I SA/Bd 543/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 września 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. umorzył prowadzone wobec majątku strony postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 09/1999, 10/1999, 11/1999. Organ wskazał, że należności te uległy przedawnieniu. Wnioskiem z dnia 7 listopada 2014 r. skarżący wystąpił o umorzenie kosztów egzekucyjnych związanych z umorzonym postępowaniem egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W wyniku złożonego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości stwierdzając, iż nastąpiło rozstrzygnięcie sprawy, o którą strona nie wnosiła. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. ponownie rozpatrując wniosek z dnia 7 listopada 2014 r., postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny uznał postępowanie za bezprzedmiotowe ustalając, że na dzień złożenia wniosku brak było zaległości na koncie strony z tytułu kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności wydanego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a."). Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że skarżący nie posiada zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] .Organ egzekucyjny ustalił, że na koncie skarżącego brak jest wspomnianych zaległości. Z podania z dnia 7 listopada 2014 r. o umorzenie kosztów egzekucyjnych wynika, że strona wnosiła o umorzenie kosztów egzekucyjnych związanych z postępowaniem egzekucyjnym, które zostało umorzone przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] r. Postanowieniem tym Dyrektor ZUS umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 09/1999, 10/1999, 11/1999 ujętych w tytule wykonawczym nr [...]. Powyższe oznacza, że żądanie strony dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych słusznie organ pierwszej instancji uznał za bezprzedmiotowe. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła, że celowo nie zostały rozpatrzone wnioski z dnia 13 i 17 kwietnia 2015 r. o wyłączenie G. Ł. z udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Skarżący stwierdził, że również celowo organ egzekucyjny nie rozpatrzył wniosku z dnia 19 stycznia 2015 r. o wyłączeniu pracowników: J. S. i A. S., a pismo z dnia 16 lutego 2015 r. jest rażącym naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co stanowi o wadliwości postępowania. Ponadto skarżący podniósł, że w osnowie postanowienia z dnia [...] r. organu egzekucyjnego i postanowienia z dnia [...] r. Dyrektora Izby Skarbowej celowo nie jest wymieniona data wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], jak i też kwoty należności oraz terminy płatności, od których nalicza się odsetki i dlatego ewidentnym naruszeniem przepisów postępowania jest twierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przedmiotem sprawy jest umorzenie kosztów egzekucyjnych, które jak wynika ze sprawy faktycznie nie występowały. Zdaniem skarżącego, przedmiotem sprawy jest umorzenie "kosztów egzekucyjnych, z podaniem konkretnej wysokości umorzonych kwot umorzonych kosztów egzekucyjnych, a które nie zostały umorzone na podstawie wydanego postanowienia z dnia [...] roku, nr [...]. Natomiast przedmiotem sprawy wynikającym z postanowienia nr [...] organu egzekucyjnego z dnia [...] roku już nie był wniosek o wydanie postanowienia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, a tym przedmiotem sprawy stały się zalecenia dotyczące całkowicie innego przedmiotu sprawy, a wyrażone w postanowieniu z dnia [...] roku, [...]". Dalej skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie przeczytał starannie wniosku z dnia 7 listopada 2015 r. i swojego postanowienia z dnia [...] r. nr [...], dlatego wydał w dniu [...] r. postanowienie, którego treści obecnie sam musi się domyślać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odnosząc się do przedmiotu sprawy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji, w związku m.in. z wnioskiem skarżącego z dnia 7 listopada 2014 r., pismem z dnia 12 grudnia 2014 r. wezwał wnioskodawcę do doprecyzowanie żądania, tj. czy chodzi o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów, czy o postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi strona złożyła w dniu 17 grudnia 2014 r. pismo, w którym prosiła o wyłączenie J. S. "z wszelkich czynności wykonywanych przez nią z upoważnienia Dyrektora Oddziału ZUS w sprawach mojego imienia i nazwiska". Poza tym strona wyjaśniła, iż wnioskiem z dnia 7 listopada 2014 r. domagała się wydania postanowienia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, z podaniem konkretnej wysokości umorzonych kwot kosztów egzekucyjnych, a które nie zostały umorzone na podstawie wydanego postanowienia z dnia [...] r. Organ egzekucyjny wydając postanowienie z dnia [...] r. uznał zatem wniosek strony z dnia 7 listopada 2014 r. za żądanie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się do kwestii wyłączenia pracowników ZUS od udziału w postępowaniach prowadzonych przez organ egzekucyjny, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że zostały wydane odmowne postanowienia z dnia [...] r. dotyczące J. S. i z dnia [...] r. dotyczące A. S. Z kolei w zakresie wyłączenia pracownika Izby Skarbowej G. Ł., organ rozpatrzył żądanie negatywnie postanowieniem z dnia [...] r. Końcowo, w zakresie zarzutu niewymienienia w osnowie postanowienia z dnia [...] r. organu egzekucyjnego i postanowienia z dnia [...] r. daty wystawienia tytułu wykonawczego nr[...], jak i też kwoty należności oraz terminu płatności od których to terminów nalicza się odsetki (co jest zdaniem strony ewidentnym naruszeniem przepisów postępowania), organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W piśmie z dnia [...] r. skarżący podtrzymał wcześniejszą argumentację. Strona wskazała ponownie na okoliczność braku wyłączenia z postępowania pracownika organu G. Ł. Skarżący zażądał wyjaśnienia, jakie kwoty zaległych należności były wymienione w tytule wykonawczym nr [...] i na jakiej podstawie faktycznej i prawnej Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał, iż należności za rok 1999 się przedawniły oraz kiedy oraz na jakiej podstawie ustalił, iż na koncie strony brak było należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. W odpowiedzi z dnia 30 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że żądania skarżącego są niecelowe i nie mają wpływu na prawidłowość wydanego postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, które nie występowały. W piśmie z dnia 8 lipca 2015 r. skarżący podniósł, że przedmiotem złożonej w niniejszej sprawie skargi jest przede wszystkim nierozpatrzenie przez organ wniosku o wyłączenie pracownika Izby Skarbowej w B. z brania udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził, że naruszono art. 124 § 2 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a."). w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz. 1619 j.t. zw. dalej "u.p.e.a."). Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a., kontrolowane postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Należy wyjaśnić, że uzasadnienie prawne to wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie można zapominać, że orzeczenie, a więc i uzasadnienie, musi być adekwatne do danej sprawy administracyjnej. W przypadku rozstrzygania z wniosku, rozstrzygnięcie, czyli również uzasadnienie musi być adekwatne do treści żądania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. WSA wyjaśnia, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Stanowisko organu było takie, że postępowanie było bezprzedmiotowym z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że w sprawie, przedmiotem faktycznym było żądanie umorzenia kosztów egzekucyjnych naliczonych dla [...] i, co wymaga podkreślenia, zapłaconych przez PUH K. K. Z. Taki przedmiot został określony we wniosku skarżącego z 7 listopada 2014r. znajdującego się w aktach sprawy i taki stan wiązał organ administracji. W takim wypadku rolą organu, stosownie do art. 105 k.p.a. było wykazanie, że nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, ingerencji organu administracyjnego w umorzenie kosztów egzekucyjnych naliczonych dla [...] i, co wymaga podkreślenia, zapłaconych przez PUH K. K. Z. Jednak z tego obowiązku organ nie wywiązał się i ponownie rozpoznając sprawę, powinien mieć to na względzie. W zaskarżonym postanowieniu organy przywołały art. 18 u.p.e.a. i art. 105 § 1 k.p.a., w związku z art. 126 k.p.a., oraz uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, powołując się na ustalenie, że na dzień złożenia wniosku brak było zaległości na koncie skarżącego z tytułu kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr[...]. Należy stwierdzić, że przywołane przez organ przepisy w żaden sposób nie odnoszą się do materialnej strony sprawy. W żaden sposób nie można z nich wyczytać, by dla umorzenia płatności istotnym było istnienie zobowiązań na dzień złożenia wniosku. Skoro organ powołuje się na ten fakt jako przesądzający, to musi wskazać przepis prawa, który właśnie tej okoliczności nadaje istotne znaczenie, w przeciwnym wypadku należy uznać, że jego stanowisko jest nieuzasadnione. Na marginesie można zauważyć, że organ nie zaprzecza by przedmiotowe koszty egzekucyjne były naliczone i zapłacone, chociaż z pisma ZUS z 12 grudnia 2014r., można wyczytać, że na podstawie wymienionego wcześniej tytułu wykonawczego w ogóle nie prowadzono postępowania egzekucyjnego. W takim wypadku należało uznać, że organ nie uzasadnił zaskarżonego postanowienia co nie pozwala na jego kontrolę sądowoadministracyjną i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1lit. c p.p.s.a., postanowienie należało uchylić. W odniesieniu do zarzutów opartych o kwestie wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, WSA uznał, że pod tym względem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Rację należy przyznać organowi, że wyłączenie następuje w ściśle określonych okolicznościach, a przesłanki wykazane w art. 24 k.p.a. nie zostały nie tylko wykazane przez skarżącego, ale i sygnalizowane. Bezstronność na jaką powołuje się obecnie skarżący musi być obiektywna. Tymczasem kwestie, jakie wskazuje, tj. toczące się postępowania z wielu różnych wniosków skarżącego, mogą być postrzegane w tych kategoriach jedynie jako jego subiektywne odczucie. Sąd nie dopatrzył się naruszenia bezstronności, o jakiej mowa w art. 24 k.p.a. przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent J. Szulc