I FSK 2194/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 897/15 odrzucającego skargę Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 26 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 28 sierpnia 2015 r., I SA/Kr 897/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Ośrodka Sportu i Rekreacji w G., stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa. Sąd ustalił, że strona wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skierowała stosowną przesyłkę do Ministra Finansów, który przekazał ją do Sądu już po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych. W skardze kasacyjnej strona zgłosiła wnioski o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 49 § 1, art. 57 § 1 w zw. z art. 28 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotowy środek odwoławczy został złożony od postanowienia zapadłego w dniu 28 sierpnia 2015 r., tj. już po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) (zmiany wchodziły w życie 15 sierpnia 2015 r.). Należy przy tym odnotować, że Sąd pierwszej instancji pouczył stronę, że od wskazanego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna, którą należy złożyć w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem (k. 44 akt sądowych). Należy w związku z powyższym zwrócić uwagę na wątpliwości, jakie nasuwa przepis przejściowy wskazanej nowelizacji, tj. art. 2 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. Z mocy tego unormowania zmiany w zakresie art. 194 stosuje się również do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. (takich jak niniejsze). Znowelizowany art. 194 § 1 pkt 1a Ppsa przewiduje natomiast zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi m.in. z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków. Niemniej ze wskazanego przepisu przejściowego wynika zarazem, że do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie art. 173 § 1 Ppsa w brzmieniu sprzed nowelizacji, który przewidywał (poprzednio) skargę kasacyjną od postanowienia kończącego postępowanie, tj. m.in. o odrzuceniu skargi (bez względu na przyczynę). Stosownie do regulacji przejściowej, dopiero do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. stosuje się art. 173 § 1 Ppsa w nowym brzmieniu, które wyklucza skargę kasacyjną m.in. od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków. Nie jest więc na tym tle jasne, czy od postanowień kończących postępowanie, o których mowa w art. 194 § 1 pkt 1a-1b Ppsa, wydanych wprawdzie po 15 sierpnia 2015 r., lecz w postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, służy skarga kasacyjna, czy też zażalenie. Skład orzekający opowiada się za tym drugim rozwiązaniem. Ewidentny lapsus prawodawcy należy skorygować w drodze wykładni funkcjonalnej i systematycznej, tj. biorąc pod uwagę z jednej strony ratio legis omawianych zmian (usprawnienie postępowania odwoławczego), a z drugiej relację art. 173 § 1 p.p.s.a. (również w starym brzmieniu) i art. 194 p.p.s.a. jako lex generalis i lex specialis (tak również B. Dauter (red.), T. Grzybowski, Wniesienie zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Procedura Lex Navigator LEX/el. 2015). Mając powyższe na względzie zauważyć należy, że nie budzi wątpliwości, iż strona wniosła skargę kasacyjną od przedmiotowego postanowienia. Wskazane pismo – poza tym że zostało tak zatytułowane przez reprezentującego stronę profesjonalnego pełnomocnika – spełnia wymogi formalne przewidziane dla skargi kasacyjnej (por. art. 176 Ppsa w zw. z art. 2 ustawy nowelizującej), a ponadto złożono je w terminie otwartym do wniesienia ww. środka odwoławczego, za to już po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Skoro więc w aktualnym stanie prawnym właściwym środkiem odwoławczym było zażalenie (art. 194 § 1 pkt 1a Ppsa), to wniesiona przez stronę skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna (art. 178 w zw. z art. 180 Ppsa). Sąd odwoławczy nie mógł, nawet przy uwzględnieniu przychylnej dla strony interpretacji jej pisma (falsa demonstratio non nocet), potraktować złożonego środka odwoławczego jako zażalenia, a to z uwagi na jego złożenie po terminie przewidzianym dla tego rodzaju pisma. Stosownie do art. 194 § 2 Ppsa, zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia; w niniejszym przypadku zaskarżone orzeczenie doręczono stronie 10 września 2015 r., a skargę kasacyjną nadano przesyłką pocztową 5 października 2015 r. Jednocześnie mając na uwadze obiektywne wątpliwości związane z interpretacją art. 2 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. w zw. z art. 173 § 1 oraz art. 194 § 1 pkt 1a Ppsa wynikające z samej redakcji pierwszego z ww. przepisów, których potwierdzeniem jest również błędne pouczenie Sądu pierwszej instancji, uznać należy, że strona pozostawała w uzasadnionym błędzie co do przysługującego jej środka odwoławczego. Okoliczność ta może stanowić podstawę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. Wniosek w tym przedmiocie wraz zażaleniem należy złożyć w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia, jako że z tym dniem ustanie przyczyna uchybienia terminu (art. 87 Ppsa). Z tych powodów postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 Ppsa.