I OZ 72/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. T. i K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 496/15 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I. T. i K. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi I. T. i K. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego Pełnomocnik z urzędu skarżących pismem z dnia 28 października 2015r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Jednocześnie przedłożył tylko pierwszą stronę skargi kasacyjnej. Zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2015 r., wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku przez nadesłanie kompletnej i podpisanej skargi kasacyjnej – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania i odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie pełnomocnik odebrał w dniu 9 listopada 2015 r. (k-83), jednak w zakreślonym terminie (który minął w dniu 16 listopada 2015 r.) nie uczynił zadość wezwaniu sądu. W dniu 18 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżących złożył kolejny wniosek, z tej samej daty, o przywrócenie terminu do wykonania zobowiązania Sądu z dnia 2 listopada 2015 r. We wniosku podał, że z uwagi na wystąpienie okoliczności losowych o charakterze zdrowotnym nie mógł wykonać zobowiązania w dniach 9 i 10 listopada 2015 r. Przyczyna ustała ostatecznie w dniu 11 listopada 2015 r. Wyjaśnił, że w dniu 9 listopada 2015 r. na skutek nieszczęśliwego wypadku doznał urazu głowy skutkującego lekkim wstrząśnieniem mózgu, co z kolei uniemożliwiło mu wykonywanie pracy w dniach 9 i 10 listopada 2015 r. We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu pełnomocnik podał, że dołączył do pisma dwa dokumenty medyczne z przyjęcia stacjonarnego oraz obejmujące interwencję ratunkową z dnia 10 listopada 2015 r. Dokumenty te nie zostały do wniosku załączone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 496/15, na podstawie 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 2470 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wypełnił przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a., tj. nie wykazał, że przeszkoda w dochowaniu terminu była od niego niezależna. Sąd wskazał, że choroba może stanowić przyczynę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminowi, o ile jest chorobą nagłą i poważną, uniemożliwiającą dokonanie nawet nieskomplikowanej i nieczasochłonnej czynności procesowej, w tym, uniemożliwiającą wyręczenie się przy jej dokonaniu inną osobą. Sąd zaznaczył, że w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu świadczącego o wystąpieniu takiej okoliczności. Pełnomocnik wskazywał we wniosku, że w dniu 9 listopada 2015 r. na skutek nieszczęśliwego wypadku doznał urazu głowy skutkującego lekkim wstrząśnieniem mózgu, co z kolei uniemożliwiło mu wykonywanie pracy w dniach 9 i 10 listopada 2015 r. Powoływał się przy tym na dokumenty medyczne, które do wniosku nie zostały dołączone. Sąd podał, że nie wezwał pełnomocnika do ich złożenia dając wiarę oświadczeniu pełnomocnika w tej kwestii. Sąd wskazał, że z treści wniosku tego wynika, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 11 listopada 2015 r., natomiast termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 16 listopada 2015 r. Zatem pełnomocnik miał jeszcze 5 dni na wykonanie zobowiązania Sądu. Sąd podkreślił, że dolegliwości bólowe związane z wypadkiem – jak wspominał sam wnioskodawca – uniemożliwiały mu wykonywanie pracy jedynie w dniach 9 i 10 listopada 2015 r. Sąd I instancji dodał przy tym, że uzupełnienie braków wniosku polegało jedynie na nadesłaniu brakujących stron skargi kasacyjnej, które, jak stwierdził pełnomocnik, omyłkowo pominięto przy kompletowaniu pisma procesowego z dnia 28 października 2015 r. Nie była to więc – w ocenie Sądu – czynność czasochłonna. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł pełnomocnik z urzędu skarżących, adwokat P. J. R. zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że uchybienie terminu do dokonania czynności prawnej nastąpiło z winy pełnomocnika w sytuacji, w której pełnomocnik, który doznał wstrząśnienia mózgu uchybił terminowi bez swojej winy w rozumieniu powołanego przepisu, tj. nie mógł – nawet przy największym nakładzie wysiłku – wykonać czynności w dniach 9 i 10 listopada 2015 r. oraz nie mógł w wykonaniu tej czynności posłużyć się pomocą osoby trzeciej. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o zmianę postanowienia Sądu I instancji i przywrócenie terminu oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik przyznał, że przeszkoda w dokonaniu czynności ustała w dniu 11 listopada 2015 r., a więc przed upływem terminu (16 listopada 2015 r.), jednak wskazał, że przepis nie wyklucza sytuacji, w której przeszkoda powstaje i kończy się w terminie do dokonania czynności. Pełnomocnik wskazał, że pięć pozostałych dni do dokonania czynności okazało się niewystarczające, gdyż dwa dni przypadały na dni ustawowo wolne od pracy (11 listopada 2015 r. oraz niedziela), a ponadto podkreślił, że prowadzi także inne sprawy poza przedmiotową, które to sprawy pochłonęły cały pozostały czas. Podkreślono, że choroba pełnomocnika była chorobą nagłą, a także należy do tej kategorii schorzeń, które uniemożliwiają działanie osobiste lub posłużenie się osobą trzecią. Podkreślił, że było to wstrząśnienie mózgu. W jego ocenie zarządzenie kancelarią w takich warunkach nie jest możliwe, gdyż przy ograniczonej świadomości nie można wydawać dyspozycji. Pełnomocnik wskazał przy tym, że swoją kancelarię prowadzi jednoosobowo, nie zatrudnia personelu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Takie same obowiązki spoczywają na pełnomocniku strony, który występuje o przywrócenie terminu z powodu leżących po jego stronie przeszkód w dokonaniu w terminie czynności w sprawie. Podnieść należy, że nie każda przeszkoda w samodzielnym dokonaniu przez profesjonalnego pełnomocnika czynności procesowej uznana być musi za okoliczność przesądzającą o braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik może bowiem w wielu przypadkach zostać zastąpiony przez substytuta, czy też skorzystać z pomocy zatrudnionego personelu, bądź osób trzecich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie wykazał zaistnienia wymaganych prawem przesłanek przywrócenia terminu. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie wzywał pełnomocnika skarżących do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego i dał wiarę jego słowom, że w dniu 9 listopada 2015 r. uległ on wypadkowi i doznał urazu głowy oraz, że przeszkoda w wykonywaniu czynności trwała do dnia 11 listopada 2015 r. Podkreślić jednak należy, że termin do uzupełnienia braków formalnych w niniejszej sprawie upływał w dniu 16 listopada 2015 r. Uzupełnienie braków, do których był wzywany pełnomocnik – polegało natomiast na dosłaniu brakujących stron skargi kasacyjnej, które – jak twierdzi pełnomocnik – omyłkowo nie zostały załączone w pierwotnej korespondencji do Sądu. Była to zatem czynność techniczna i nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w zażaleniu, że pięć dni na jej dokonanie (po ustaniu przyczyny uchybiającej terminowi) było dla profesjonalnego pełnomocnika niewystarczające. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ani we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, ani w złożonym zażaleniu, pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, nie ma więc podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Wobec tego uznać należy, że skoro okoliczności przedstawione przez pełnomocnika nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, to postanowienie Sądu I instancji z dnia 30 listopada 2015 r. jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.