II SA/Rz 475/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej P. O. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 475/15 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 4 listopada 2014 r. P.O. zwróciła się do Komisji Stypendialnej Studentów Wydziału Filologicznego [...] o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Komisja odmówiła przyznania P.O. wnioskowanego świadczenia. Ustalono bowiem, że dochód na osobę w jej rodzinie wynosi 795,88 zł i przekracza kwotę uprawniającą do ubiegania się o stypendium o 15,88 zł. Rozstrzygnięcie to doręczono stronie w dniu 29 grudnia 2014 r. W dniu 13 stycznia 2015 r. P.O. nadała za pośrednictwem operatora pocztowego odwołanie od ww. decyzji, w którym zakwestionowała ustalenia organu I instancji dotyczące wysokości dochodu przypadającego na osobę w jej rodzinie. Po rozpatrzeniu tego odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) - dalej: "k.p.a.", utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego wysokość dochodu na osobę w rodzinie P.O. została wyliczona zgodnie z obowiązującymi przepisami, a wobec przekroczenia kryterium dochodowego Komisja Stypendialna Studentów Wydziału Filologicznego [...] była zobowiązana do wydania decyzji odmownej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P.O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy, skutkujący błędnym uznaniem, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji materialno-bytowej uprawniającej do otrzymania stypendium. Ponadto organ odwoławczy uchybił terminowi załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, czym naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a, przy czym kompetencje Sądu zawarte w tym przepisie wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Zgodnie z art. 175 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572, ze zm. - "Psw") od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie stypendium socjalnego przysługuje odwołanie do rektora, składane w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji. Do decyzji takiej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, co wynika z art. 207 ust. 4 w zw. z ust. 1 Psw. Zgodnie przepisami k.p.a. termin do wniesienia odwołania rozpoczyna bieg z chwilą skutecznego doręczenia decyzji stronie, to znaczy w sposób czyniący zadość wymaganiom ustawowym (art. 39-49 k.p.a., por. M. Jaśkowska, A Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 709). Sposób liczenia terminów określa art. 57 k.p.a.. Wynika z niego m. in., że przy obliczaniu 14-dniowego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję. Pierwszą fazą postępowania odwoławczego jest wstępne badanie środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. Negatywny wynik badania wstępnego skutkuje wydaniem jednego z 2 wymienionych w art. 134 k.p.a. rozstrzygnięć – stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jeśli natomiast odwołanie spełnia wszystkie wymogi formalne, wówczas dopiero organ może przystąpić do jego rozpoznania. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z jej akt, przesyłka zawierająca decyzję Komisji Stypendialnej Studentów Wydziału Filologicznego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] adresowana do skarżącej została odebrała w dniu 29 grudnia 2014 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki doręczenie nastąpiło do rąk pełnoletniej siostry skarżącej – D.O. Doręczenie zostało dokonane prawidłowo, na podstawie art. 43 k.p.a., a termin do wniesienia odwołania zaczął biec P.O. od dnia 30 grudnia 2014 r., a zatem ostatnim dniem 14-dniowego terminu był 12 stycznia 2015 r. Środek zaskarżenia w postaci odwołania został złożony w Urzędzie Pocztowym w [...] w dniu 13 stycznia 2015 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Warunkiem skuteczności czynności prawnej, jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania, niezależnie od jego wielkości, nawet jednodniowe jak w niniejszej sprawie, powoduje jego bezskuteczność. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi natomiast rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 k.p.a. skutkować musi stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji przez Sąd, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a, ta zaś okoliczność zwalnia Sąd z merytorycznej oceny tej decyzji. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] związana ocena prawną wyrażoną w niniejszym wyroku przeprowadzi badanie wstępne środka zaskarżenia, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie 15.08.2015 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) Sąd zastosował art. 152 § 1 P.p.s.a. wprowadzony tą ustawą, który w przypadku uwzględnienia skargi przewiduje z mocy prawa brak wywołania skutków prawnych przez objęty skargą akt do chwili uprawomocnienia się wyroku i nie wymaga wskazania tej okoliczności w sentencji wyroku, jak było dotychczas. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.