II SA/Wa 19/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi T.A. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o najem lokalu mieszkalnego stwierdza wydanie zaskarżonej uchwały w części dotyczącej T.A. z naruszeniem prawa Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 i z 2010 r. Nr 203, poz. 6025) oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), w § 1 uchwały odmówił zakwalifikowania wniosków o najem lokalu wnioskodawcom wymienionym w załączniku nr 1 do uchwały. W punkcie 4 tegoż załącznika wymieniona została A. T. W § 4 uchwały wskazano, że wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o najem lokalu socjalnego wystąpiła T. A. (ur. 1969 r., mężatka) wraz z trojgiem dzieci: M. A. (ur. 1998 r.), M. A. 2001 r.) i M. A. (ur. 2004 r.). Zainteresowana jest obywatelką [...], przed przyjazdem do Polski mieszkała na [...] i w [...]. Organ podał, że zgodnie z oświadczeniem zainteresowanej, przyjechała ona do Polski w styczniu 2013 r., a powodem ucieczki z kraju były prześladowania zainteresowanej z uwagi na działalność polityczną męża. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie wie dokładnie gdzie obecnie przebywa jej mąż, który ukrywał się przed [...] służbami specjalnymi (wnioskodawczyni podała, że nie wie nawet, czy jej mąż żyje). Organ ustalił, że po przyjeździe do Polski wnioskodawczyni początkowo przebywała w Ośrodku dla uchodźców (brak adresu), a następnie wynajęła mieszkanie przy ul. [...] (brak nr mieszkania) w [...] w Dzielnicy [...]. Zainteresowana od [...] maja 2014 r. wraz z dziećmi mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], a okres pobytu został wyznaczony do [...] października 2014 r. (mieszkanie chronione prowadzone przez [...]). Wnioskodawczyni i jej dzieci mają w Polsce przyznany status uchodźcy. Organ podał, że zgodnie z oświadczeniem poświadczonym przez pracownika [...] wszelkie dane dotyczące przyznania zainteresowanej statusu uchodźcy czy sytuacji rodzinnej są utajnione, tak samo jak adres jej początkowego pobytu w Ośrodku dla uchodźców. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni, jej matka i pięcioro rodzeństwa nadal przebywają w [...] (jej ojciec nie żyje). Wnioskodawczyni utrzymuje się z zasiłku w ramach Indywidualnego Programu Integracji oraz jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Organ przywołał treść § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Następnie wskazał, że zgodnie z § 22 ust 2 ww. uchwały przy rozpatrywaniu wniosków, należy poddać wnikliwej analizie sytuację życiową, w tym mieszkaniową i finansową wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku oraz warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania i warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Przepis § 22 ust. 5 ww. uchwały stanowi zaś, iż odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, potwierdzenie w nich nieprawdy jak również informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Zarząd Dzielnicy wskazał, iż mając na uwadze brak informacji i dokumentów potwierdzających warunki mieszkaniowe zainteresowanej i jej najbliższej rodziny w poprzednim miejscu zamieszkania, brak informacji o sytuacji finansowej i miejscu pobytu męża wnioskodawczyni, nie jest możliwe zakwalifikowanie do realizacji wniosku o najem lokalu w trybie § 4 ww. przepisów prawa miejscowego. Organ podał jednocześnie, że udzielenie pomocy mieszkaniowej zainteresowanej jest w przyszłości możliwe w trybie przepisu § 5 ust. 1 pkt 5 ww. uchwały, który stanowi, iż postanowień § 4 nie stosuje się do osób mających status uchodźcy lub przyznaną ochronę uzupełniającą, dla których z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu wystąpi [...], z zastrzeżeniem jednak, że na realizację tych wniosków przeznacza się nie więcej niż 5 lokali rocznie. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy zakwalifikowania wniosku T. A. o najem lokalu mieszkalnego stała się przedmiotem skargi T. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: - art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez odmowę zakwalifikowania jej wniosku o najem lokalu z mieszkaniowych zasobów miasta, opartą na błędnym przyjęciu, że nie udzieliła informacji niezbędnych do oceny warunków mieszkaniowych, w sytuacji gdy - jako uchodźczyni - z przyczyn od niej niezależnych nie jest w stanie zgromadzić dokładnych informacji dotyczących rodziny zamieszkałej w kraju jej pochodzenia, a przez to ukształtowanie sytuacji w sposób szczególnie niekorzystny w stosunku do obywateli polskich, co stanowi przejaw pośredniej dyskryminacji; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - § 22 ust. 2 i 5 powołanej uchwały w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: - niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie podjęcia czynności dowodowych w celu ustalenia, czy spełnia wraz z rodziną warunki, o których mowa w § 4 uchwały, - wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie, że nie udzieliła informacji niezbędnych do oceny warunków uprawniających do najmu lokalu z mieszkaniowych zasobów miasta w trybie § 4 uchwały, - niewskazanie dlaczego udzielone przez nią wyjaśnienia dotyczące braku informacji na temat męża nie zostały uznane przez organ za dowód w sprawie i zaniechanie podjęcia dalszych czynności wyjaśniających w tym zakresie, - nieustosunkowanie się do jej wyjaśnień dotyczących braku możliwości ustalenia w sposób precyzyjny jej sytuacji rodzinnej w kraju pochodzenia, z uwagi na specyfikę statusu uchodźcy, który posiada, - art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a., tzn. zasady ochrony zaufania strony postępowania do organu rozpoznającego sprawę, której urzeczywistnieniu służy m.in. obowiązek wyjaśniania przesłanek, ukierunkowujących załatwienie sprawy administracyjnej w określony sposób, poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w toku postępowania udzieliła wszelkich informacji dotyczących jej sytuacji rodzinnej w kraju pochodzenia - [...]. Wyjaśniła zgodnie z prawdą, że od listopada 2004 r. nie ma kontaktu z mężem. Nie wie, gdzie przebywa. Nie wie nawet czy mąż żyje. Wyjaśniła, że jej ojciec nie żyje, a jej mama jest osobą ciężko chorą. Podała, że nie może liczyć na wsparcie z jej strony. Skarżąca oświadczyła, że są to jedyne informacje jakie posiada i z uwagi na jej sytuację faktyczną i prawną jest uznaną uchodźczynią - nie ma możliwości uzyskania informacji bardziej szczegółowych, gdyż nie może zwrócić się do państwa, z którego uciekła przed prześladowaniem w poszukiwaniu ochrony międzynarodowej. W ocenie skarżącej, rozpatrując sprawę, organ winien był przeanalizować jej sytuację pod kątem deklarowanego braku możliwości uzyskania precyzyjnych informacji dotyczących rodziny, która przebywa w [...], co winno nastąpić z uwzględnieniem charakteru ochrony międzynarodowej przyznanej jej przez Polskę, tj. statusu uchodźcy. Przyznanie przez władze polskie statusu uchodźcy oznacza, że w jej sytuacji zachodzą uzasadnione obawy przed prześladowaniem, o których mowa w powołanym powyżej przepisie. Skarżąca wskazała, że organ nie powinien wymagać od niej informacji, których nie jest w stanie zgromadzić, ponieważ mogłoby to ujawnić miejsce jej pobytu a przez to narazić ją i jej najbliższych na niebezpieczeństwo. Strona podała, że działanie Zarządu Dzielnicy [...] polegające na odmowie wpisania na listę osób oczekujących na najem lokalu z powodu nieuzasadnionego przyjęcia, że nie udzieliła wszelkich wymaganych informacji, bez uwzględnienia jej szczególnej sytuacji, stawia skarżącą w nieporównywalnie gorszej sytuacji prawnej niż obywateli polskich i stanowi przejaw dyskryminacji pośredniej, a przez to narusza przepis art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca przywołała przepis art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700). W ocenie skarżącej, w toku postępowania Zarząd Dzielnicy [...] dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. § 22 ust. 2 i 5 uchwały w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zarząd niewyczerpująco wyjaśnił stan faktyczny sprawy, zaniechał bowiem podjęcia czynności dowodowych w celu ustalenia, czy strona spełnia wraz z rodziną warunki, o których mowa w § 4 uchwały. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, powołując się na ustalenia poczynione w zaskarżonej uchwale. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2015 r. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej wniosło o dopuszczenie, na podstawie art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. dopuścił Stowarzyszenie Interwencji Prawnej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest dopuszczalna i zasadna. Biorąc pod uwagę, że od daty podjęcia zaskarżonej uchwały upłynął jeden rok, Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] w części dotyczącej rozpatrzenia wniosku T. A. o najem lokalu mieszkalnego w sposób istotny narusza prawo. Przepis prawa miejscowego, to jest § 22 ust. 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) zobowiązuje organ przy rozpatrywaniu wniosków do poddania wnikliwej analizie wniosków o najem lokali mieszkalnych z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy. Stosownie do § 22 ust. 2 pkt 5 tej uchwały, wnikliwej analizie w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie m.in. § 4 należy poddać: warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania (lit. a), warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. W sprawie niniejszej takiej wnikliwej analizy wniosku T. A. organ nie przeprowadził. Zarząd Dzielnicy [...] powołując się na przepis § 22 ust. 5 powołanej uchwały stwierdził jedynie, że z uwagi na brak informacji i dokumentów potwierdzających warunki mieszkaniowe zainteresowanej i jej najbliższej rodziny w poprzednim miejscu zamieszkania, brak informacji o sytuacji finansowej i miejscu pobytu wnioskodawczyni, nie jest możliwe zakwalifikowanie do realizacji wniosku o najem lokalu w trybie § 4 wymienionych wyżej przepisów prawa miejscowego. Tymczasem, jak wynika z samej treści zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wnioskodawczyni, organ dysponował informacją co najmniej o jednym miejscu zamieszkania, tj. mieszkaniu chronionym prowadzonym przez [...]. Wnioskodawczyni wskazała też, że nie wie gdzie przebywa jej mąż i czy żyje. Podała, że jej matka i pięcioro rodzeństwa nadal przebywa w [...] (oświadczyła, że jej ojciec nie żyje). Organ dysponował zatem - możliwymi do uzyskania w sytuacji wnioskodawczyni, która posiada status uchodźcy - informacjami o jej warunkach mieszkaniowych. Żadnych rozważań w tym zakresie nie poczyniono jednak, wskazując w zaskarżonej uchwale dotyczącej wnioskodawczyni, na brak informacji potwierdzających warunki mieszkaniowe zainteresowanej. Wskazania wymaga przy tym, że w okolicznościach sprawy było oczywiste, iż wnioskująca nie mogła przedstawić informacji o aktualnych warunkach mieszkaniowych rodziny, która pozostała w [...]. Nadto, przepis § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b uchwały Rady m.st. Warszawy nakazuje ustalenie wymienionych przez organ informacji w celu uwzględnienia możliwości zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach, o których mowa. Nie może budzić wątpliwości, że kwestia zamieszkania wnioskodawczyni wraz z dziećmi w jakimkolwiek lokalu mieszkalnym, w którym przebywają jej bliscy, tj. w [...], nie może być brana w sprawie pod uwagę. Organ powinien był zatem rozważyć wszystkie uzyskane od strony informacje, biorąc pod uwagę okoliczności, w jakich wnioskodawczyni się znalazła. Organ wskazał nadto, że zakwalifikowanie wniosku strony do realizacji nie jest możliwe z uwagi na brak informacji o sytuacji finansowej i miejscu pobytu męża wnioskodawczyni. Organ nie poddał jednakże analizie oświadczenia wnioskodawczyni, iż nie wie ona gdzie przebywa jej mąż i nie wie, czy jej mąż żyje oraz nie rozważył, czy wnioskodawczyni ma obiektywną możliwość uzyskania informacji we wskazanym zakresie, gdy zważy się status, jaki stronie i jej dzieciom przyznano na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uchwale przytoczono wprawdzie oświadczenia wnioskodawczyni, ale nie poddano ich żadnym rozważaniom w aspekcie możliwości uwzględnienia wniosku na gruncie uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. W sprawie tej nie można mówić o odmowie złożenia oświadczeń i dokumentów, na co organ powołał się wydając uchwałę w sprawie T. A. Stosownie do § 22 ust. 5 uchwały Rady m.st. Warszawy, o której mowa wyżej, odmowa złożenia oświadczenia i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, stąd zaskarżona uchwała w zakwestionowanej części dotyczącej skarżącej wydana została z naruszeniem powołanego przepisu. Sąd podkreśla jednocześnie, że przepis § 5 ust. 1 pkt 5 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., na który organ także powołał się w zaskarżonej uchwale, w żaden sposób nie wyklucza stosowania § 4 do wnioskodawczyni. Zgodnie z tym przepisem, postanowień § 4 nie stosuje się do osób mających status uchodźcy lub przyznaną ochronę uzupełniającą, dla których z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu wystąpi [...], z zastrzeżeniem jednak, że na realizację tych wniosków przeznacza się nie więcej niż 5 lokali rocznie. Przepis § 5 ust. 1 pkt 5 dotyczy tych uchodźców, dla których z wnioskiem o zawarcie umowy najmu wystąpi [...]. Przypadek taki nie ma miejsca w sprawie skarżącej. Powołana uchwała Rady m.st. Warszawy nie wyklucza prawa każdego innego uchodźcy zwrócenia się z wnioskiem o najem lokalu mieszkalnego i jego rozpatrzenia zgodnie z uchwałą Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Odnosząc się do zarzutów naruszenia zasad procedury administracyjnej wskazania wymaga, że stosowanie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w tego rodzaju sprawach nie zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przesądzone. Obowiązek należytego i wyczerpującego ustalenia przez organ stanu faktycznego i oceny całokształtu okoliczności wynika jednakże z § 22 uchwały Rady m.st. Warszawy, co wskazano już wyżej. Jednocześnie Sąd wskazuje, że na tym etapie sprawy nie można mówić o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), albowiem Zarząd Dzielnicy [...] w istocie nie poddał merytorycznej ocenie wniosku T. A. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni rozważania Sądu przedstawione wyżej. Dokonując oceny sytuacji wnioskodawczyni organ będzie miał także na uwadze, że zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.), cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zarząd Dzielnicy [...] weźmie pod uwagę, że wnioskodawczyni nadal posiada status uchodźcy, co oznacza, że organ, nie stwierdził, aby cudzoziemiec zataił informacje lub dokumenty albo przedstawił fałszywe informacje lub dokumenty o istotnym znaczeniu dla nadania statusu uchodźcy (art. 21 ust. 1 pkt 9 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.