I SA/Rz 660/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od października 2010 roku do listopada 2014 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku J.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję własną nr [...[ z dnia [...] marca 2015r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od października 2010r. do listopada 2014r. w łącznej kwocie 46 090 zł. nie obejmującej należnych odsetek oraz kosztów upomnienia. W toku postępowania ustalono, że skarżący J.G. prowadził działalność gospodarczą, która ostatecznie zlikwidował z dniem 30 listopada 2014r., choć jak twierdzi działalności tej faktycznie nie prowadził już od dnia 17 stycznia 2006r. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że stan faktyczny, na podstawie którego wydana została uprzednia decyzja w sprawie, nie uległ zmianie. Ustalono, że skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie pobiera świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie korzysta z pomocy opieki społecznej i nie posiada dochodów z innych źródeł. Jako źródło utrzymania skarżący wskazał pomoc matki i nie zadeklarował ponoszenia jakichkolwiek wydatków związanych z utrzymaniem. Ustalono iż skarżący nie posiada nieruchomości ani majątku ruchomego, nie spłaca zobowiązań i nie posiada wierzytelności. Rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz. U. 2013. poz. 1442/ zwanej dalej ustawą o s.u.s.; Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zaległości stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ani niebezpieczeństwo, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie osiągnie się kwot przewyższających wydatki, gdyż prowadzone postępowania egzekucyjne nie zostały do dotychczas umorzone z uwagi na nieściągalność dłużnika. Analizując przedmiotową sprawę pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s., w zw. z §3 ust.1 pkt 3 Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne /Dz.U.03.141.1365./ organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał okoliczności mogących wskazywać na wystąpienie powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ wskazał na niekonsekwencje w oświadczeniach strony, która deklaruje, iż pozostaje na utrzymaniu matki a jednoczenie stwierdza, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe nie ponosząc jednocześnie żadnych wydatków związanych z prowadzeniem tegoż gospodarstwa, co w ocenie organu jest wysoce nieprawdopodobne. Wskazano także, że strona nie przedłożyła dokumentów pozwalających na ustalenie jej faktycznej sytuacji majątkowej. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, nie precyzując zarzutów ani nie określając naruszenia prawa czy też interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę ZUS, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzupełnieniu skargi, skarżący zarzucił organowi dokonanie niedostatecznych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Podkreślił, iż organ przy rozpoznaniu sprawy wziął pod uwagę błędnie ustalony stan faktyczny, pomijając istotną przesłankę umorzenia zaległości jaką jest stwierdzenie bezskuteczności egzekucji. Wyjaśnił, że postanowieniami z dnia [...] i [...] maja 2015r. w sprawach [...], [...], [...], umorzone zostały postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na fakt, iż w ocenie komornika stało się oczywiste, że w toku egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Kopie przedmiotowych postanowień załączone zostały do pisma procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Jest to decyzja uznaniowa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że kontrola decyzji uznaniowych jest co do zasady traktowana jako ograniczona. W pełnym zakresie sądy administracyjne kontrolują natomiast prawidłowość postępowania wyjaśniającego. Kontrola sprowadza się do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlega ona uchyleniu na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy, pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy też pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia bowiem organu administracji od obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie należy uznać za zasadną, gdyż dokonana w przedmiotowej sprawie ocena organu co do nieistnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, w ocenie sądu, została dokonana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego tj. np. z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy o s.u.s. Przepis ten daje prawo do umorzenia należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3ustawy o s.u.s.). Definicję legalną nieściągalności, obowiązującą na gruncie przepisów tejże ustawy, zawarto w ust. 3 art. 28 ustawy o s.u.s., w oparciu o którą należy stwierdzić, że nieściągalność wiąże się generalnie z brakiem majątku u dłużnika. W szczególności zaś, o nieściągalności mówimy, gdy w toku postepowania naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję bądź też oczywistym jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne - art. 28 ust 3 pkt 5 i 6 ustawy o s.u.s. W przedmiotowej sprawie nie zauważono i nie zbadano ewentualnego zaistnienia powyższej przesłanki, stwierdzając pobieżnie, iż stan faktyczny w sprawie nie uległ zmianie od czasu wydania uprzedniej decyzji w sprawie, oraz podkreślając, iż na dzień wydania decyzji żaden z organów prowadzących postępowanie egzekucyjne, nie umorzył go z uwagi na nieściągalność. Tymczasem załączone do akt postępowania sądowego, postanowienia Zastępcy Komornika Sądowego przy SR w P. z dnia [...] i [...] maja 2015r. tj. zapadłe przed dniem wydania zaskarżonej decyzji, przeczą tym ustaleniom. Z tych przyczyn skarga okazała się uzasadniona. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ dokona rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy na dzień wydania decyzji, biorąc pod uwagę wszystkie przesłanki umorzenia zaległości i ponownie oceni możliwości płatnicze zobowiązanego z uwzględnieniem posiadanego przez niego majątku, a także rozważy czy istnieje możliwość uregulowania choćby części ciążących na wnioskodawcy zaległości, np. w systemie ratalnym, bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy oraz bez konieczności sięgania do pomocy opieki społecznej. Ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.