I OSK 21/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-09
Skład orzekający: Wiesław Morys, Aleksandra Łaskarzewska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ustalone decyzją administracyjną, podlega przedawnieniu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ustalone decyzją administracyjną, ma charakter publicznoprawny i nie podlega przedawnieniu na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Prawo administracyjne nie przewiduje instytucji przedawnienia roszczeń, chyba że przepisy wyraźnie to regulują. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje przedawnienia takiego roszczenia, a jedynie stosuje przepisy Kodeksu cywilnego do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. i J. M. o wypłatę i waloryzację odszkodowania za działki przejęte w 1987 r. decyzją administracyjną. Organy administracji obu instancji odmówiły wypłaty, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, uznając roszczenie za nieprzedawnialne na gruncie prawa administracyjnego. Wojewoda Małopolski wniósł skargę kasacyjną, kwestionując stanowisko WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Małopolskiego. Oddalono wniosek J. M. i J. M. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 694/15 w sprawie ze skargi J. M. i J. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek J. M. i J. M. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 września 2015r. sygn. akt II SA/Kr 694/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty odszkodowania.
Wspomniany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] maja [...] Naczelnik Miasta i Gminy w W. zatwierdził podział działek położonych w mieście W. przy ul. S. i M., zgodnie z przedłożonym projektem podziału: działki nr [...] obręb 6 stanowiącej własność B. M. oraz działki nr [...] obręb 3 stanowiącej własność J. i J. M. oraz o przejęciu na własność Skarbu Państwa działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] za odszkodowaniem. Z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 1987r. nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w W. ustalił odszkodowanie za przejęcie działki nr [...] oraz działki nr [...], położonych w W. przy ul. S. i M. obręb 3, na kwotę 108.831zł.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. znak: [...] Starosta W. odmówił zwrotu działek nr [...] oraz nr [...] obręb 3 W. na rzecz byłych właścicieli – J. M. i J. M..
Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2011r. J. i J. M. zwrócili się do Burmistrza Miasta i Gminy W. o wypłatę odszkodowania za położone w W., a przejęte w 1987r. działki nr [...] o powierzchni 143m2 oraz nr [...] o powierzchni 132m2 – łącznie o powierzchni 27m2.
Burmistrz Miasta i Gminy W. zawiadomieniem z dnia 9 września 2011r. przekazał powyższy wniosek do rozpatrzenia Staroście W..
Po przeprowadzonym postępowaniu Starosta W. decyzją z dnia [...] września 2013r. nr [...] orzekł o zwaloryzowaniu kwoty 108.831zł ustalonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w W.z dnia [...] czerwca 1987r. na kwotę 6.168,53zł oraz o wypłacie tej kwoty na rzecz J. i J. M.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...] Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu odwołania J. i J. M., uchylił ww. decyzję Starosty, wyjaśniając że akta postępowania zawierały wprawdzie wyliczenia doprowadzające do ustalenia kwoty waloryzacji, lecz nie zostały one zamieszczone w uzasadnieniu decyzji. W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda Małopolski wskazał również na brak możliwości uwzględnienia zarzutu dotyczącego ustalenia nowego odszkodowania w oparciu o aktualne ceny nieruchomości. Stwierdził ponadto, że nie podziela stanowiska Starosty W. w sprawie przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania wskazując, iż w tej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 117 § 1, § 2, art. 118 oraz art. 120 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (obecnie: Dz.U. z 2017r. poz. 459), dalej powoływanej również jako "K.c.". Organ wyjaśnił, że dziesięcioletni termin przedawnienia biegnie od dnia wymagalności roszczenia, a roszczenie o odszkodowanie ustalone w drodze decyzji administracyjnej staje się wymagalne dopiero po jego ustaleniu i przyznaniu. Wojewoda Małopolski wskazał, że decyzja o odszkodowaniu Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia [...] czerwca 1987r. stała się ostateczna z dniem [...] lipca 1987r. i zgodnie z zapisem pkt 2 tej decyzji odszkodowanie winno być wypłacone w ciągu 30 dni licząc od tej daty, a zatem dziesięcioletni okres przedawnienia minął w dniu 2 sierpnia 1997r. W ocenie Wojewody Małopolskiego zgodnie z dokumentami przekazanymi przez Burmistrza Miasta i Gminy w W. J. i J. M. po raz pierwszy z roszczeniem o wypłatę odszkodowania wystąpili do Urzędu Miasta i Gminy w W. w dniu 30 lipca 1998r., a więc po upływie 11 lat od jego wymagalności. Ponadto J. i J. M. nie przedstawili żadnego dowodu na wystąpienie z roszczeniem o wypłatę odszkodowania przed upływem terminu przedawnienia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. znak: [...], Starosta W., po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. i J. M. o wypłatę odszkodowania ustalonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia [...] czerwca 1987r. znak: [...], w związku z decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...], orzekł o odmowie waloryzacji i wypłaty odszkodowania ustalonego w kwocie 108.831zł decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia [...] czerwca 1987r. nr [...] za przejęcie działki nr [...] o powierzchni 143m2 oraz działki nr [...] o powierzchni 132m2 obręb 3 W..
J. M. i J. M. wnieśli odwołanie od ww. decyzji Starosty W. z dnia [...] listopada 2014r., zarzucając jej naruszenie art. 117 – 127 oraz art. 450 – 486 K.c. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie oraz nierozpoznanie sprawy co do jej istoty (waloryzacji). Wskazując na powyższe naruszenia prawa wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518 ze zm.), dalej powoływanej również jako "u.g.n.", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), dalej powoływanej jako "K.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty W. z dnia 7 listopada 2014r. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestią wymagającą wyjaśnienia w pierwszej kolejności jest charakter prawny odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, gdyż ma to istotne znaczenie ze względu na konieczność uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym przepisów o przedawnieniu roszczeń – art. 117 i nast. K.c. Organ odwoławczy stwierdził, że stosunek prawny odszkodowania nie ma charakteru stosunku administracyjnoprawnego, stroną tego stosunku nie jest bowiem organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie odszkodowania (lub wywłaszczenia i odszkodowania). Zdaniem Wojewody stosunek odszkodowawczy oparty jest na zasadzie równorzędności jego stron. Jest więc typowym stosunkiem cywilnoprawnym. Zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów o przedawnieniu roszczeń (art. 117 i nast. K.c.) jest – w ocenie organu odwoławczego – zasadne, ponieważ brak jest racjonalnego uzasadnienia, aby te roszczenia majątkowe były traktowane w sposób uprzywilejowany, bez wyraźnej woli ustawodawcy w tym zakresie. Jak dalej podkreślił Wojewoda Małopolski, jeżeli ustawa wywłaszczeniowa lub inny przepis prawa administracyjnego nie stanowią o przedawnieniu lub wygaśnięciu omawianego roszczenia, ulega ono przedawnieniu (wprost) na podstawie przepisów o przedawnieniu roszczeń zawartych w art. 117 – 127 K.c. Z tej przyczyny za niezasadny uznano zarzut odwołania, wskazujący na brak podstaw do możliwości zastosowania instytucji przedawnienia w przedmiotowej sprawie.
Organ odwoławczy, dokonując merytorycznej oceny zasadności zgłoszonego w sprawie roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stwierdził zatem, że uległo ono przedawnieniu, a zatem okolicznością rozstrzygającą o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania jest przedawnienie roszczenia odszkodowawczego. Wskazał ponadto, że nie budzą wątpliwości ustalenia organu I instancji, iż orzeczenie Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia 2 czerwca 1987r. orzekające o ustaleniu odszkodowania za przejęcie działek nr [...] i nr [...] położonych w W. obręb 3, na rzecz J. M. i J. M. w łącznej wysokości 108.831zł, stało się ostateczne, co zostało stwierdzone w dniu 2 lipca 1987r. Zgodnie z zapisem pkt 2 tegoż orzeczenia po upływie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, roszczenie o wypłatę odszkodowania stało się wymagalne. Tym samym zapłata kwoty przyznanej na rzecz J. M. i J. M. w łącznej wysokości 108.831zł winna była nastąpić w ciągu najpóźniej 30 dni od dnia ostateczności orzeczenia o odszkodowaniu, a zatem do dnia 1 sierpnia 1987r. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy uznał, iż bieg terminu przedawnienia roszczenia J. M. i J. M. o wypłatę ww. odszkodowania rozpoczął się z dniem 2 sierpnia 1987r., a zakończył w dniu 2 sierpnia 1997r. Jednocześnie organ podkreślił, że jakkolwiek odwołujący występowali do Urzędu Miasta i Gminy w W. w sprawie wypłaty odszkodowania, to jednak po raz pierwszy uczynili to dopiero w dniu 30 lipca 1998r., a więc niemal rok po upływie 10 – letniego okresu przedawnienia.
Odnosząc się do pozostałych zawartych w odwołaniu zarzutów organ II instancji zauważył, iż już w wydanej poprzednio decyzji z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...] pozostawał na stanowisku, że roszczenie o zapłatę odszkodowania ma charakter cywilnoprawny i podlega przedawnieniu na podstawie przepisów K.c. Jednocześnie uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, organ odwoławczy uznał za konieczne uprzednie wyjaśnienie przez Starostę W., czy w okresie poprzedzającym złożenie wniosku z dnia 29 sierpnia 2011r. o wypłatę odszkodowania, J. M. i J. M. podejmowali czynności zmierzające do wyegzekwowania należnej kwoty, co spowodowałoby przerwanie biegu przedawnienia roszczenia.
Zdaniem Wojewody niezasadny jest zarzut odwołujących, iż zaskarżona decyzja w ogóle nie dotyka zagadnienia waloryzacji świadczenia ograniczając się do stwierdzenia, że roszczenie o jego wypłatę uległo przedawnieniu. Skoro bowiem ustalono, że żądanie polegające na wypłacie ustalonego już w przeszłości i następnie zwaloryzowanego odszkodowania uległo przedawnieniu, to brak było podstaw do dokonania tejże waloryzacji.
J. M. i J. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015r., zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 132 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 117 i 118 K.c., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że roszczenie, o którym mówi pierwszy z powoływanych przepisów przedawnia się na zasadach ogólnych stosowanych w prawie cywilnym. Z powyższych względów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia [...] listopada 2014r. W uzasadnieniu Sąd I instancji nie podzielił stanowiska zaprezentowanego przez organy administracji obu instancji, jakoby roszczenie o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości miało charakter cywilnoprawny i jako takie – stosownie do regulacji zawartej w art. 117 i nast. K.c. – ulegało przedawnieniu po upływie 10 lat od wymagalności. Jednocześnie Sąd stwierdził, że istnienie decyzji ustalającej odszkodowanie przy braku jego wypłaty warunkuje możliwość waloryzacji. Zgodnie bowiem z treścią art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Zdaniem Sądu zawarta w tym przepisie regulacja ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, o ile nie zostało ono wypłacone uprawnionemu – byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Nie oznacza to wstecznego działania przepisów u.g.n., gdyż chodzi o zobowiązanie istniejące w dniu jej wejścia w życie.
Sąd stanął zatem na stanowisku, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji administracyjnej nie ulega przedawnieniu. Przypomniał, że stosownie do treści art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Kwestię waloryzacji aktualnie zaś reguluje art. 132 ust. 3 u.g.n., natomiast wcześniej kwestię tą regulował art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd wyjaśnił, że przepis ten miał również zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu. Zdaniem Sądu realizacji tego roszczenia z wszystkimi tego konsekwencjami należy dokonywać na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego. Zaś na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia ustalonego decyzją administracyjną można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Skoro zarówno ustawa z 1985r., jak i ustawa z 1997r., nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to tym samym roszczenie to nie ulega przedawnieniu, jeżeli wysokość tego roszczenia ustalona została decyzją administracyjną. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania do ustalonego odszkodowania przepisy prawa cywilnego o przedawnieniu roszczeń, a zgodnie z brzmieniem art.132 ust.2 u.g.n. przepisy K.c. stosuje się odpowiednio wyłącznie do zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Dalej Sąd I instancji podkreślił, że wywłaszczenie jest instytucją prawa administracyjnego swoiście regulującą kwestię odszkodowania za szkodę wynikłą z władczej ingerencji państwa w sferę prawa własności. Jakkolwiek w wyniku tej ingerencji powstają skutki cywilnoprawne w sferze praw rzeczowych, to jednak odszkodowanie, jako konieczny element wywłaszczenia znajduje podstawę w stosunku publicznoprawnym i ma charakter roszczenia publicznoprawnego. Sprawy powstałe więc na tle takiego odszkodowania należy zakwalifikować do spraw administracyjnych. Skoro rozpoznawana sprawa dotyczy stosunku administracyjnego, to nie mają do niego zastosowania przepisy K.c., w tym także przepisy dotyczące przedawnienia. Zatem decyzja ustalająca odszkodowanie, niezależnie od daty jej wydania, będzie podlegała wykonaniu, bowiem organy błędnie uznały, iż roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia 2 czerwca 1987r. uległo przedawnieniu w oparciu o przepisy K.c.
Jednocześnie Sąd dodał, że zwaloryzowanie odszkodowania, powinno nastąpić w drodze decyzji. Jest to bowiem załatwienie sprawy co do jej istoty przez orzeczenie o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że dotychczasowe postępowanie w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania zostało już zakończone. Powyższego stanowiska nie podważa treść art. 132 ust. 2 u.g.n., mimo że przepis ten nie określa w sposób wyraźny formy prawnej, w jakiej należy dokonać waloryzacji, w przeciwieństwie do spraw związanych z wywłaszczeniem, odszkodowaniem, czy np. zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. Brak określenia w ustawie formy decyzji do rozstrzygania spraw związanych z waloryzacją odszkodowania nie oznacza jeszcze, że taki tryb decyzyjny jest wyłączony. W sprawie istotne jest bowiem to, że źródłem przedmiotowego żądania jest akt administracyjny – decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości lub odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wywiódł Wojewoda Małopolski. Zaskarżając orzeczenie w całości, podniósł naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", które mogło mieć istotny na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na sprawy przez błędne przyjęcie, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie naruszył przepis art. 132 ust. 3 u.g.n., uznając że skoro roszczenie o wypłatę przyznanego decyzją odszkodowania uległo przedawnieniu i wygasło, to odszkodowanie takie nie podlega waloryzacji na zasadach określonych tym przepisem.
W motywach skargi kasacyjnej jej autor przypomniał, że po upływie 30 dni od dnia, w którym decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w W. z dnia [...] czerwca 1987r. o ustaleniu odszkodowania za przejęcie działek nr [...] i nr [...] położonych w obrębie 3 na rzecz J. M. i J. M. stała się ostateczna, roszczenie o wypłatę odszkodowania stało się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia roszczenia J. M. i J. M. o wypłatę ww. odszkodowania rozpoczął się z dniem 2 sierpnia 1987r., a zakończył w dniu 2 sierpnia 1997r. Organ podkreślił, że wnioskodawcy postępowania wystąpili o odszkodowanie niemal rok po upływie dziesięcioletniego okresu przedawnienia, zatem art. 132 ust. 3 u.g.n. nie mógł zostać zastosowany, gdyż roszczenie wnioskodawców uległo przedawnieniu. W ocenie Wojewody Małopolskiego roszczenie o wypłatę odszkodowania jest typowym stosunkiem cywilnoprawnym i jeżeli ustawa o wywłaszczeniu lub inny przepis prawa administracyjnego nie stanowią o przedawnieniu lub wygaśnięciu omawianego roszczenia, ulega ono przedawnieniu.
W końcowej części skargi kasacyjnej dodano, że decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi podstawę nabycia wierzytelności przez wywłaszczonego, który może żądać od strony zobowiązanej, Skarbu Państwa lub gminy, zapłaty sumy pieniężnej, a do wykonania takiego zobowiązania, jak również skutków jego niewykonania – ze względu na cywilnoprawny charakter roszczenia – mają zastosowanie przepisy art. 450 – 486 K.c. z modyfikacjami wynikającymi z u.g.n.
Z powyższych względów Wojewoda Małopolski wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania przesłanek nieważności postępowania, co oznacza, że zobligowany był rozpoznać sprawę w granicach podstaw i wniosków skargi kasacyjnej.
Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wadliwe przyjęcie, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość podlega waloryzacji na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n., w sytuacji gdy roszczenie o wypłatę tegoż odszkodowania uległo przedawnieniu i wygasło. Tym samym kluczowa dla oceny zasadności powyższego zarzutu jest odpowiedzi na pytanie o to czy roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w ogóle ulega przedawnieniu.
Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu należy generalnie wskazać, iż prawo administracyjne nie przewiduje instytucji przedawnienia roszczeń, znanej z prawa cywilnego (art. 117 – 127 K.c.). Przedawnienie na gruncie prawa administracyjnego istnieje tylko wówczas, gdy przepisy wyraźnie to regulują. Nie ulega wątpliwości, iż kwestia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest domeną prawa administracyjnego i została uregulowana kompleksowo w przepisach u.g.n. Regulacje te nie przewidują możliwości przedawnienia żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zaś przepis art. 132 ust. 2 u.g.n. wskazuje, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy K.c. Tym samym a contrario wypada przyjąć, iż pozostałych przepisów K.c. nie stosuje się. Nie stosuje się zatem do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przepisów o przedawnieniu roszczeń (vide: wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 335/08; uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010r. sygn. akt I OPS 14/09; wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009r. sygn. akt I OSK 874/08; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2306/14; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017r. sygn. akt I OSK 1857/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto wypada wskazać, iż specyfika dochodzonego prawa nie wykazuje tego rodzaju cech aby można było mówić stosunku wymagającym cywilnoprawnej reglamentacji. O ile wypada zgodzić się, że generalnie odszkodowanie, a więc naprawnienie wyrządzonej szkody, jest domeną prawa cywilnego (art. 415 i nast. oraz art. 471 K.c.), o tyle odszkodowanie za wywłaszczenie, a więc za odebranie wartości majątkowej w sposób władczy przez podmiot korzystający z imperium państwa ma charakter publicznoprawny. Wszak źródłem jego powstania nie jest czynność lub zdarzenie o charakterze cywilnoprawnym, lecz zdarzenie publicznoprawne powstające w wyniku wydania decyzji administracyjnej, jako czynności o charakterze publicznoprawnym. Wypłata odszkodowania za dokonane wywłaszczenie stanowi zatem zobowiązanie podmiotu publicznoprawnego wobec wywłaszczonego właściciela za pozbawienie go własności (vide: wyrok NSA z dnia 6 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 335/08; wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009r. sygn. akt I OSK 874/08; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2306/14; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2016r. sygn. akt I OSK 1083/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto wypada wskazać, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ma charakter akcesoryjny i pozostaje w relacji zależności z administracyjnoprawnym sposobem odebrania własności nieruchomości. Strony stosunku odszkodowawczego wynikającego z wywłaszczenia nie pozostają z sobą w pozycji równorzędnej. Podmiot wywłaszczony nie ma bowiem wpływu na powstanie zdarzenia publicznoprawnego, którego skutkiem jest odjęcie prawa własności nieruchomości, ani tym bardziej na stosunek odszkodowawczy będący jego konsekwencją (vide: wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009r. sygn. akt I OSK 874/08, wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2306/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym nie znajdując podstaw do stosowania przepisów K.c. o przedawnieniu roszczeń do żądania wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, należało wskazać, iż żądanie to nie jest limitowane czasem.
W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut uznać należało za nieusprawiedliwiony, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Rozstrzygając o odmowie zwrotu na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego uwzględniono treść art. 204 pkt 2 P.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną daje prawo do żądania zwrotu kosztów poniesionych z tego tytułu. O odpowiedzi na skargę kasacyjną można jednak mówić tylko wówczas, gdy złożona ona została w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej. Wniesienie po tej dacie pisma zatytułowanego "odpowiedź na skargę kasacyjną" nie czyni zadość wymaganiom art. 179 P.p.s.a. i powoduje, że jest to zwykłe pismo procesowe w sprawie, które nie uprawnia do zwrotu stosownych kosztów postępowania (vide: B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych., wyd. LexisNexis Warszawa 2007r., str. 297 – 298; postanowienie NSA z dnia 26 września 2007r. sygn. akt II FSK 1241/06, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem pełnomocnik skarżących otrzymał odpis skargi kasacyjnej w dniu 7 grudnia 2015r., a pismo zatytułowane odpowiedź na skargę kasacyjną złożone zostało w dniu 27 kwietnia 2017r., to koszty sporządzenia owego pisma nie stanowią niezbędnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło