II FZ 947/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1761/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. O. na postanowienia Ministra Finansów z dnia 7 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1761/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. O. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący złożył urzędowy formularz PPF, w którym zaznaczył iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi w kwocie 100 zł). Wskazał, że nie pracuje, a działalność gospodarczą zawiesił. Płaci na dziecko dobrowolne alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie, z żoną jest w faktycznej separacji. Nadmienił, że nie posiada majątku, nieruchomości, akcji, obligacji. Skarżący nie przesłał żadnych dokumentów, do złożenia których wezwał go referendarz sądowy. Postanowieniem z 4 września 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu przywołanego na wstępie postanowienia, WSA w Warszawie stwierdził, że nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącego oświadczeń, co z kolei uznać należy za przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd I instancji nadmienił, że niewiarygodnym jest, że Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, a jednocześnie płaci miesięcznie 500 zł alimentów i ponosi koszty własnego bieżącego utrzymania, na które bezwzględnie muszą składać się koszty na żywność. Skarżący nie wskazał aby w tym względzie korzystał z pomocy społecznej. W zażaleniu z dnia 14 października 2015 r., Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwolnienie z kosztów sądowych. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez uznanie, że Skarżący nie spełnia warunków do zwolnienia go z kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że ma kilka spraw prowadzonych przed WSA we Wrocławiu w sprawie ulgi w zapłacie tego samego podatku dochodowego. Skarżący podkreślił, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej i nie osiąga dochodu i nie ma możliwości opłaty wpisów za te sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z Sądem I instancji, że skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Podkreślić należy, że pomimo wezwania o przedstawienie stosownej dokumentacji, która ukazywałaby jego trudną sytuację majątkową, Skarżący uchylił się od tego obowiązku. W rezultacie, Sąd I instancji pozbawiony został możliwości dokonania oceny czy zaszły okoliczności określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. Tym samym orzeczenie WSA w Warszawie należy uznać za prawidłowe. Reasumując, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.