I OSK 3498/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-07-20
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Monika Nowicka, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy do wniosku o wpis do ewidencji niepublicznej placówki opiekuńczo-wychowawczej należy dołączyć opinie Państwowego Inspektora Sanitarnego i Komendanta Państwowej Straży Pożarnej dotyczące warunków lokalowych?Ratio decidendi
Przepis art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty nakłada obowiązek przedstawienia informacji o warunkach lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami. Wymóg ten nie oznacza jednak konieczności dołączania do wniosku opinii Państwowego Inspektora Sanitarnego i Komendanta Państwowej Straży Pożarnej, gdyż przepis ten nie zawiera takiego wymogu wprost, a obowiązek taki nie może być domniemany. Wystarczające jest złożenie oświadczenia wiedzy przez wnioskodawcę.Stan faktyczny
K. N. złożył wniosek o wpis do ewidencji niepublicznej placówki opiekuńczo-wychowawczej. Prezydent Miasta odmówił wpisu, a Kurator Oświaty utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak opinii Państwowego Inspektora Sanitarnego i Państwowej Straży Pożarnej potwierdzających bezpieczne i higieniczne warunki lokalowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. N., uznając, że organ miał prawo żądać takich opinii. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz zaskarżoną decyzję M. Kuratora Oświaty, a także decyzję Prezydenta Miasta K. Zasądził od M. Kuratora Oświaty na rzecz K. N. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 480/15 w sprawie ze skargi K. N. na decyzję M. Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2015 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji niepublicznej placówki 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję, a także decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od M. Kuratora Oświaty na rzecz K. N. kwotę [....] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Wyrokiem z dnia 3 września 2015 r. (sygn. akt III SA/Kr 480/15), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. N. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [..]] grudnia 2014 r. nr [...], Prezydent Miasta K. odmówił K.N. wpisania do ewidencji niepublicznej placówki opiekuńczo-wychowawczej dla uczniów pobierających naukę poza miejscem stałego zamieszkania o nazwie "K." z siedzibą w K. ul. B.. Rozpoznając zaś sprawę w instancji odwoławczej, Kurator Oświaty, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że elementy, jakie powinno zawierać zgłoszenie do ewidencji zostały enumeratywnie wskazane w postanowieniach art. 82 ust. 2 pkt 1-6 ustawy o systemie oświaty. Po myśli zaś ustępu 2 pkt 3 lit. d) tegoż artykułu, zgłoszenie do ewidencji powinno zawierać m.in. wskazanie miejsca prowadzenia szkoły lub placówki oraz informację o warunkach lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami. Powyższe – zdaniem organu – oznaczało, iż zgłoszenie do ewidencji szkół niepublicznych winno zawierać: opis warunków lokalowych prowadzenia działalności, które będą odpowiadały standardowi ustalonemu w tym przepisie, a więc zapewniających możliwość prowadzenia przez daną szkołę zajęć dydaktyczno-wychowawczych (lit. a), realizacje innych zadań statutowych (lit. b) i bezpieczne higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami, potwierdzeniem których mogły być m. in. opinie właściwego inspektora sanitarnego oraz Państwowej Straży Pożarnej.
W związku z powyższym, jak podkreślił Kurator Oświaty, skoro bezspornie odwołujący się, w wyznaczonym mu przez organ I instancji terminie, nie przedłożył opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego i Państwowej Straży Pożarnej, poświadczających, że warunki lokalowe w miejscu prowadzenia K. zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy dla nowotworzonej placówki, to – w ocenie organu - należało uznać, że decyzja Prezydenta Miasta K. była prawidłowa. Zdaniem organu odwoławczego, informacji, o której mowa w art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty, nie można było bowiem utożsamiać jedynie z oświadczeniem prowadzącego szkołę, gdyż jego zapewnienia nie mogły być traktowane za wystarczające i wiarygodne. W zakresie bezpieczeństwa i higieny mogły wypowiedzieć się tylko organy specjalizujące się w tych dziedzinach a poza tym, jak argumentował organ, celem ewidencji szkół i placówek niepublicznych jest zagwarantowanie bezpieczeństwa obrotu prawnego poprzez dostarczenie wszystkim zainteresowanym danych o podmiocie będącym organem prowadzącym, a także o samej szkole a wpis do tej ewidencji ma charakter konstytutywny, potwierdzający spełnienie przez nowotworzoną placówkę ustalonych prawem standardów, w tym w zakresie bezpieczeństwa i higieny.
Na wyżej przedstawioną decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2015 r. K. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił organom naruszenie art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, iż podmiot domagający się wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych obowiązany jest dołączyć do wniosku opinie Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Komendanta Państwowej Straży Pożarnej, podczas gdy w/w przepis takiego wymogu nie zawiera. Zdaniem skarżącego, organ II instancji, naruszył również art. 138 § 1 pkt 1k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu l instancji, podczas gdy organ odwoławczy powinien uchylić decyzję Prezydenta Miasta K. i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że nie była ona zasadna.
Sąd przytoczył treść art. 82 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 lit. d) i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 256 poz. 2572 ze zm.) o systemie oświaty i stwierdził, że z regulacji tej wynika, iż ustawodawca sprecyzował dokładnie, jakie dane powinno obejmować zgłoszenie do ewidencji, nakładając na podmiot, ubiegający się o wpis do ewidencji szkół, obowiązek dołączenia wszelkich, niezbędnych dokumentów, stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Zgłoszenie powinno być przy tym kompletne już w momencie wystąpienia z wnioskiem. W razie zaś jego niekompletności, ustawodawca zaś dopuścił możliwość uzupełnienia zgłoszenia na wezwanie organu. Przed wydaniem decyzji odmownej właściwy organ powinien zatem wezwać wnioskodawcę na piśmie do uzupełnienia wniosku, wyznaczając odpowiedni termin i pouczając o skutkach jego niedochowania. Termin do uzupełnienia wniosku organ ustala przy tym, mając na uwadze, to że ewentualne dokonanie wpisu powinno nastąpić w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia. Bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu do uzupełnienia zgłoszenia skutkuje natomiast wydaniem decyzji o odmowie wpisu do ewidencji.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, powyższy tryb uzupełniania wniosku o wpis do ewidencji miał więc zastosowanie zarówno w przypadku, gdy istniałaby potrzeba uzupełnienia zgłoszenia, o dane wymienione w art. 82 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, gdyż wnioskodawca w ogóle nie zamieścił we wniosku tych danych, jak również w przypadku, gdy pomimo przedłożenia przez wnioskodawcę informacji, brak było podstaw do przyjęcia, że lokalizacja szkoły spełniała warunki, określone w pkt 3 ust. 2 w/w art. 82.
W rozpatrywanej sprawie – jak wywodził Sąd – bezspornym było, że organ I instancji w dniach [...] września i [...] listopada 2014 r. przesłał wnioskodawcy wezwania do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych, wyznaczając termin do uzupełnienia wniosku, jednak nie został on uzupełniony w wyznaczonym terminie. Sporne natomiast w sprawie było to, czy dokumenty, których domagał się organ, tj. opinie właściwego Komendanta Straży Pożarnej i Państwowego Inspektora Sanitarnego o warunkach bezpieczeństwa i higieny w budynku, w którym mieścić się miała planowana placówka, stanowiły brak formalny wniosku, który mógł być podstawą odmowy wpisu placówki do ewidencji. Skarżący wywodził bowiem, że złożona przez niego w dniu [...] sierpnia 2014r. "Informacja o warunkach lokalowych", w której złożył oświadczenie, że dysponuje lokalem, w którym "zapewni bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy i wymagania sanitarne oraz bezpieczeństwo w zakresie przepisów przeciwpożarowych" (k. 15 akt adm.) spełniało ustawowy wymóg z art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty dotyczący wskazania miejsca prowadzenia szkoły lub placówki oraz informacji o warunkach lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, takie stanowisko nie było jednak zasadne. Sąd podzielił bowiem pogląd wyrażony przez organy i część orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych, że informacji o warunkach lokalowych, zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, o której mowa w art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) w/w ustawy, nie można utożsamiać jedynie z oświadczeniem prowadzącego szkołę.
Jednocześnie Sąd wyraził zapatrywanie, iż (cyt.): "Zapewnienie wnioskodawcy mogłoby zostać uznane za wystarczające, gdyby wnioskodawca przedłożył organowi szczegółowe informacje dotyczące stanu lokalu w którym zamierza prowadzić działalność oświatową z punktu widzenia zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy, pozwalające organowi na dokonanie oceny tych warunków". Wobec jednak braku pochodzących od wnioskodawcy informacji, umożliwiających dokonanie przez organ takiej oceny, istniała podstawa do żądania przez organ uzupełnienia wniosku poprzez zobowiązanie wnioskodawcy do przedłożenia zaświadczeń pochodzących od organów kompetentnych w zakresie oceny stanu bezpieczeństwa i higieny.
Sąd podkreślił też w tym miejscu, iż art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty, stanowiący podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, przewidujący wymóg zawarcia we wniosku o wpis szkoły do ewidencji informacji o warunkach lokalowych zapewniających "bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami", odsyła wyraźnie do odrębnych przepisów. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 2012, poz. 1263), do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy w szczególności uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych oraz uczestniczenie w dopuszczeniu do użytkowania obiektów budowlanych (art. 3 pkt 3 tej ustawy). Poza tym Państwowy Inspektor Sanitarny ma prawo przeprowadzenia kontroli i wstępu do obiektów użyteczności publicznej, zakładów pracy, czy żądania informacji (art. 25 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Zgodnie zaś z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1340 ze zm.) do podstawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej należy rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń oraz nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych. Stosownie natomiast do art. 23 ust. 1 tej ustawy w celu rozpoznawania zagrożeń, realizacji nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych oraz przygotowania do działań ratowniczych Państwowa Straż Pożarna przeprowadza czynności kontrolno-rozpoznawcze a w myśl art. 23 ust. 3 tej ustawy czynności kontrolno-rozpoznawcze są przeprowadzane w zakresie:
1) kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych;
2) oceny zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym;
3) oceny zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym;
4) ustalania spełnienia wymogów bezpieczeństwa w zakładzie stwarzającym zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej;
5) rozpoznawania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej;
6) rozpoznawania innych miejscowych zagrożeń.
Czynności kontrolno-rozpoznawcze – jak kontynuował Sąd - są przeprowadzane na podstawie m.in. zgłoszenia obiektu, dla którego przepisy prawa wymagają wydania przez organy Państwowej Straży Pożarnej opinii lub zajęcia przez nie stanowiska w zakresie ochrony przeciwpożarowej (art. 23 ust. 2 pkt 5) lub wystąpienia istotnych nowych okoliczności w zakresie stanu bezpieczeństwa na terenie działania komendy powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej (art. 23 ust. 2 pkt 7).
Ostatecznie zatem, interpretując sporny wymóg zawarcia we wniosku o wpis szkoły do ewidencji informacji o warunkach lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy "zgodnie z odrębnymi przepisami", zdaniem Sądu, należało przyjąć, że istniała podstawa do uwzględnienia przytoczonych powyżej przepisów odrębnych, a co czyniło skargę niezasadną.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, K. N. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie:
1. prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię art. 82 ust. 2 pkt 3 lit d) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), polegającą na przyjęciu, iż organ ma prawo żądać od podmiotu domagającego się wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych opinii właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego oraz Komendanta Państwowej Straży Pożarnej, podczas gdy przepis takiego wymogu nie zawiera,
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
-) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia art. 82 ust. 2 pkt 3 lit d) ustawy o systemie oświaty oraz pominięcie argumentacji skarżącego przytoczonej w skardze, co doprowadziło do wadliwego ustalenia podstawy rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędnego uznania, że skarżący prawidłowo został wezwany do przedłożenia opinii Państwowego Inspektora Sanitarnego oraz Komendanta Państwowej Straży Pożarnej,
-) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi na decyzję Kuratora Oświaty, podczas gdy istniały podstawy do uznania, iż zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
W piśmie procesowym, stanowiącym uzupełnienie uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor odwołał się do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 2828/15) oraz nowelizacji ustawy o systemie oświaty a także niektórych innych ustaw, przyjętej przez Sejm ustawą z dnia 23 czerwca 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które to podstawy należało uznać za usprawiedliwione.
Skarżący, zarzuty kasacyjne, oparł na naruszeniu przepisu prawa materialnego, w postaci błędnej wykładni art. 82 ust. 2 pkt 3 lit d) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) i na naruszeniu w sposób istotny przepisów postępowania, takich jak: art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych, należy zgodzić się ze skarżącym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uzasadniając zaskarżony wyrok, nie wskazał przepisu, z którego wynikałby obowiązek przedłożenia przez stronę opinii organów specjalizujących się w zakresie bezpieczeństwa i higieny warunków nauki i pracy, a jedynie poprzestał na stwierdzeniu, iż Państwowa Straż Pożarna oraz Państwowa inspekcja Sanitarna posiadają odpowiednie kwalifikacje i są właściwe do weryfikowania informacji o zapewnieniu prawidłowych warunków lokalowych w zakresie bezpieczeństwa i higieny nowotworzonej szkoły lub placówki. Powyższe oznaczało, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełniało bowiem wymogów, wskazanych w powyższym przepisie, gdyż ogólne powołanie się na zastosowane w sprawie przepisy prawa nie było w tym przypadku wystarczające.
Poza tym za naruszeniem w/w przepisu przemawiał także fakt, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie było wewnętrznie spójne. Sąd Wojewódzki, z jednej bowiem strony stał na stanowisku, że w zaistniałej sytuacji skarżący był obowiązany przedłożyć razem z wnioskiem o wpis do ewidencji opinie stosownych służb, z drugiej jednak strony przyjął, że (cyt.): "Zapewnienie wnioskodawcy mogłoby zostać uznane za wystarczające, gdyby wnioskodawca przedłożył organowi szczegółowe informacje dotyczące stanu lokalu w którym zamierza prowadzić działalność oświatową z punktu widzenia zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy, pozwalające organowi na dokonanie oceny tych warunków".
Zgodzić się też trzeba ze skarżącym, że zaskarżony wyrok naruszał art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja naruszała prawo materialne. Podstawę zaskarżonych do Sądu Wojewódzkiego decyzji stanowiły bowiem przepisy art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.) o systemie oświaty. Zgodnie zaś z art. 82 ust. 1 tej ustawy, osoby prawne i fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek. Warunkiem założenia szkoły niepublicznej jest przy tym wcześniejsze uzyskanie wpisu do ewidencji prowadzonej przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Art. 82 ust. 2 pkt 1-6 wskazuje w sposób enumeratywny elementy, jakie powinno zawierać zgłoszenie do ewidencji. Zgodnie z ustępem 2 pkt 3 tegoż artykułu, zgłoszenie do ewidencji powinno zawierać m. in. wskazanie miejsca prowadzenia szkoły lub placówki oraz informację o warunkach lokalowych zapewniających: a) możliwość prowadzenia zajęć dydaktyczno - wychowawczych, b) realizację innych zadań statutowych, d) bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami. W art. 82 ust. 3 tej ustawy przewidziano też, że organ, o którym mowa w ust. 1 dokonuje wpisu do ewidencji w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia oraz z urzędu doręcza zgłaszającemu zaświadczenie o wpisie do ewidencji, a kopię zaświadczenia przekazuje właściwemu kuratorowi oświaty oraz organowi podatkowemu (art. omawianej ustawy). Z kolei z art. 82 ust. 4 pkt 1 tej ustawy wynika, że organ, o którym mowa w ust. 1 i 1a, wydaje decyzję o odmowie wpisu do ewidencji, jeżeli zgłoszenie nie zawiera danych wymienionych w ust. 2 i mimo wezwania nie zostało uzupełnione w wyznaczonym terminie.
W analizowanym stanie faktycznym rozstrzygnięcia wymagała zatem kwestia, czy K. N. – jako podmiot domagający się wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych - miał obowiązek dołączyć do wniosku opinie Państwowego Inspektora Sanitarnego oraz Komendanta Państwowej Straży Pożarnej o warunkach bezpieczeństwa i higieny w budynku, w którym będzie się mieścić placówka. Tego rodzaju pogląd prezentowały organy obu instancji a także Sąd Wojewódzki, który oddalił skargę zainteresowanego na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2014 r. odmawiającą wpisu do ewidencji niepublicznej placówki o nazwie K. z siedzibą w K., ul. B.
Z tym stanowiskiem nie zgadzał się skarżący, który w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosił, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny (M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, wyd. V) - przedstawienie opinii właściwego Komendanta Straży Pożarnej i Państwowego Inspektora Sanitarnego, na etapie rejestracji placówki, nie było niezbędnym warunkiem wpisu do ewidencji niepublicznej placówki. Zwracał też uwagę, że gdyby ustawodawca zamierzał nałożyć taki obowiązek, to w sposób wyraźny zapisałby to wprost w treści tego przepisu jak uczynił to np. w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną lub osobę fizyczną (§ 3 ust.2 pkt 4). Skarżący podnosił również, iż uzyskanie opinii państwowego inspektora sanitarnego oraz komendanta Państwowej Straży Pożarnej jest również warunkiem koniecznym do utworzenia punktu przedszkolnego (§ 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania - Dz. U. Nr 161, poz. 1080 ze zm.). Skoro zatem w obowiązującym porządku prawnym, w odniesieniu do tworzenia i organizowania innych form wychowania przedszkolnego prawodawca expressis verbis wskazuje, że warunkiem utworzenia takiej placówki jest uzyskanie przez organ prowadzący pozytywnych opinii właściwego państwowego inspektora sanitarnego oraz komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej o zapewnieniu w lokalu, w którym mają być prowadzone zajęcia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu dzieci - to, w ocenie skarżącego, brak tak sformułowanego wymogu w przepisie art. 82 ust, 2 pkt 3 lit, d) ustawy o systemie oświaty, należało wykładać w istocie, jako brak obowiązku wskazania warunków lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy w zakładanej placówce szkolnej wyłącznie w oparciu o treść opinii stosownych służb.
W ocenie składu orzekającego, ze stanowiskiem skarżącego należy się zgodzić. Analizując bowiem treść art. 82 ust. 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty, należy wziąć pod uwagę, że skoro przepis ten nakazuje przedstawienie przez wnioskującego o wpis do ewidencji informacji a nie zaświadczenia o warunkach lokalowych zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy a przepis szczególny nie stanowi inaczej, gdyż brak jest w ogóle przepisu, który nakładałby obowiązek uzyskania stosownego zaświadczenia od organu Państwowej Straży Pożarnej i Państwowej Inspekcji Pracy, to wymaganą tym przepisem informację można sprowadzić tylko do obowiązku złożenia stosownego oświadczenia wiedzy przez osobę wnioskującą o dokonanie wpisu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 2828/15), wyraził analogiczne stanowisko, podkreślając jednocześnie, iż za taką wykładnią prawa przemawia także trzydziestoletnia linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą obowiązku nałożonego na jednostkę nie można domniemywać. Musi on wynikać z powszechnie obowiązującego prawa.
Ponadto, we wspomnianym wyżej wyroku Sąd zwrócił też uwagę, że za tego rodzaju wykładnią art. 82 ust. 2 pkt 3 lit. d) ustawy o systemie oświaty przemawia także wykładnia systemowa. Skoro bowiem w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. przewidziano wprost obowiązek uzyskania przez podmiot prowadzący pozytywnych opinii komendanta miejskiego Państwowej Straży Pożarnej oraz Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego, to brak tak sformułowanego wymagania w w/w przepisie należy rozumieć, jako brak obowiązku wnioskującego o wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych przedstawienia informacji o warunkach lokalowych, zapewniających bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy w zakładanej placówce w postaci opinii stosownych służb.
Pogląd ten w pełni podziela również skład orzekający, a co prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna miała uzasadnione podstawy.
Z tych względów, biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 193 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygniecie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło