II OZ 111/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 436/15 w zakresie odrzucenia skargi A. N. na postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Piekary Śląskie z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana Sądowi 2 marca 2015 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przekazana skarga nie zawierała podpisu skarżącej ani jej pełnomocnika, wobec czego pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie i nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi, a także złożenie pełnomocnictwa upoważniającego A. N. (syna skarżącej), do działania w jej imieniu, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono A.N. w dniu 20 marca 2015 r. Przy pismach z dnia 27 marca 2015 r. (data nadania w UP) przedłożono pełnomocnictwo, jednakże nie nadesłano podpisanego egzemplarza skargi z dnia 26 stycznia 2015 r. Nadesłano jedynie pismo datowane na dzień 20 marca 2015 r., które może zostać potraktowane jako uzupełnienie skargi. W tym stanie rzeczy, skoro skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez jej podpisanie, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Postanowienie zostało zaskarżone skargą kasacyjną wniesioną przez A. N., sporządzoną przez adwokata ustanowionego dla skarżącej w ramach prawa pomocy. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 6, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W ocenie skarżącej nie została pouczona co do właściwego sposobu uzupełnienia braków formalnych skargi, a w szczególności Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił, iż pismo skarżącej z dnia 20 marca 2015 r. nie stanowiło uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ było uzupełnieniem skargi. Podnosząc takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie z dnia 7 września 2015 r. zostało wydane w postępowaniu wszczętym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), zwanej dalej ustawą nowelizującą z 2015 r., tj. przed dniem 15 sieprnia 2015 r. Wymaga wiec przede wszystkim wyjaśnienia, czy na postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi przysługuje skarga kasacyjna, czy zażalenie. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a., który został dodany ustawą nowelizującą z 2015 r. na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., przysługuje zażalenie. Przepis art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a., stosuje się również do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2015 r. (art. 2 ustawy nowelizującej z 2015 r.) Przepis ten pozostaje w związku z art. 173 P.p.s.a., w brzmieniu dotychczasowym, ponieważ zmiana § 1 art. 173 P.p.s.a. wprowadzona ustawą nowelizującą z 2015 r., nie stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Art. 173 § 1 P.p.s.a w brzmieniu dotychczasowym stanowi, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zastrzeżenie "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej" oznacza, że przepis szczególny ustawy wyłącza wnoszenie skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie, ponieważ przewiduje inny środek zaskarżenia na takie postanowienie. Takim przepisem szczególnym, który ma zastosowanie w postępowaniu wszczętym przed 15 sierpnia 2015 r. jest art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a., który stanowi, że na postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przysługuje zażalenie. Oznacza to, że skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane po 15 sierpnia 2015 r. w postępowaniu wszczętym przed 15 sierpnia 2015 r., to na takie postanowienie, stosownie do art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a, który stosuje się w tym postępowaniu, w związku z art. 173 § 1 P.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu, przysługuje zażalenie a nie skarga kasacyjna. O tym jaki środek odwoławczy przysługuje od orzeczenia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny decyduje stan prawny obowiązujący w dacie wydania orzeczenia. Nie ma natomiast przesądzającego znaczenia to, jak strona nazwała wniesiony środek odwoławczy, ani nawet to, jakie pouczenie co do przysługującego środka odwoławczego przedstawił Sąd pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy środek odwoławczy nazwany przez skarżącą skargą kasacyjną podlega rozpoznaniu jako zażalenie, ponieważ na zaskarżone postanowienie przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Problem w tej sprawie polega na tym, że zmieniony § 1 w art. 173 P.p.s.a., który nie stosuje się do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. wprowadza w błąd, ponieważ ten przepis wyraźnie stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a., na postanowienie kończące postępowanie w sprawie, skarga kasacyjna nie przysługuje. Mogło to być rozumiane, że skoro przepis wyłączający skargę kasacyjną na takie postanowienia nie stosuje się do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2015 r., to na takie postanowienie przysługuje skarga kasacyjna. Konsekwencje takiego unormowania nie mogą obciążać strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji przyjął stanowisko, że na postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., wydane po 15 sierpnia 2015 r. w postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2015 r., przysługuje skarga kasacyjna a nie zażalenie. Stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej sprawie zostało wyrażone w zarządzeniu z dnia 7 września 2015 r. (k. 54). Z tego względu zażalenie skarżącej nie może być odrzucone wyłącznie z tego powodu, że wniosła je w terminie przewidzianym dla skargi kasacyjnej, a nie w terminie przewidzianym dla zażalenia. W zażaleniu skarżącej trafnie podniesiono, że nie było uzasadnione odrzucenie skargi z tego powodu, że skarżąca w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku skargi przez jej podpisanie przez pełnomocnika. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej został wezwany do podpisania skargi oraz nadesłania podpisanego egzemplarza skargi. Okoliczność, że nadesłany egzemplarz skargi opatrzony został inną datą, niż skarga z brakiem formalnym przekazana przez organ oraz to, że nadesłany przez pełnomocnika skarżącej podpisany egzemplarz skargi zawiera dodatkowo uzasadnienie, nie oznacza, że jest to tylko dodatkowe pismo uzupełniające skargę, a nie uzupełnienie braku formalnego skargi przez jej podpisanie. Skarżąca w wyznaczonym terminie uzupełniła brak formalny skargi, ponieważ nadesłała skargę podpisaną przez pełnomocnika. Nie było więc podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 §1 pkt 3 P.p.s.a., z tego powodu, że brak formalny skargi w postaci braku podpisu nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie. Skoro z tego powodu nie było podstaw do odrzucenia skargi, to nie mają znaczenia zarzuty podnoszone w zażaleniu odnoszące się do naruszenia art. 6, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Skutkiem uchylenia zaskarżonego postanowienia jest rozpoznanie skargi przez Sąd pierwszej instancji. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach praw pomocy za udział w postępowaniu zażaleniowym orzeknie Sąd pierwszej instancji.