VII SA/Wa 1532/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-29
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Joanna Gierak-Podsiadły, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na rozbiórkę obiektu magazynowego, będącego częścią zespołu wpisanego do rejestru zabytków, może zostać wydane bez uprzedniego skreślenia tego obiektu z rejestru?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozwolenie na rozbiórkę obiektu magazynowego, który został wpisany do rejestru zabytków jako część zespołu architektoniczno-przemysłowego, nie może zostać wydane bez uprzedniej decyzji o skreśleniu tego obiektu z rejestru. Wydanie takiego pozwolenia stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące nieważnością decyzji.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji pozwalającej na rozbiórkę obiektu magazynowego i łącznika, które znajdowały się na terenie wpisanym do rejestru zabytków. Organy administracji uznały, że rozbiórka nie wymaga skreślenia z rejestru, ponieważ obiekty te nie były indywidualnie wpisane do rejestru. Skarżący podnosili, że narusza to przepisy Prawa budowlanego i ustawy o ochronie zabytków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego Ministra.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013r. sprawy ze skargi L. N. i L. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2013r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2012r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżących L. N. i L. N. solidarnie kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. po rozpatrzeniu wniosku L. N. i L. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...], pozwalającej "G." na roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego oraz współczesnego łącznika, zlokalizowanych na działce nr [...], obręb [...] Ś., działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162 z 2003 r. poz. 1568, ze zm.) oraz 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 sierpnia 2012 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Na mocy decyzji Państwowej Służby Ochrony Zabytków Oddział Wojewódzki w K. z dnia [...] września 1993 r. do rejestru zabytków miasta Krakowa pod numerem rejestru [...] wpisane zostało następujące dobro kultury: Zespól Architektoniczno - Przemysłowy Dawnej Fabryki [...] znajdujący się przy ul. Ż. , [...],[...] i Al. P. w K.. W decyzji tej wymieniono, że ww. obiekt składa się m.in. z kompleksu hali fabrycznej z około 1900 r. rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną – o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego.
Następnie do Prezydenta m. K. wpłynął wniosek złożony przez inwestora "G." z K. w sprawie wydania pozwolenia na roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego oraz współczesnego łącznika, zlokalizowanych na działce nr [...], obr. Ś., wpisanej do rejestru zabytków pod numerem [...][...], decyzją z dnia [...] września1993 r. (teren d. fabryki [...]).
W dniu 14 maja 2009 r. Miejski Konserwator Zabytków działając w imieniu Prezydenta Miasta K. wydał pozwolenie inwestorowi - "G." w K. na roboty rozbiórkowe powyższych budynków, pod następującymi warunkami:
1) z zakresu powyższego pozwolenia wyłącza się możliwość rozbiórki fragmentu budynku oznaczonego w załączniku graficznym do wpisu do rejestru zabytków [...] z dnia 17 listopada 1993 r. jako nr 4 (nr adm. [...] i [...]), do którego dobudowany jest współczesny łącznik;
2) należy zachować pełną wysokości muru (wg stanu istniejącego) w granicy z działką nr [...] obr. jw., jako muru ogrodzeniowego, zwieńczonego od góry np. dachówką ze spadkiem w kierunku dz. nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że budynki położone są na terenie d. fabryki [...] w K., która jest objęta wpisem do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją z dnia [...] września 1993 r. Obiekt magazynowy (ze ścianą bez otworów w granicy dz. nr [...] i dz. nr [...]), przeznaczony do rozbiórki jest połączony ze współczesnym budynkiem tzw. łącznikiem. Budynki są umiejscowione przy zabudowaniach d. fabryki i nie przedstawiają wartości z punktu widzenia konserwatorskiego, pozbawione są cech zabudowań fabrycznych, a ich stan techniczny (pomimo dokonanych zmian adaptacyjnych) jest niezadowalający.
W dniu 19 kwietnia 2010 r. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpłynął wniosek L. i L. N. o stwierdzenie nieważności ww. pozwolenia, jako niezgodnego z obowiązującym w Polsce prawem. Wnioskodawcy podnieśli następujące zarzuty:
a) naruszenie art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdyż wydanie ww. pozwolenia na rozbiórkę wymagało uprzedniego skreślenia obiektu z rejestru zabytków,
b) naruszenie przepisów Prawa budowlanego oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez nałożenie w ww. pozwoleniu warunku zachowania pełnej wysokości muru (wg stanu istniejącego), co spowodowało możliwość zaistnienia katastrofy budowlanej; ponadto organ pierwszej instancji nie wyjaśnił na podstawie jakich przepisów ww. ustaw warunkował pozostawienie ściany zburzonego budynku w wysokości wg stanu istniejącego, tj. 6-7 m,
c) uznanie ściany szczytowej rozbieranego budynku za ogrodzenie z działką nr [...], obręb Ś.,
d) w ekspertyzie, wykonanej na zlecenie wnioskodawców, dotyczącej bezpieczeństwa ściany pozostawionej po wyburzeniu budynku przy ul. Ż. w K. ustalono, że ściana nie posiada wystarczającej nośności na obciążenie wiatrem, wynika stąd bezpośrednie zagrożenie dla użytkowników ogrodu i dojścia do budynku usytuowanego na działce przy ul. Ż..
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] maja 2009 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że rozbiórka budynku łącznika oraz budynku magazynowego przy ul. Ż. w K., nie wymagała ich uprzedniego skreślenia z rejestru zabytków. Zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] listopada 1993 r., do rejestru zabytków miasta K. wpisano zespół architektoniczno- przemysłowy dawnej fabryki [...], składający się z wymienionych w rozstrzygnięciu pięciu obiektów. W punkcie czwartym został wymieniony kompleks hali fabrycznej z ok. 1900 r., rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną, o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego. W rozstrzygnięciu decyzji określono granice ochrony zespołu, poprzez wskazanie numeracji działek, a ponadto do decyzji załączono szkic z lokalizacją obiektów i granic ochrony.
Organ wskazał, ze decyzja ta została wydana w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r., Nr 98, poz. 1150 ze zm.). Przepisy tej ustawy wskazywały, że do rejestru zabytków mogły zostać wpisane zarówno pojedyncze budynki i budowle jak i ich zbiory, stanowiące historyczne zespoły budowlane, które posiadały wartość zabytkową jako całość. W praktyce organów ochrony zabytków rozróżniano decyzje o "indywidualnym" i "obszarowym" wpisie do rejestru zabytków. Rozróżnienie to zachowuje nadal aktualność, zwłaszcza wobec treści art. 9 ust. 3 ustawy obecnie obowiązującej. Z przepisów tych wynika, że wpisanie do rejestru zabytków zespołu zabudowy nie oznacza jednakowego zakresu ochrony konserwatorskiej wszystkich elementów zespół ten tworzących bądź znajdujących się w jego granicach. W kontekście tych regulacji należy dokonywać oceny sposobu i zasadności stosowania przepisów o skreśleniu zabytku z rejestru, a także przepisów o konieczności uzyskania pozwoleń konserwatorskich na działanie przy elementach zespołu. Organ jednocześnie zaznaczył, że pomimo utraty, z dniem 17 listopada 2003 r., mocy obowiązującej przez ustawę o ochronie dóbr kultury, decyzja powyższa, na mocy art. 140 ust. 1 oraz art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), zachowuje ważność.
Wojewódzki Konserwator Zabytków w K., na mocy wskazanej powyżej decyzji, do rejestru zabytków wpisał zarówno historyczny zespół budowlany jako zbiór obiektów budowlanych wraz z terenem w określonych granicach, jak również - indywidualnie - poszczególne, wymienione w rozstrzygnięciu decyzji budynki. Z porównania mapy załączonej do decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] listopada 1993 r., o wpisie do rejestru zabytków ww. zespołu wraz z budynkami, z mapą na której zostały zaznaczone obiekty przeznaczone do rozbiórki, zdaniem organu jednoznacznie wynika, że ww. pozwolenie Miejskiego Konserwatora Zabytków dotyczyło budynków niewpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, lecz położonych jedynie na terenie zabytkowego zespołu wpisanego do takiego rejestru. Na mapie załączonej do decyzji z dnia [...] listopada 1993 r. pomiędzy tą częścią budynku hali oznaczonego nr [...], która położona jest przy ul. Ż. pod numerem [...] i oznaczona nr [...] na załączniku nr [...] do (znajdującego się w aktach postępowania) pisma państwa N. z dnia [...] marca 2010 r., a murem ogrodzenia od strony ul. Ż., znajduje się niezabudowana przestrzeń, z oznaczeniem numeru działki [...]. Natomiast z mapy stanowiącej załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia konserwatorskiego, wynika, że łącznik wraz z budynkiem magazynowym zlokalizowane są właśnie w tejże przestrzeni. Łącznik jest przy tym obiektem współczesnym.
Organ stwierdził, że niezależnie od funkcji jaką pełnił budynek określony przez Miejskiego Konserwatora Zabytków mianem "magazynowego", nie został on uwzględniony na mapie załączonej do decyzji o wpisie zespołu do rejestru zabytków. W części tekstowej decyzji nie ma również wzmianki o oficynie mieszkalnej, lecz o części mieszkalnej kompleksu hali. Kompleks hali oznaczony numerem [...] na mapie do decyzji z 1993 r., wg oznaczeń na załączniku do ww. pisma państwa Nawara składa się z budynku produkcyjnego (nr [...] na załączniku), magazynu (nr [...]) oraz budynku mieszkalnego (nr [...]). Oficyna, oznaczona nr [...] na załączniku, nie jest, zgodnie z tym załącznikiem, połączona z kompleksem hali. Tym samym, w ocenie organu, rozbiórka tej oficyny oraz łącznika, jako niewpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, lecz położonych na terenie zabytkowego zespołu i stanowiących element jego zagospodarowania, wymagała pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków, wydanego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie wymagała natomiast uprzedniej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreśleniu zabytku z rejestru.
Odnosząc się do stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., który w piśmie z dnia [...] marca 1994 r., stwierdził, że przedmiotowy budynek, określony mianem oficyny, został wpisany do rejestru zabytków na podstawie ww. decyzji z 1993 r., organ stwierdził, że stanowisko to nie jest w żadnej mierze wiążące dla Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odnosi się to także do pisma Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 1993 r., o ile w istocie dotyczy ono przedmiotowego budynku.
Organ przy tym wskazał, że Miejski Konserwator Zabytków w K., w zaskarżonej decyzji wskazał nieprawidłową podstawę prawną, tj. art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zamiast art. 36 ust. 1 pkt 11 tej ustawy. Badane pozwolenie nie dotyczyło bowiem rozbiórki zabytku wpisanego indywidualnie do rejestru, lecz obiektu usytuowanego na terenie zespołu wpisanego do tego rejestru, stanowiąc tym samym działanie mające wpływ na wygląd zespołu. Uchybienie to jednakże nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa, ani też działania bez podstawy prawnej.
Podsumowując Minister uznał, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego. Odnosząc się natomiast do art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami organ stwierdził, że przepis określa zasady współstosowania przepisów tej ustawy oraz Prawa budowlanego. Wynika z niego jedynie, że w przypadku prowadzenia robót budowlanych przy zabytkach konieczne jest uzyskanie zarówno pozwolenia konserwatorskiego, jak i pozwolenia organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Postawę prawną badanej decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków stanowiły także przepisy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 9 czerwca 2004 r., w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych (Dz. U. Nr 150, poz. 1579 ze zm.). Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia, wniosek o wydanie pozwolenia z art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, powinien był zawierać wskazanie przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia prac, robót, badań lub innych działań. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5, pozwolenie również termin ten powinno zawierać. Brak tego terminu oznacza naruszenie ww. przepisów, jednakże nie jest to naruszenie "rażące" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie wywołało skutku w postaci wydania decyzji, której nie można akceptować jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Termin, o którym mowa w powyższych przepisach, nie wiązał inwestora w tym sensie, że miał on bezwzględny obowiązek rozpocząć i zakończyć działania w tym terminie, ani też nie oznaczał okresu ważności pozwolenia. Termin ten stanowił swoistą informację dla organu ochrony zabytków o czasie, w jakim mógł się spodziewać wykonywania prac i robót, na które pozwolił.
Odnosząc się do nałożonego przez Miejskiego Konserwatora W K. warunku dotyczącego zachowania pełnej wysokości muru w granicy z działką nr [...], jako muru ogrodzeniowego, zwieńczonego od góry np. dachówką, Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwolenia konserwatorskie mogą określać warunki, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu zabytku. Miejski Konserwator Zabytków w K. w pozwoleniu z dnia [...] maja 2009 r. nie uzasadnił powodu, dla którego sformułował zalecenie dotyczące zachowania ściany granicznej budynku magazynowego. Jednak niedostateczne uzasadnienie decyzji nie stanowi wystarczającego powodu dla stwierdzenia jej nieważności, lecz ma ścisły związek z merytorycznym rozpoznaniem sprawy, które jest niedopuszczalne w ramach postępowania nieważnościowego.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli L. N. i L. N..
Po rozpoznaniu ww. wniosku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. mocą której utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzję złożyli L. N. i L. N..
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z art. 39 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wykonanie robót rozbiórkowych wymagało uzyskania pozwolenia konserwatorskiego, podczas gdy rozbiórka obiektu wpisanego do rejestru zabytków wymaga uzyskania decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków;
- art. 156 § 1 pkt 2 ustawy k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez błędne uznanie, że decyzja Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2009 roku nie została wydana z rażącym naruszeniem tego przepisu, podczas gdy prawidłowa ocena przedmiotowej sprawy powinna prowadzić do przyjęcia, że przepis art. 16 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie mógł stanowić podstawy do zawarcia w decyzji warunku dotyczącego pozostawienia pełnej wysokości muru w granicy z działką nr [...], gdyż warunek ten nie miał żadnego związku z ochroną zabytku przed uszkodzeniem lub zniszczeniem;
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 39 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędne przyjęcie, że wydanie pozwolenia konserwatorskiego na wykonanie rozbiórki obiektów wpisanych do rejestru zabytków nie stanowi rażącego naruszenia przywołanych przepisów, pomimo tego, że treść kwestionowanej decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] maja 2009 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z ww. przepisami prawa,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia;
- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego i rozstrzygnięcia, zamiast jego uchylenia;
- art. 35 §1 i §3 k.p.a., poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego w sprawie;
- art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niedokładne zbadanie materiału dowodowego.
Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną- zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna bowiem przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., który po rozpatrzeniu wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...], pozwalającej "G." na roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego oraz współczesnego łącznika, zlokalizowanych na działce nr [...], obręb Ś., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r.
W związku z powyższym na wstępie zaznaczyć trzeba, że postępowanie w tej sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.
Skarżący kwestionowali w tym trybie prawidłowość decyzji udzielającej pozwolenia na roboty rozbiórkowe dotyczącej zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Organ wydając pozwolenie uznał, że obiekt magazynowy oraz współczesny łącznik nie jest objęty ochroną bowiem nie został wpisany indywidualnie do rejestru zabytków. O ile taka ocena w stosunku do współczesnego łącznika wydaje się być uprawniona, to w ocenie Sądu uznanie, że obiekt magazynowy nie jest objęty ochroną jest nieprawidłowe.
Zgodnie z treścią decyzji Państwowej Służby Ochrony Zabytków Oddział Wojewódzki w K. z dnia [...] września 1993 r. do rejestru zabytków miasta K. pod numerem rejestru [...] wpisane zostało jako dobro kultury: Zespól Architektoniczno - Przemysłowy Dawnej Fabryki [...] znajdujący się przy ul. Ż., [...],[...] i Al. P. w K.. Zespół ten składał się z pięciu obiektów, w tym wymieniony w punkcie 4: kompleks hali fabrycznej z około 1900 r. rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną – o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego.
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że do rejestru zabytków, jako indywidualny budynek został wpisany nie tylko kompleks hali fabrycznej powstały we wskazanej dacie, ale również rozbudowa hali fabrycznej o część magazynową i mieszkalną, powstała w okresie późniejszym (międzywojniu). Organ nie tylko wskazał zakres ochrony, uzasadnił również powód objęcia ochroną obiektów powstałych w różnych okresach.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), cyt. dalej u.o.z. zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Wpis do rejestru zabytków stanowi szczególną, rygorystyczną formę ochrony zabytku. Przepis art. 36 ust. 1 u.o.z. nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie wszelkich prac związanych z zabytkami, w tym prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku, zmiana przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, jak również podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru. Przepis ten nie wymienia możliwości rozbiórki obiektu wpisanego do rejestru zabytków. Dopóki obiekt jest wpisany do rejestru zabytków nie może zostać wyburzony, rozebrany. Wynika to wprost z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 - ze zm.), zgodnie z którym pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wydane po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków działającego w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków.
W przedmiotowej sprawie, organ udzielając pozwolenia na rozbiórkę obiektu magazynowego i współczesnego łącznika, wbrew czytelnemu zapisowi decyzji o wpisie do rejestru zabytków hali fabrycznej rozbudowanej o część magazynową i mieszkalną uznał w oparciu o mapę, która została dołączona do decyzji (należy zwrócić uwagę, że w decyzji mapę określono jako szkic z lokalizacją obiektów i granic ochrony), że planowane roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego oraz współczesnego łącznika nie dotyczą ww. zabytku. Należy wyraźnie podkreślić, że decyzja o wpisie do rejestru ma charakter konstytutywny, załącznik do niej, zgodnie z jego tytułem jest tylko szkicem z lokalizacją obiektów i granic ochrony. Wydanie pozwolenia na rozbiórkę obiektu wpisanego do rejestru zabytków niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością wydanej w tym zakresie decyzji.
Zaskarżona decyzja została podjęta w postępowaniu nadzwyczajnym a więc Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego winien poddać analizie, czy roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego dotyczą części magazynowej, o której mowa w punkcie 4 decyzji dnia [...] września 1993 r. o wpisie do rejestru zabytków, czy też innego zakresu. Jeżeli planowane roboty rozbiórkowe obejmowały ww. część magazynową niezbędne było wykreślenie tej części z rejestru zabytków. Wydana w takich warunkach decyzja o pozwoleniu na roboty rozbiórkowe obarczona byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów konieczne było uchylenie obu decyzji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu będzie zatem dokonanie ponownej oceny, z uwzględnieniem stanowiska Sądu. Organ zbada, prawidłowość decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] maja 2009 r. pod kątem przesłanek wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku, rozstrzygając w pkt II na mocy art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło