VII SA/Wa 614/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nieuznania pracy za działalność twórczą w dziedzinie sztuk plastycznych lub sztuki ludowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego W. J. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komisja do Spraw [...] przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją [...] z dnia [...] marca 2014r. stwierdziła, że przedstawione przez W. J. dokumenty nie są wystarczające do uznania jego pracy jako działalności twórczej w dziedzinie sztuk plastycznych lub sztuki ludowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W. J. w dniu [...] grudnia 2013r. nadesłał wiosek o uznanie i jego działalności za twórczą i ustalenie, iż w 1962r. rozpoczął działalność twórczą. Do wniosku dołączono następujące dokumenty: 1. Opinię Stowarzyszenia [...] "[...]". 2. A. L. I.. 3. Zdjęcia prac, wpisy do księgi pamiątkowej, wycinki prasowe. 4. Wyjaśnienia W. J.. Na wniosek Komisji do Spraw [...], Zarząd Główny Stowarzyszenia [...] sporządził opinię o działalność W. J. na podstawie przedstawionych przez zainteresowanego dokumentów. Organ wskazał, że na podstawie art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U z 2009r. Nr. 205, poz. 1585 — tekst jednolity/ za twórcę uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999r. w sprawie powołania Komisji do Spraw [...] oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania /Dz. U. Nr. 27, poz. 250/ Komisja uznaje działalność za twórczą lub artystyczną i ustala datę jej rozpoczęcia na podstawie: - dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej lub artystycznej w postaci: umów o pracę, umów o dzieło, umów zlecenia a także katalogów z wystaw, recenzji, przyznanych nagród i wyróżnień, - dyplomu ukończenia szkoły artystycznej odpowiedniego typu lub szkoły wyższej na kierunku odpowiednim do wykonywanej działalności, - wydanego przez właściwe stowarzyszenie zrzeszające twórców lub artystów zaświadczenia o nabyciu w drodze praktyki umiejętności zawodowych. Organ stwierdził, że W. J. nie ukończył szkoły artystycznej, przedstawił jedynie dokumenty stwierdzające, iż wykonuje rzeźby w drewnie. Nie przedstawił natomiast dokumentów oceniających wytwarzane przedmioty jako dzieła sztuki plastycznej lub opinii omawiającej prace, wydanej przez stowarzyszenie zrzeszające twórców plastyków. Stowarzyszenie [...] na podstawie przesłanych zdjęć stwierdziło, iż przedstawione prace nie spełniają kryteriów tradycyjnej rzeźby ludowej. Wobec powyższego Komisja uznała, że przedstawione dokumenty nie są wystarczające do podjęcia decyzji stwierdzającej, iż prace W. J. są oryginalnymi dziełami sztuki plastycznej lub ludowej. Komisja zaznaczyła , że decyzja została podjęta jednomyślnie. Po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że Komisja do Spraw [...] wydaje decyzje na podstawie przedstawionych dokumentów natomiast odwołujący się nie wskazał w odwołaniu dowodów w postaci dokumentów czy opinii właściwego stowarzyszenia twórców na potwierdzenie swoich zarzutów i nie wniósł ponadto żadnych nowych dowodów w sprawie. Organ Odwoławczy uznał w związku z powyższym, że Komisja trafnie rozstrzygnęła, że przedstawione materiały nie są wystarczające do uznania pracy W. J. jako działalności twórczej w dziedzinie sztuk plastycznych lub sztuki ludowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący W. J. wskazał, że jest członkiem Stowarzyszenia [...], a całe swoje życie poświęcił pracy twórczej rzeźbie w drewnie . Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269)sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, ze w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga została uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja, jak i decyzji ją poprzedzającej zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd kontrolował decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Komisji do Spraw [...] przy Ministrze Kultury I Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014r. stwierdzającą, że przedstawione przez W. J. dokumenty nie są wystarczające do uznania jego pracy jako działalności twórczej w dziedzinie sztuk plastycznych lub sztuki ludowej. Organ w podstawie prawnej kontrolowanej decyzji przywołał § 2 Rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999r. w sprawie powołania Komisji do Spraw [...] oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania. Z uwagi na nieukończenie przez skarżącego szkoły artystycznej odpowiedniego typu lub szkoły wyższej na kierunku odpowiednim do wykonywanej działalności twórczej lub artystycznej Komisja powinna wydać decyzję na podstawie dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej bądź artystycznej, wykonywanej na podstawie umowy o pracę , umowy o dzieło, umowy zlecenia, a także katalogu z wystaw recenzji, przyznawanych nagród i wyróżnień oraz wydanego przez właściwe stowarzyszenie twórców lub artystów zaświadczenia o nabyciu w drodze praktyki umiejętności zawodowych. Przy wydawaniu decyzji Komisja stosuje art. 8 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585) który stanowi, że za twórcę uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego. Natomiast za artystę uważa się osobę wykonującą zarobkowo działalność artystyczną w dziedzinie sztuki aktorskiej i estradowej, reżyserii teatralnej i estradowej, sztuki tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki, instrumentalistyki, kostiumografii, scenografii, a także w dziedzinie produkcji audiowizualnej reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu i dźwięku, montażystów i kaskaderów. Postępowanie przed Komisją powinno się toczyć z zachowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego: zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady przekonywania stron. W postępowaniu administracyjnym organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinny udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek ( art. 9 Kpa). Organy stoją bowiem na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ( art. 7 Kpa) . W tym celu organy obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozstrzygnąć cały materiał dowodowy, mogą też z urzędu lub na wniosek korzystać z opinii biegłych na okoliczności będące przedmiotem postępowania ( art. 77§ 1,§3 Kpa). Po ustaleniu stanu faktycznego na podstawie zebranego i omówionego materiału dowodowego wydana decyzja powinna zwierać wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ ze wskazaniem dowodów na których organ się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności przedstawionym dowodom. Odnosząc powyższe zasady do postępowania przeprowadzonego przez organy należy stwierdzić, ze wydane decyzje nie odnoszą się do zebranego materiału dowodowego, a uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymagań art. 107 Kpa. Uzasadnienia te ograniczają się do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i stwierdzenia, że złożone dokumenty nie są wystarczające do podjęcia decyzji, iż prace skarżącego są oryginalnymi dziełami sztuki plastycznej lub ludowej. Stwierdzenie organu, że dokumenty nie są wystarczające jest rozstrzygnięciem organu co do istoty powinno zawierać uzasadnienie, z którego będzie wynikała ocena zebranego materiału dowodowego prowadzącego do takiego wniosku. Oceny takiej w odniesieniu do przedstawionych przez skarżącego dokumentów organ nie przeprowadził. Organ nie wskazał też w toku postępowania stronie jakimi dokumentami może udowodnić swoje twierdzenia, jak również sam z urzędu o dokumenty takie nie wystąpił mając taką możliwość. W sprawach z zakresu zaopatrzenia emerytalnego zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony odgrywa szczególną rolę i w każdej sprawie powinna być realizowana ze szczególną starannością z uwagi na konieczność realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Pojęcia w/w występujące w art. 7 Kpa nie są ustawowo zdefiniowane co nakłada na organ ustalenia ich zakresu w ramach każdego postępowania. Organ pierwszej instancji wskazał na brak dokumentów oceniających przedmioty wytwarzane przez skarżącego jako dzieła sztuki lub opinii omawiającej prace wydanej przez stowarzyszenie zrzeszające twórców plastyków. Ocena Komisji wymaga złożenia dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej bądź artystycznej. Ocena wykonanych przedmiotów jako dzieł sztuki należy do komisji i nie może być to ocena lakoniczna, nie uzasadniona, a jedynie sprowadzająca się do stwierdzenia autorytatywnego kategorycznego. Z powyższych względów Sad na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 p.p.s.a orzekł, jak w wyroku.