VIII SA/Wa 1306/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "Dyrektor IC" lub "organ"), działając na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: "Op"), po rozpoznaniu wniosku T. K. (dalej: "skarżący", "Podatnik") o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji", "Naczelnik UC") z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Naczelnik UC określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia VIN: [...], pojemność silnika [...] cm3, rok produkcji 2007. Decyzja ta została skutecznie doręczona Podatnikowi w dniu [...] sierpnia 2014 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. (nadanym na poczcie w.- [...]- w dniu [...] września 2014 r.) skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji organu podatkowego I instancji. Powyższe odwołanie wpłynęło do organu w dniu [...] września 2014 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor IC stwierdził, że odwołanie z dnia [...] sierpnia 2014 r. od decyzji Naczelnika UC znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Pismem z dnia [...] września 2014 r. (nadanym w dniu [...] września w urzędzie pocztowym S. 1) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika UC wraz z odwołaniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. od ww. decyzji, stanowiącym integralną część przedmiotowego wniosku. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż skarżący od wielu lat przebywa we W., gdzie pracuje, a od 2009 r. ma obywatelstwo w.. Decyzję w formie skanu otrzymał kilka dni po odbiorze (odebrał ją jeden z domowników [...] sierpnia 2014 r.). Wówczas skarżący sporządził odwołanie i przesłał je na adres organu pierwszej instancji - w wyznaczonym terminie. Jednocześnie zaznaczono, że skarżący działający bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i nie dysponujący wiedzą z zakresu postępowania administracyjnego, działał w błędnym, aczkolwiek usprawiedliwionym przekonaniu, że przesłanie odwołania w terminie, za pośrednictwem włoskiej poczty publicznej, odniesie taki sam skutek, jak nadanie pisma w placówce polskiej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w obliczu coraz bardziej pogłębiającej się integracji pomiędzy państwami członkowskimi UE, a także faktem, że analogiczna zasada została przez ustawodawcę wprowadzona na gruncie postępowania cywilnego (art. 165 k.p.c.), można stwierdzić, że działanie skarżącego było usprawiedliwione. Rozpoznając wniosek skarżącego, Dyrektor IC uzasadniając wskazane na wstępie postanowienie z dnia [...] października 2014 r. przytoczył brzmienie art. 162 § 1 i 2 Op. Wskazał, iż powoływana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności, której strona nie mogła przewidzieć i przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. Dyrektor IC zauważył, iż skarżący dysponował wiedzą zarówno o samym toczącym się postępowaniu, jak i zbliżającym się terminie jego zakończenia, zwłaszcza, że w dniu [...] lipca 2014 r. odebrał postanowienie nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., w którym Naczelnik UC informując o zakończonym postępowaniu wyznaczył Podatnikowi 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego jednoznacznie wynika, iż Podatnik miał świadomość, iż postępowanie w sprawie zostało zakończone i mógł spodziewać się w najbliższym czasie wydania rozstrzygnięcia. Jednocześnie wskazał, iż przebywając za granicą i chcąc należycie dbać o swoje interesy, winien zapewnić możliwość jak najszybszego doręczania mu korespondencji w czasie jego nieobecności w miejscu zamieszkania. A zatem, chcąc należycie dbać o swoje interesy Podatnik winien zapewnić sobie możliwość odbioru spodziewanej decyzji dochowując należytej staranności, jak również z samej ostrożności procesowej, mógł ustalić z członkiem rodziny zasady odbioru kierowanej do niego korespondencji, wskazać inny adres do korespondencji, czy chociażby ustanowić swojego pełnomocnika w sprawie. Dyrektor IC wskazał także, iż Podatnik przebywając na stałe we W. winien zapoznać się z treścią art. 12 § 6 Op, który stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529) albo złożone w polskim urzędzie konsularnym (przed dniem 1 stycznia 2013 r. przepis ten wskazywał placówkę operatora publicznego). Ugruntowane orzecznictwo sądowe oraz przedstawiciele doktryny są zgodni, że wspomniana zasada ustawowa odnosi się do wszystkich podatników, w tym także do tych, którzy na stałe zamieszkują poza Polską. Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał m.in. na wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2085/10, LEX nr 1218942), w którym stwierdził, że na gruncie art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej należy za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uznać datę przekazania tej przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Z brzmienia tego przepisu należy wnosić, że data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma żadnego znaczenia dla oceny, czy zachowany został termin do złożenia tego pisma. Nie oznacza to jednak, że pismo nie może być nadane przez stronę w zagranicznym urzędzie pocztowym, z tym jednak zastrzeżeniem, że przekazanie go polskiej placówce pocztowej operatora publicznego musi nastąpić przed upływem terminu na dokonanie czynności procesowej. Zdaniem Dyrektora IC niezapoznanie się przez stronę z treścią art. 12 § 6 Op określającego warunki terminowego zaskarżenia decyzji, nie może zostać uznane za należytą staranność w prowadzeniu własnych spraw. Zauważył, iż strona wykazała się nią dopiero po otrzymaniu pisma Naczelnika UC z dnia [...] września 2014 r., z którego m.in. wynikało, że Podatnik wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, uzyskując w ciągu kilku dni wiedzę o zasadach wnioskowania o przywrócenie terminu i spełniając wszelkie wymogi dotyczące złożenia takiego wniosku w terminie. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora IC, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu na złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji. Przy czym brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Opisana sytuacja, nie jest potwierdzeniem braku winy Podatnika w uchybieniu terminu. Powoływana przez Podatnika przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności, której strona nie mogła przewidzieć i przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. Konkludując Dyrektor IC stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dotycząca braku winy Podatnika w spowodowaniu przekroczenia terminu, uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UC z dnia [...] sierpnia 2014 r. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie z dnia [...] października 2014 r. skarżący wniósł o jego zmianę poprzez przywrócenie mu wnioskowanego terminu. Z ostrożności wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: – art. 162 §1 i 2 Op poprzez błędne stwierdzenie, że skarżący dopuścił się niedbalstwa, a także nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji, podczas gdy właściwa i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego ocena dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, dokonana łącznie z analizą argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu, prowadzi do wniosku, że skarżący sprostał wymogowi wykazania ww. przesłanki; – art. 8, 9 k.p.a. oraz art. 121 Op poprzez naruszenie zasady pogłębiania obywateli do władzy publicznej, przejawiające się w szczególności poprzez wyciągnięcie negatywnych konsekwencji wobec skarżącego, w postaci stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, pomimo zachowania przez niego należytej staranności i nadanie przesyłki w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a także pomimo braku w odwołaniu stosownego pouczenia co do sposobu skutecznego wniesienia odwołania; 2) naruszenie przepisów Konstytucji RP tj.: art 9, art. 32, art. 36 poprzez wydanie rozstrzygnięcia dyskryminującego skarżącego ze względu na miejsce jego pobytu oraz możliwości skutecznego wniesienia odwołania w przepisanym ustawowo terminie w polskim urzędzie konsularnym lub za pośrednictwem Poczty Polskiej; 3) obrazę przepisów prawa Unii Europejskiej, tj.: – art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2 (T)) poprzez wyciągnięcie wobec skarżącego, będącego także obywatelem Włoch, negatywnych konsekwencji w postaci stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania, pomimo zachowania przez niego należytej staranności i wniesienia odwołania za pośrednictwem w. publicznego operatora pocztowego z zachowaniem terminu wskazanego w pouczeniu zaskarżonej decyzji oraz odmowa przywrócenia terminu w wyżej wskazanych warunkach, pomimo faktu, że uchybienie to było nieznaczne i wyniosło jeden dzień; – art. 1 oraz art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/30 (T)) poprzez naruszenie idei zmierzającej do coraz większej integracji pomiędzy państwami Unii Europejskiej, zasady lojalnej współpracy i wsparcia pomiędzy państwami Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC podtrzymał dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IC odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UC z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zgodnie z art. 162 § 1 Op w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: 1) uchybienie terminowi, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), 3) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przy tym dla przywrócenia terminu, przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego wcześniej przepisu art. 162 Op wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pamiętać jednakże należy, że przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci - niedbalstwa. Za niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Jakiekolwiek zaś niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie uniemożliwia przywrócenie terminu. Jak podkreśla się w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany. Termin do złożenia odwołania od organu I instancji upływał [...] września 2014 r., jednakże nadane przez skarżącego dnia [...] września 2014 r. odwołanie na poczcie w. – [...] C.S.I. wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] września 2014 r., czyli z trzydniowym uchybieniem terminu. Zgodnie z treścią art. 12 § 6 pkt 2 Op termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W wyroku NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. wyrażono pogląd, iż na gruncie art. 12 § 6 pkt 2 Op należy za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uznać datę przekazania tej przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Kluczowe znaczenie w sprawie ma zatem rozstrzygnięcie, czy zawarta we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja skarżącego, wyczerpuje znamiona przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 Op (pozostałe przesłanki komentowanego przepisu zostały wypełnione i nie są przez strony kwestionowane). Rozpatrując zatem przesłankę "braku winy", o której mowa w art. 162 § 1 Op poprzez pryzmat takiego rozumienia tego pojęcia i niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych, należy przyznać słuszność organowi orzekającemu, iż powoływane przez skarżącego, jako przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania, okoliczności przebywania za granicą oraz brak profesjonalnej pomocy prawnej, nie mogą być uznane za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności procesowej, której strona nie mogła przewidzieć i przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. Słusznie podkreślił organ, że skarżący przebywając za granicą i chcąc należycie dbać o swoje interesy, winien zapewnić możliwość jak najszybszego doręczania mu korespondencji w czasie jego nieobecności w miejscu zamieszkania. A zatem, chcąc należycie dbać o swoje interesy skarżący winien zapewnić sobie możliwość odbioru spodziewanej decyzji dochowując należytej staranności, jak również z samej ostrożności procesowej, mógł ustalić z członkiem rodziny zasady odbioru kierowanej do niego korespondencji, wskazać inny adres do korespondencji, czy chociażby ustanowić swojego pełnomocnika w sprawie. Tym bardziej, że skarżący miał świadomość toczącego się postępowania podatkowego oraz w nim uczestniczył. A zatem mógł podjąć środki zapobiegające negatywnym skutkom ewentualnych doręczeń pism organów podatkowych. Bezsprzecznie bowiem zachowanie skarżącego nosi znamiona winy polegającej na niedbalstwie i nie może skutkować przywróceniem uchybionego terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrując się wskazanych w skardze naruszeń, a także innych uchybień, które należało wziąć pod rozwagę z urzędu, a które mogłyby dawać podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.