II GZ 104/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D H na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 602/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D H na decyzję Dyrektora Ł Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł z dnia [..] kwietnia 2015 r. nr [..] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. odmówił D H wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Ł Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł z dnia [...] kwietnia 2015 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję organu I instancji i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 54 000 zł. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący wskazał, że wysokość kwoty objętej zwrotem jest ogromna. Nie dysponuje on środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji. Sposobem egzekucji byłaby zapewne egzekucja z nieruchomości, co rodziłoby zagrożenie jej utraty na rzecz nabywcy w drodze licytacji bez możliwości odzyskania. Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby skarżącego nie tylko do zaprzestania działalności rolniczej, ale do upadłości. Miałoby to negatywne skutki nie tylko w sferze finansowej, ale prawdopodobnie psychicznej i zdrowotnej. Następnie WSA w Ł wskazał, że z dokumentów złożonych w związku z postępowaniem w przedmiocie prawa pomocy wynika, że skarżący w czerwcu 2015 r. otrzymał z ARiMR tytułem płatności łącznie 89.582,29 zł, tj. kwotę znacznie przewyższają wartość należności pieniężnej, której dotyczy zaskarżona decyzja (54.000 zł). Powyższe ustalenie było głównym powodem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu D H domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił Sądowi I instancji błędy w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że ustalona w decyzji kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 54.000 zł, podczas gdy faktycznie wynosi ona 540.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zarzucił skarżący w zażaleniu, Sąd I instancji błędnie wskazał kwotę nienależnie pobranych płatności ustaloną w decyzji organu II instancji. Z zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący zobowiązany jest zwrócić nie kwotę 54.000 zł, ale kwotę dziesięciokrotnie wyższą, tj. 540.000 zł. Sąd I instancji odmawiając uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powołał się na fakt, pobrania przez skarżącego w czerwcu 2015 r. z ARiMR tytułem płatności 89.582,29 zł - kwoty znacznie przewyższającej wartość należności pieniężnej, której dotyczy zaskarżona decyzja (54.000 zł). Ustalenia Sądu I instancji są błędne w tym zakresie, a w związku z tym nie mogą prowadzić do oddalenia wniosku. W ocenie NSA niezbędne jest ponowne rozważenie, czy wykonanie decyzji w rozpoznawanej sprawie (z uwzględnieniem właściwej kwoty, tj. 540.000 zł) może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. W ocenie NSA, skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach konkretnego przypadku może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.