II FZ 879/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1403/15 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 25 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku dochodowym od towarów i usług za listopad 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1403/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Małżonka skarżącego nie osiąga żadnych przychodów. Dalej podał, że posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W budynkach tych nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ Starosta K. wydał w dniu 16 lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej. Z tego okresu pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości ok. 900.000 zł. Skarżący wskazał również, że mimo korzystnego wyroku WSA w Poznaniu, którym uchylono w/w decyzję, nadal nie może uruchomić obiektu w zakresie prowadzenia Stacji Kontroli Pojazdów. Ze złożonego wniosku wynika, że wnioskodawca dochody uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750,- zł brutto. Uzupełniając wniosek skarżący wskazał, że posiada rachunek bankowy w N., jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Skarżący oświadczył, że posiada 3 samochody o łącznej wartości 61.000 zł, ciągnik oraz naczepę cysternę o wartości 38.000 zł. Koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi 2.650 zł, przy czym gaz, prąd 460 zł, woda, kanalizacja 60 zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania 350 zł, telefon 150 zł, ubezpieczenie na życie 60 zł, ubezpieczenie mieszkania 70 zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego 1.500 zł. Żona skarżącego nie pracuje i nie uzyskuje żadnych przychodów. Wobec wnioskodawcy zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Na dzień 31 sierpnia 2015 r. miał zatrudnionych dwóch pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym. Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na 25 ha uprawia pszenżyto, na 20 ha pszenicę. W 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 142.000 zł, przy czym zasiew 33.000 zł, zbiory 29.000 zł, uprawa 59.000 zł, środki ochrony roślin 12.000 zł, ubezpieczenie 5.000 zł, podatki rolny i od nieruchomości 4.000 zł. Skarżący podał, że w 2014 r. uzyskał przychód z wytworzonych płodów rolnych w wysokości 100.000 zł. W 2015 r., t.j. do miesiąca czerwca 2015 r. poniósł natomiast koszty w wysokości 110.000 zł, przy czym : zasiew 30.000 zł, uprawa 52.000 zł, środki ochrony roślin 18.000 zł, ubezpieczenie 6.000,- zł, podatki rolny i od nieruchomości 4.000,- zł. Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomości: w K., grunt o pow. 12.164 m2, budynki o pow. 585 m2, budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "B." sp. z o.o., nieruchomość rolną o pow. 52,5452 ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. 4,7 ha, nieruchomość przy ul. A. 26 w 1/5 jest jego własnością, pozostała część należy do jego rodzeństwa. Wnioskodawca ma zaciągnięte następujące kredyty: kredyt obrotowy w N. S.A. – wysokość kapitału do spłaty 103.703,54 zł, kredyt wymagalny natychmiast, pożyczka w I. S.A. – wysokość kapitału do spłaty na 31.08.2015 r. 149.299,11 zł, obciążenie miesięczne 2.515,32 zł, kredyt obrotowy nieodnawialny w B. W. – wysokość kapitału do spłaty na 31 sierpnia 2015 r. 5.000,- zł, spłata kredytu – wymagalny na 30 sierpnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1403/15 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy i jego żony. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedziony został sprzeciw. Sąd I instancji wspomnianym na wstępie rozstrzygnięciem stwierdził, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez niego kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy i jego małżonki w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie Sądu I instancji majątek zgromadzony przez skarżącego oraz ujawnione przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Ponadto, skarżący mimo wezwania nie podał czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Natomiast ze złożonego przez niego oświadczenia wynika, że w 2014 r. z tytułu prowadzenia działalności rolniczej uzyskał przychody w wysokości 100.000 zł. Pismem z dnia 13 października 2015 r. skarżący wywiódł zażalenie od postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 29 września 2015 r., którym to zdaniem skarżącego odmówiono odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że sąd swoim orzeczeniem "dał dowód na to, że pokrzywdzony nie ma szans walczyć o swoje na legalnej drodze prawnej. Nasze dochody drastycznie spadły, nie jesteśmy w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych w oznaczonej przez Sąd kwocie.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że skarżący błędnie wskazał, że postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. odmówiono odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Orzeczeniem tym oddalono wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Uzasadnienie zażalenia wskazuje, że właśnie to rozstrzygnięcie chciał zaskarżyć podatnik. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgadza się z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że skarżący dysponuje dużym majątkiem obejmującym zarówno ruchomości (pojazdy mechaniczne) jak i nieruchomości, które mogą zostać wydzierżawione. Ponadto, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje przychody. Dodatkowo słusznie Sąd I instancji zauważył, że skarżący wydatkuje duże kwoty na prowadzoną działalność rolniczą, a jednocześnie wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a. nie podał jakie uzyskuje kwoty z tytułu dopłat bezpośrednich do nieruchomości rolnych. Powyższe jednoznacznie przesądza okoliczność, że skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 500 zł na uiszczenie wpisu od skargi. Wobec tego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.