III SA/Po 892/14

Dnia 4 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi A W na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] r. odmówił A przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku podano w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe powierzchnie 7,52 ha. W trakcie kontroli gospodarstwa w dniu 20.08.2013 r. stwierdzono, że - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań – zmierzone drzewa nie spełniają wymogów z par. 9 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. ) - nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew i krzewów. Z tego względu organ odmówił przyznania stronie wnioskowanej płatności. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że sporne drzewka spełniały wymagania dotyczące prowadzonego materiału szkółkarskiego a ponadto nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew wynikało z przyczyn niezależnych od strony – jego powodem było intensywne żerowanie zwierząt łownych zasiedlających pobliskie kompleksy leśne, przed czym nie chronią osłonki otulające młode drzewka. Ponadto na działce C i G wypadanie drzew w okresie wegetacji było skutkiem mroźnej zimy. Strona nie zgłaszała tych faktów do organu. Nowe drzewka mogą być sadzone dopiero jesienią. Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Organ wskazał, że minimalna obada drzew jabłoni winna wynosić 125 sztuk na 1 hektar. W trakcie kontroli działek C i G ustalono niższą ilość tych drzewek w przeliczeniu na 1 hektar. Stwierdzono obecność drzewek obumarłych, złamanych czy o wysokości poniżej 80 cm. Z tego względu organ I instancji trafnie uznał, że wnioskowana płatność nie może być przyznana. W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 6, 7, 8 i 10 kpa. Wniesiono o zwrócenie się do sp. z o. o. x o nadesłanie wyników kontroli dokonywanych w przedmiotowym gospodarstwie na okoliczność spełniania kryteriów do przyznania wnioskowanych płatności. W uzasadnieniu skargi podano, że gospodarstwo podlega częstej kontroli dokonywanej przez sp. z o. o. x, które nie stwierdziło żadnych nieprawidłowości dotyczących prowadzonej uprawy drzew owocowych i innych roślin. Strona podała jako przyczyny obumierania drzewek aktywność zwierząt i niekorzystne warunki klimatyczne. Straty drzewek mogły być uzupełnione dopiero jesienią 2013 r. Skarżący uzupełnił hodowlę drzewek w 2014 r. Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skażonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z par. 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. ) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W myśl par. 2 ust. 2 plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej dalej "ustawą", na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku. Zgodnie z par. 4 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów: 1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone; 2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne; 3) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone; 4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000; 5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000; 6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie; 7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie; 8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód; 9) (4) Pakiet 9. Strefy buforowe. Na podstawie par. 4 ust. 2 rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody; 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; 3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Wskazać należy ponadto, że zgodnie z par. 9 ust. 2 rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako: 1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia; 2) trwałe użytki zielone; 3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego – w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych. W niniejszej sprawie we wniosku podano w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe powierzchnie 7,52 ha. W trakcie kontroli gospodarstwa w dniu 20.08.2013 r. stwierdzono, że - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań – zmierzone drzewa nie spełniają wymogów z par. 9 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. ) - nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew i krzewów. Organ wskazał, że minimalna obada drzew jabłoni winna wynosić 125 sztuk na 1 hektar. W trakcie kontroli działek C i G ustalono niższą ilość tych drzewek w przeliczeniu na 1 hektar, mianowicie 170 sztuk drzew na stwierdzonej pow.działki C- 2,58 ha zamiast wymaganej minimalnej dla tego obszaru 306 sztuk drzewek, zaś na stwierdzonej pow. działki G- 4,95 ha, odnotowano 32 sztuki drzewek zamiast min. wymaganej dla tej powierzchni 588 sztuk drzewek. Nadto stwierdzono obecność drzewek obumarłych, złamanych czy o wysokości poniżej 80 cm. Były to okoliczności faktycznie praktycznie nie negowane przez skarżącego. To z ich powodu organ odmówił przyznania stronie wnioskowanej płatności. Strona podniosła w toku postępowania i w skardze m. in., że nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew wynikało z przyczyn niezależnych od strony – mianowicie powodem było intensywne żerowanie zwierząt łownych zasiedlających pobliskie kompleksy leśne, przed czym nie chronią osłonki otulające młode drzewka. Ponadto na działce C i G wypadanie drzew w okresie wegetacji było skutkiem mroźnej zimy. Strona nie zgłaszała tych faktów do organu. Nowe drzewka jej zdaniem mogły być sadzone dopiero jesienią. Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że organy obu instancji trafnie odmówiły przyznania stronie wnioskowanej płatności. Na dzień dokonywanej kontroli nie spełniała ona bowiem precyzyjnych i jednoznacznych wymagań ustanowionych przez przepisy wspólnotowe i przepisy krajowe. To na producencie rolnym dążącym do otrzymania płatności ciąży obowiązek starannego prowadzenia własnego gospodarstwa i należytego dbania o wszystkie aspekty produkcji rolnej, uprawniające do otrzymania płatności. Dokonywana kontrola dotyczyła okresu na jaki zawnioskowano przedmiotowe płatności wobec czego nie ulega wątpliwości, że w dacie kontroli gospodarstwo skarżącego winno spełniać wszystkie kryteria wskazane w przepisach rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. ), zaś skoro nie utrzymano minimalnej obsady drzew i krzewów w wariancie 2.9 to wysokość zmniejszenia wyniosła 100%, co było zgodne z treścią załącznika nr 7 powołanego rozporządzenia. Tenże akt prawny utracił moc prawną z dniem 15 03.2013r. i zastąpił go inny akt, mianowicie rozporządzenie MRiRW z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. 2013.361). Przepisy uchylonego aktu mają jednak w omawianej sprawie zastosowanie, na mocy §50 nowego rozporządzenia, w tym wysokość zmniejszenia płatności w razie stwierdzenia przez organ uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych dla poszczególnych wariantów w przepisach rozporządzenia uchylonego (§50 ust. 3 pkt2 rozporządzenia nowego). Słusznie więc organ zastosował umniejszenie płatności – 100%, co doprowadziło do odmowy przyznania żądanej przez skarżącego płatności. Rozstrzygnięcie organu administracyjnego było więc zgodne z prawem. Skoro nie zostały spełnione wymogi dotyczące minimalnej ilości obsady drzew, co de facto przyznała strona skarżąca, to nie było podstaw do przyznania przedmiotowych płatności. Bez znaczenia dla kwestii ich przyznania lub nieprzyznania były okoliczności dotyczące przyczyn powstałych szkód ( aktywność zwierząt, niekorzystny klimat ). Dla organu istotny jest bowiem faktyczny stan produkcji rolnej w dacie dokonywanej kontroli. Nie są ponadto wiążące dla organu wyniki kontroli gospodarstwa dokonywane przez sp. z o. o. x, albowiem istotne były w niniejszej sprawie jedynie wyniki kontroli dokonywanej przez uprawnionych pracowników organu w zakresie istnienia lub nie ściśle określonych przesłanek do otrzymania wnioskowanej płatności. Brak zawiadomienia strony w trybie art. 10 par. 1 k.p.a. nie wpłynęło na wynik postępowania. Skarżący bowiem był obecny podczas kontroli , nie wniósł uwag do raportu z czynności kontrolnych, zaś rozstrzygnięcie oparto na ustalonym w oparciu o wyniki raportu, stanie faktycznym. W odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji skarżący jedynie powoływał się na okoliczności mające uzasadnić brak minimalnej obsady drzew, nie negował dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, nie składał żadnych wniosków dowodowych jak i nie powoływał się na nowe okoliczności. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).