I GZ 803/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt I SA/Op 436/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt I SA/Op 436/15 odmówił M.L. (skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż ze złożonego wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący o zadłużeniu powstałym w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji dowiedział się w dniu [...] r. Skarżący podnosił, że jego niewiedza o przebiegu postępowania i treści ww. decyzji spowodowana była wyjazdem skarżącego za granicę na przełomie lat [...], gdzie wyjechał wraz z rodziną na stałe. Skarżący podkreślił ponadto, iż według jego wiedzy, sprowadzony przez niego pojazd z uwagi na jego zasadnicze przeznaczenie nie podlegał opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Według skarżącego złożone przez niego odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skutkować miało umorzeniem postępowania. Sąd oceniając powyższą argumentację stwierdził, iż brak zainteresowania skarżącego rozstrzygnięciem złożonego przez niego odwołania nie świadczy o zachowaniu przez niego należytej staranności we własnej sprawie. Skarżący mając wiedzę na temat toczącego się postępowania podatkowego powinien liczyć się z możliwością przesłania mu korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków strony postępowania. W związku z tym strona należycie dbająca o swoje interesy, nawet wyjeżdżając za granicę, powinna zapewnić taki sposób przekazywania informacji o przebiegu sprawy, w tym skuteczne doręczenie jej korespondencji, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący, zarzucając: sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału poprzez z jednej strony uwzględnienie faktu rzeczywistego powzięcia wiadomości przez stronę o wyniku dotychczasowego postępowania, a z drugiej pominięcia we właściwej ocenie przyczyn braku terminowej aktywności procesowej strony. Niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy, w tym przyczyn opóźnionego działania odwoławczego niezawinionego bo spowodowanego ważnymi wydarzeniami natury osobistej, takich jak: zmiana miejsca zamieszkania - przeprowadzka do N., starania o uzyskanie zatrudnienia, zawarcie związku małżeńskiego, narodzin dziecka itp. zdarzenia życiowe, które w rzeczywistości zdeterminowały życie skarżącego. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że zawarta w dyspozycji art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanka braku winy, warunkująca pozytywne rozpoznanie wniosku, oznacza wykazanie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były przez niego nie do przewidzenia i nie do usunięcia. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani im zapobiec. A contrario, negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności, zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że przyczyną jego uchybienia był fakt jego zaabsorbowania ważnymi sprawami bytowymi i życiowymi swojej rodziny. W tym, w szczególności zmiana miejsca zamieszkania poza granicami Polski. Skarżący podkreślił, iż składając odwołanie był przekonany, że postępowanie w sprawie zostanie umorzone, gdyż pojazd, który nabył – [...] – spełniał kryteria samochodu zasadniczo przeznaczonego do przewozu towarów, od którego podatek akcyzowy się nie należy. Otóż stwierdzić należy, iż wskazywane wyżej okoliczności nie zwalniają skarżącego od odpowiedzialności za uchybienie terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie podnosił, aby przesyłkę organ wysłał na błędny adres. Akta administracyjne dowodzą, że adres jest prawidłowy do doręczeń wszelkiej korespondencji, a skarżący nie poinformował organów o zmianie miejsca zamieszkania i nie ustanowił pełnomocnika do doręczeń. Należy również podkreślić, że wyjazd zagraniczny skarżącego, który zbiegł się w czasie z upływem terminu do wniesienia skargi nie może być brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę, gdyż jest to okoliczność subiektywna na którą strona miała wpływ. Należy podkreślić, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania, w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności strony jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżący wyjeżdżając za granicę, wiedząc, że będzie przez dłuższy czas (na stałe) przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności zabezpieczające prowadzenie swoich spraw. Skoro skarżący nie podjął żadnych czynności zabezpieczających (ustanowienie pełnomocnika do doręczeń), powołując się jedynie na ważne wydarzenia jego życiu, które jednak w żaden sposób nie uniemożliwiły mu należytego zadbania o swoje interesy, nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, lex nr 50579). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i nieuprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.