołanej jej skargą. Skarżąca spółka ograniczając swój wniosek do przedstawienia w nim wyłącznie wysokość kapitału zakładowego, wartości środków trwałych, wysokości poniesionych strat za ostatni rok bilansowy oraz przedstawienia okoliczności blokady jej kont bankowych i zajęcia przez komornika środków ruchomych, nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego te oświadczenia. Uchyliła się również od przedłożenia któregokolwiek z dokumentów i złożenia oświadczeń wymienionych w skierowanym do skarżącej wezwaniu z dnia 26 maja 2014 r., obejmujących między innymi wskazania ogólnej kwoty zadłużenia, zeznania podatkowego CIT-8, deklaracji VAT-7 czy aktualnego odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat. Swojego wniosku nie uzupełniła, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, również w sytuacji negatywnego rozstrzygnięcia jej wniosku przez referendarza sądowego, który wskazał w uzasadnieniu na to zaniedbanie strony jako przyczyny odmowy udzielenia prawa pomocy. Zauważyć w tym miejscu należy, że strona takim działaniem przyczyniła się w sposób niezaprzeczalny do niekorzystnego dla niej orzeczenia. Stwierdzenie w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty" i że "Jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia ...", nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Wezwanie skarżącej, wobec opisanej niemiarodajności wniosku o przyznanie prawa pomocy, do przedłożenia konkretnie wymienionych w nim dokumentów, miało bowiem na celu umożliwienie dokonania rzetelnej i obiektywnej oceny żądania spółki poprzez stwierdzenie czy jej sytuacja majątkowa rzeczywiście uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania, nie zaś jak bezpodstawnie założyła odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.