I GZ 528/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2775/15 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2775/15 odmówił P. O. sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHUP POLMATIC na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącego 6 kwietnia 2016 r., o godz. 11.29 (prezentata Biura Podawczego Sądu), tj. tuż przed rozpoczęciem rozprawy wyznaczonej na ten sam dzień na godz. 11.30 wystąpił z wnioskiem o sporządzenia uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu I instancji stosownie do treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Zdaniem Sądu I Instancji literalna wykładnia powołanego wyżej przepisu nie budzi wątpliwości ponieważ wynika z niego wprost, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia może być złożony dopiero po jego ogłoszeniu lub doręczeniu w przypadku orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym. Wniosek zgłoszony przed ogłoszeniem orzeczenia jest zatem przedwczesny, gdyż nie rozpoczął biegu termin na jego złożenie i nie wywołuje skutków procesowych. Zdaniem Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie, pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku przed jego wydaniem, tj. 6 kwietnia 2016 r. o godzinie 11:29, a zatem przed rozpoczęciem rozprawy. Działanie takie w ocenie Sądu I instancji należało uznać za przedwczesne, a złożony przez pełnomocnika wniosek nie podlegał uwzględnieniu. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący, zarzucając naruszenie przepisu: 1. art. 141 § 2 ppsa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że czynność mająca postać wniosku o uzasadnienie, podjęta wcześniej nie może wywołać skutku prawnego, mimo, iż ustawa o ppsa nie wypowiada się co do skuteczności czynności podjętych z wyprzedzeniem terminu oraz pomimo nierozpoznania przez Sąd takiego wniosku strony przed ogłoszeniem wyroku; 2. art. 141 § 4 ppsa poprzez całkowite pominięcie w uzasadnieniu postanowienia kwestii milczenia ustawy ppsa odnośnie czynności podjętych z wyprzedzeniem terminu oraz pominięciu w uzasadnieniu postanowienia kwestii nierozpoznania wniosku strony przed ogłoszeniem wyroku. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia na podstawie art. 196 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 141 § 1 ppsa uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia jego ogłoszenia albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym z zastrzeżeniem § 2. Zgodnie z § 2 wskazanego przepisu w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W związku z przedstawioną treścią wskazanego przepisu prawa Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że decydujące znaczenie dla ustalenia momentu, w którym rozpoczyna swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia ma dzień kalendarzowy, w którym ogłoszono orzeczenie. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego dotyczył sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek ten został złożony przedwcześnie, co musiało skutkować odmową sporządzenia uzasadnienia wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji jest nieprawidłowe. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku (oddalającego skargę) ogłoszonego w dniu 6 kwietnia 2016 r., został złożony w tym samym dniu, o czym świadczy stempel z tą datą odciśniętą na urzędowym formularzu, złożonym w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skoro siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - liczony jest od dnia ogłoszenia wyroku, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnie Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego był przedwczesny, w konsekwencji czego nastąpiła odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 marca 2015 r. o sygn. akt II UZ 80/14 odnosząc się do poszanowania konstytucyjnego prawa strony do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) wskazuje, iż ta konstytucyjna zasada sprzeciwia się restrykcyjnemu pozostawianiu bez biegu, zwrotowi lub odrzucaniu "przedwczesnych" pism procesowych lub środków odwoławczych z nieistotnych lub trudno weryfikowalnych i budzących kontrowersje faktyczno-prawne przyczyn, które mogłyby prowadzić do konstytucyjnie nieproporcjonalnego pozbawienia strony prawa poddania sądowej kontroli odwoławczej kontestowanego orzeczenia sądowego (art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie akceptuje restrykcyjnego stanowiska uznania za przedwczesny i bezskuteczny wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem złożonego w dniu ogłoszenia sentencji zaskarżonego lecz przed chwilą jego ogłoszenia. Ponadto nawet jeżeli w utrwalonej judykaturze przyjmuje się, że wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem złożony przed dniem ogłoszenia jego sentencji jest przedwczesny i tym samym nie wywołuje skutków procesowych, a w szczególności nie otwiera terminu do wniesienia środka zaskarżenia, to rozbieżne są już stanowiska najwyższej instancji sądowej, jakoby przedwczesny i zarazem procesowo bezskuteczny był wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, złożony - tak jak w rozpoznawanej sprawie - w dniu ogłoszenia sentencji orzeczenia, gdy sporna jest godzina i minuta złożenia wniosku przed momentem ogłoszenia sentencji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2008 r., II PZ 3/08, LEX nr 470965 i z 18 kwietnia 2012 r., V CZ 170/11, LEX nr 1214629). W tym kontrowersyjnym jurysdykcyjnie zakresie skład orzekający podzielił prokonstytucyjne stanowisko oraz uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., I CZ 153/12 (niepublikowane), że wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem złożony w dniu ogłoszenia sentencji orzeczenia jest skuteczny także wtedy, gdy chwila jego złożenia poprzedzała moment ogłoszenia sentencji orzeczenia. Zgodnie bowiem z art. 165 § 1 k.p.c., terminy procesowe oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Przepis ten odsyła do przepisów art. 111-116 k.c., które nie pozostawiają wątpliwości, że tygodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia biegnie od dnia, a nie chwili (godziny i minuty) ogłoszenia sentencji orzeczenia (art. 328 § 1 k.p.c.), skoro ponadto sąd pierwszej instancji odrzuca tylko spóźnione apelacje lub z innych przyczyn niedopuszczalne (art. 370 k.p.c.). W rozpoznawanej sprawie konsekwencji nieistotna była zatem konkretna godzina i minuta złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który był złożony w dniu jego ogłoszenia, bo takiemu terminowi nie uchybiła strona, jeżeli każdorazowo cały taki dzień (doba) podlegał uwzględnieniu przy obliczaniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 112 k.c. w związku z art. 165 § 1 i art. 328 § 1 oraz art. 387 § 3 art. k.p.c., nie można uznać wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem złożonego w dniu ogłoszenia sentencji orzeczenia, ale przed chwilą jej ogłoszenia, za naruszający terminy procesowe, o których mowa w art. 328 § 1 lub art. 387 § 3 art. k.p.c. Tym samym nie był to wniosek przedwczesny ani bezskuteczny. W szczególności z art. 328 § 1 i art. 387 § 3 k.p.c. nie wynika, że przy obliczaniu przewidzianych w nich terminów nie uwzględnia się pełnej doby dnia ogłoszenia sentencji wyroku (od godziny 0000 do godziny 2400). Wprawdzie oba te przepisy wiążą początek biegu określonych w nich terminów z ogłoszeniem sentencji orzeczenia, ale gdy dojdzie do ogłoszenia, to obliczanie terminów wymaga przestrzegania reguł z art. 112 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c., a zatem uwzględnienia całego dnia, w którym ogłoszono sentencję orzeczenia. Potwierdza to art. 328 § 1 k.p.c., który przy określaniu przewidzianego w nim terminu wyraźnie odwołuje się nie do chwili ogłoszenia sentencji wyroku, ale do dnia jego ogłoszenia. Takiej samej interpretacji wymaga art. 387 § 3 k.p.c., który jeszcze ogólniej stanowi o ogłoszeniu sentencji orzeczenia, co oznacza, że terminy procesowe oblicza się od dnia, a nie od momentu ogłoszenia sentencji orzeczenia. Jednie wyjątkowo wyraźne regulacje ustaw mogą stanowić inaczej i łączyć skutki prawne z dokonaniem określonej czynności w konkretnej godzinie i minucie dnia podjęcia istotnej czynności prawnej (por. art. 6266 § 1 k.p.c.). Powyższe pozwalało uznać, że wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem złożony niespornie w dniu ogłoszenia sentencji orzeczenia był skuteczny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę poglądy powyższe podziela i ze wskazanych powodów działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.