II GZ 286/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 866/15 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi L. na czynność Wójta Gminy K. odrzucenia oferty w przedmiocie udzielenia dofinansowania z budżetu gminy postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 866/15, orzekając na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę kasacyjną L. (dalej K.) na czynność Wójta Gminy K. odrzucenia oferty w przedmiocie udzielenia dofinansowania z budżetu gminy, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącemu uiszczony wpis. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. skarga K. została odrzucona. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego, radcy prawnemu, występującemu w sprawie na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez skarżący K. w dniu 5 czerwca 2015 r. Reprezentowany przez tego samego pełnomocnika K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, do której załączył pełnomocnictwo dla radcy prawnego z dnia 5 czerwca 2015 r. Wpis od skargi kasacyjnej uiszczono w kasie Sądu w dniu 23 października 2015 r., natomiast pismem z dnia 27 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego przesłał do akt sprawy wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący K., według stanu na 27.11.2015 r. (ostatni wpis: 5.10.2015 r.). WSA przekazał skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako NSA), a sąd kasacyjny zwrócił kasację do WSA celem usunięcia dostrzeżonych braków "poprzez wezwanie radcy prawnego (...) do nadesłania oryginału lub kopii, poświadczonej za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego [...], wskazującego, że osoba(y) udzielająca(e) pełnomocnictwa była(y) do tego uprawniona(e) w chwili dokonywania tej czynności." (patrz: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., II GSK 3500/15, k. 64 akt sądowych). W wykonaniu wskazanego zarządzenia, WSA pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej w powyższym zakresie, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik K. pismem z dnia 8 stycznia 2016 r. złożył do akt sprawy potwierdzony za zgodność z oryginałem wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący K. według stanu na 5 stycznia 2016 r. (data ostatniego wpisu: 5.10.2015 r.). W opisanym stanie rzeczy WSA uznał, że skarżący nie wykonał zobowiązana nałożonego przez Sąd, bo do akt sprawy nie przedłożono odpisu z KRS skarżącego K., wykazującego, że osoby udzielające pełnomocnictwa radcy prawnemu ([...]) były do tego uprawnione w chwili dokonania tej czynności, czyli w dniu 5 czerwca 2015 r. Z tego powodu skarga kasacyjna, której brak formalny nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie podlegała odrzuceniu, a uiszczony od niej wpis zwrotowi. W zażaleniu K. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 26 stycznia 2016 r. Argumentował, że Sąd I instancji nie sprecyzował, iż dla uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej koniecznym wymogiem jest nadesłanie odpisu pełnego z KRS. Zdaniem składającego zażalenie wykładnia art. 28 i 29 p.p.s.a. nie upoważnia do tworzenia normy prawnej, wskazującej, że obowiązkiem osoby prawnej będącej stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest złożenie pełnego odpisu z KRS na okoliczność udowodnienia, iż pełnomocnik powołany przez tę osobę prawną został umocowany przez osoby upoważnione do jej reprezentacji w dniu wystawienia pełnomocnictwa. Wnoszący zażalenie zwrócił uwagę, że po wniesieniu skargi Sąd nie wezwał go do uzupełnienia braków skargi poprzez przedłożenie odpisu z KRS. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis ten określa wymogi, które daje się ująć w dwie grupy, a więc te właściwe dla każdego pisma procesowego składanego przez stronę w postępowaniu sądowym oraz wymogi specyficzne i określające dane pismo procesowe jako skargę kasacyjną. Wymagania skargi kasacyjnej jak każdego innego pisma procesowego sformułowane zostały przede wszystkim w art. 46 § 1 pkt 1 – 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem pismo sądowe, a więc również skarga kasacyjna, powinno zawierać: oznaczenie sądu, do którego wnoszone jest pismo, oznaczenie stron, ich pełnomocników i przedstawicieli ustawowych, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, podpis strony lub jej pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego oraz wyszczególnienie załączników. Dodatkowo § 2 powołanego artykułu, w przypadku pisma pierwszy raz kierowanego, stanowi o obowiązku oznaczenia miejsca zamieszkania/siedziby stron lub w razie braku siedziby czy miejsca zamieszkania – adresu do doręczeń. Wypada też przywołać przepis art. 215 § 1 p.p.s.a. który nakłada na podmiot wszczynający postępowanie sądowe w danej instancji obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tego zależy wysokość opłaty. Wszystkie wymienione wyżej warunki składają się na grupę warunków formalnych, których niezachowanie może zostać naprawione. Wadliwość skargi kasacyjnej w tym zakresie może zostać wyeliminowana na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., a dokonanie przez wnoszącego takie pismo koniecznych uzupełnień powoduje, że skarga kasacyjna wywołuje skutki od dnia jej wniesienia (art. 49 § 3 p.p.s.a.). Inaczej rzecz wygląda gdy braki dotyczą elementów szczególnych zastrzeżonych tylko dla skargi kasacyjnej tzw. elementów konstrukcyjnych czy inaczej mówiąc, materialnych. Komentatorzy zgodni są co do tego, iż w tej grupie warunków znajdują się m.in.: wskazanie zakresu zaskarżenia (w całości czy w części), przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, a także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia ze wskazaniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis 2003, str. 467, B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer Zakamycze, wyd. II, str. 398 pkt 2, J. P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, wyd. 2, str. 381 pkt 4). Nie ma również w doktrynie sporu co do tego, że niedochowanie wymagań materialnych nie podlega sanacji, a skarga kasacyjna musi zostać odrzucona. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi przez K., reprezentowany przez radcę prawnego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 29 p.p.s.a. organ osoby prawnej ma obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu, a w myśl art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Skarżący K. ustanowił pełnomocnika, który, stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., przy pierwszej czynności procesowej, zobowiązany był dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z piśmiennictwa i utrwalonego już stanowiska judykatury sądów administracyjnych pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I GSK 608/08, publik. CBOSA). W przypadku złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa i złożenie skargi kasacyjnej jest jego pierwszą czynnością procesową, pełnomocnik jest obowiązany oprócz pełnomocnictwa dołączyć dokument wykazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej. Dokumentem tym jest zwykle odpis z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego podmiotu, niemniej jednak ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 37 § 1 ani w żadnym innym przepisie nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie pełnomocnika musiał być wyłącznie KRS. Chodzi bowiem o taki dokument, z którego ma wynikać, że pełnomocnik jest uprawniony do działania za mocodawcę, natomiast mocodawca będąc osobą prawną mógł – za pośrednictwem ściśle określonych osób – udzielić umocowania, a nie o dokument mający konkretną formę prawną. Niezałączenie do skargi kasacyjnej dokumentu pełnomocnictwa jest – jak już wyżej powiedziano – brakiem formalnym skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. Z akt sprawy wynika, że WSA przekazał skargę kasacyjną K., dotkniętą brakiem formalnym w zakresie pełnomocnictwa (brak załączenia do pełnomocnictwa z dnia 5 czerwca 2015 r., udzielonego radcy prawnemu, dokumentu wykazującego umocowanie podpisanych pod nim dwóch osób, tj. [...] do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu skarżącego K. w dacie jego udzielenia) Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. NSA dostrzegł powyższy brak i zarządzeniem z dnia 8 grudnia 2015 r. polecił wezwać pełnomocnika skarżącego do jego uzupełnienia, precyzyjnie wskazując, że uzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej w tej sprawie ma polegać na nadesłaniu oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, odpisu z KRS K., wskazującego, że osoby udzielające pełnomocnictwa były do tego uprawnione w chwili dokonania tej czynności, czyli dnia 5 czerwca 2015 r. Skarga kasacyjna wróciła do WSA, który pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. wykonał wspomniane zarządzenie. W odpowiedzi, pełnomocnik K. przedłożył, w terminie 7 dni zakreślonym w wezwaniu, potwierdzony za zgodność z oryginałem wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący K. według stanu na 5 stycznia 2016 r. (data ostatniego wpisu: 5.10.2015 r.). Z dokumentu tego nie da się ustalić, czy osoby podpisane na pełnomocnictwie były uprawnione do jego udzielenia w imieniu K. w dniu 5 czerwca 2015 r., a to oznacza, że pełnomocnictwo jest wadliwe. Wada pełnomocnictwa, niewyeliminowana stosownie do wezwania Sądu, uniemożliwia uznanie jego prawnej skuteczności. Wobec tego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony i dlatego odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 p.p.s.a., pozwalającego sądowi odrzucić skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Dla porządku dodać można, że termin 7 dni na uzupełnienie powyższego braku formalnego skargi kasacyjnej upływał 11 stycznia 2016 r., gdyż wezwanie (wspomniane na wstępie pismo WSA z dnia 18 grudnia 2015 r.) prawidłowo doręczono 4 stycznia 2016 r. i nie zostało ono poprawnie wykonane. Odnosząc się do wątpliwości zawartych w zażaleniu K. wyjaśnić należy, że WSA nie wzywał skarżącego do nadesłania pełnego odpisu z KRS, gdyż taki dokument w tej sprawie nie był wymagany dla prawidłowego uzupełnienia braku skargi kasacyjnej. Natomiast to, że WSA odrzucił skargę z przyczyn merytorycznych, a nie formalnych, dysponując wadliwym dokumentem pełnomocnictwa (brak załączenia do pełnomocnictwa dla radcy prawnego dokumentu wykazującego umocowanie osoby prawnej do udzielenia mu pełnomocnictwa) nie może być poddane kontroli w ramach zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Reasumując, przyjąć należało, że pierwszą czynnością procesową w tej sprawie w rozumieniu art. 37 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a. było złożenie skargi kasacyjnej, co wymagało od profesjonalnego pełnomocnika (r.pr.) przedłożenia pełnomocnictwa oraz dokumentu wykazującego umocowanie osób działających w imieniu K., udzielających tego pełnomocnictwa, przy czym określone dokumentem dane powinny być aktualne na dzień udzielenia pełnomocnictwa. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.