II SA/Bd 861/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-09-15
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o zastrzeżeniu udostępniania danych osobowych, wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., jest prawidłowa, jeśli wygaśnięcie tej decyzji nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy o ewidencji ludności?Ratio decidendi
Decyzja o zastrzeżeniu udostępniania danych osobowych, wydana na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązujących do 31 grudnia 2002 r., wygasa z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy o ewidencji ludności (1 marca 2015 r.), zgodnie z art. 73 tej ustawy. W takim przypadku nie jest wymagane wydawanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ przepis prawa (art. 73 ustawy) sam w sobie pozbawia moc prawną taką decyzję. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą wygaśnięcie i umorzył postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Prezydent Miasta stwierdził wygaśnięcie decyzji z 2000 r. o nieudostępnianiu danych osobowych R. K., powołując się na art. 73 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając, że wygaśnięcie nastąpiło z mocy prawa, a stwierdzenie go w trybie art. 162 k.p.a. było nieprawidłowe. R. K. zaskarżył decyzję Wojewody, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Prezydent Miasta T. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388) i art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej zwana k.p.a., stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] marca 2015 r. decyzji własnej z dnia [...].08.2000 r. nr [...] orzekającej o nieinformowaniu osób fizycznych o adresie R. K. oraz o nieudostępnianiu jego danych osobowych osobom trzecim. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dniem wejścia w życie powołanej ustawy o ewidencji ludności, tj. z dniem 1 marca 2015 r., wygasają decyzje o zastrzeżeniu udostępnienia danych osobowych, wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Organ wskazał też, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja ta stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W ocenie tego organu, w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w cyt. przepisie art. 162 k.p.a., co uzasadniało wydanie ww. decyzji.
Od decyzji tej złożył odwołanie R. K., wnosząc o jej uchylenie w całości i jednocześnie o umorzenie postępowania przed organem I instancji, względnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji odwołujący zarzucił naruszenie przepisu art. 73 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Odwołujący zarzucił również naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: art. 61 § 4 i art. 8 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu z urzędu postępowania, art. 10 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania bez umożliwienia stronie brania udziału w tym postępowaniu oraz bez końcowego wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego i zgłoszenia końcowych żądań, a także art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie tezy, że wygaśnięcie decyzji leży w interesie społecznym i w interesie strony oraz nie wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji stanowiska organu i stanu faktycznego sprawy. Zaskarżonej decyzji odwołujący się zarzucił także naruszenie zasady ochrony praw nabytych, która wynika z art. 2 Konstytucji RP - poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, na mocy której strona nabyła określone prawo.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 73 ustawy o ewidencji ludności uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości
W uzasadnieniu organ wskazał, że w pewnych sytuacjach mogą wystąpić okoliczności, które uniemożliwią wydanie organowi odwoławczemu rozstrzygnięcia załatwiającego daną sprawę co do istoty, co ma miejsce szczególnie wtedy, gdy zabraknie któregokolwiek z elementów składających się na materialny stosunek prawny. W takich przypadkach zastosowanie ma przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty lub nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.
Powołany przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., jako formalnoprawna podstawa wydania przez organ I instancji decyzji, stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki, po pierwsze - decyzja stała się bezprzedmiotowa, oraz po drugie - stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. W doktrynie prawa administracyjnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 5. wydanie, Warszawa 2003, str. 754-755) przyjmuje się, że bezprzedmiotowość decyzji, którą należy odróżnić od omawianej wyżej bezprzedmiotowości postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.), wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialno-prawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Stwierdzenie wygaśnięcia bezprzedmiotowej decyzji następuje z mocy art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. albo na podstawie przepisu odrębnego, albo zgodnie z oceną wymagań interesu społecznego lub interesu strony przez organ administracyjny. W przypadku pierwszym uregulowanie prawne ma charakter odsyłający, a w drugim - jest to samodzielna podstawa prawna stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (B. Adamiak, Komentarz, str. 755).
Z kolei, po myśli art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty albo, uchylając tę decyzję, umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Z treści tego przepisu wynika, że wydanie decyzji przewidzianej tym przepisem ograniczone jest kryterium umorzenia postępowania pierwszej instancji, a zatem dotyczy przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle lub nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego bądź postępowania prowadzonego przed organem I instancji.
Skoro z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 73 ustawy o ewidencji ludności, że z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 1 marca 2015 r. (art. 80 ustawy), wygasają decyzje o zastrzeżeniu udostępnienia danych osobowych - wydane na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 69, tj. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., to podjęcie przez Prezydenta Miasta T. w dniu [...].03.2015 r. decyzji o wygaśnięciu z dniem [...] marca 2015 r. własnej decyzji z dnia [...].08.2000 r. nastąpiło z naruszeniem art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a..
Decyzja o zastrzeżeniu udzielania informacji została wydana w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2002 r. Ponadto, decyzję tę wydano na podstawie przepisów wspomnianej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązujących w latach 1975 - 2002. Przepisy wykonawcze do tej ustawy w zakresie udzielania informacji adresowych obowiązywały właśnie w okresie od 1.01.1975 r. do 31.12.2002 r. I tak, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 196), którego przepisy weszły w życie z dniem 1.01.1975 r., w § 39 ust. 2 stanowiło, że terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego (obecnie wojewoda) może określić osoby, o których adresie będą informowane wyłącznie instytucje państwowe. Kolejnym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 176), które z dniem 1.07.1984 r. uchyliło poprzednie rozporządzenie, wprowadzono zapis (§ 43 ust. 2), że terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego (obecnie organ gminy) może określić osoby, o których adresie będą informowane wyłącznie instytucje państwowe. Możliwość dopuszczenia do obrotu prawnego decyzji dotyczących zastrzeżenia adresu zakończyła się z dniem 1.01.2003 r., kiedy to zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 476) postanowiono, że do czasu wydania przepisów wykonawczych, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2002 r., zachowują moc przepisy dotychczasowe. Nowe przepisy wykonawcze, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz. U. Nr 236, poz. 1999), które weszły w życie z dniem 1.01.2003 r., omawianych zastrzeżeń adresowych już nie wprowadziły.
Co istotne, z dniem 30.04.1998 r. zaczęły obowiązywać przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, poz. 883), jako nowego aktu regulującego generalnie zasady m.in. udostępniania danych osobowych. Natomiast na mocy ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 476) do tej ustawy dodano rozdział 8b "Udostępnianie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych", w którym bardzo precyzyjnie uregulowano kwestie dotyczące przetwarzania danych osobowych i ich udostępniania oraz nałożono na organy administracji obowiązek szczególnej ich ochrony. Również w obecnie obowiązującej ustawie o ewidencji ludności zawarte są analogiczne przepisy w zakresie udostępniania danych osobowych (Rozdział 6. Udostępnianie danych z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców), które także zapewniają ochronę danych osobowych.
Wprowadzając do ustawy o ewidencji ludności art. 73 ustawodawca całkowicie wyeliminował z obrotu prawnego decyzje dotyczące zastrzeżenia adresu, które uprzednio wydawane były na podstawie przepisów obowiązujących w latach 1975 - 2002. Zgodnie bowiem z tym przepisem - z dniem wejścia w życie ustawy o ewidencji ludności, tj. z dniem 1 marca 2015 r., wygasają decyzje o zastrzeżeniu udostępnienia danych osobowych, wydane na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Jak więc z powyższego wynika, to sam ustawodawca zastosował mechanizm pozbawienia mocy obowiązującej tzw. decyzji zastrzeżeniowych co do udzielania informacji w zakresie danych osobowych bezpośrednio, a więc z mocy prawa (ex lege), w związku z wprowadzeniem nowej regulacji prawnej. W przepisie przejściowym ustawy o ewidencji ludności ustawodawca zamieścił bowiem normę pozbawiającą mocy prawnej decyzji ostatecznej o zastrzeżeniu udostępniania danych osobowych. Takie właśnie rozwiązanie przyjęto w powołanym art. 73 ww. ustawy. Kontynuując, w tym przypadku mamy zatem do czynienia z materialnoprawnym wygaśnięciem decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...].08.2000 r. nr [...], które jednak nie podlega stwierdzeniu w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Brzmienie cyt. art. 73 jest jasne i konkretne i prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wydane na podstawie dotychczasowych przepisów (ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych) decyzje o zastrzeżeniu udostępnienia danych osobowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., wygasają z mocy prawa z dniem 1 marca 2015 r. Co ważne, w przepisie tym ustawodawca nie przewidział normy prawnej, z której wynikałaby konieczność wydania tzw. decyzji wygaszającej.
Tak więc, skoro w obowiązujących przepisach ustawy o ewidencji ludności brak jest normy prawnej do wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy działając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył R. K. zarzucając jej:
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 73 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że przepis art. 73 ustawy o ewidencji ludności stanowi samoistną podstawę wygaśnięcia decyzji o zastrzeżeniu danych osobowych oraz że nie zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia tej sprawy decyzją w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.,
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 73 ustawy o ewidencji ludności poprzez wadliwe przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie do decyzji o zastrzeżeniu danych skarżącego,
wadliwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie postępowania w przedmiocie wygaśnięcia decyzji zastrzeżeniowej za bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta T.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ II instancji dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował przepis art. 73 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że stanowi on samoistną podstawę wygaśnięcia decyzji o zastrzeżeniu danych osobowych skarżącego oraz że nie zachodzi potrzeba wydawania decyzji w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 73 ustawy o ewidencji ludności nie jest samoistną podstawą wygaśnięcia decyzji o zastrzeżeniu danych, lecz wymaga, by wygaśnięcie owej decyzji zastrzeżeniowej musiało nastąpić decyzją wydaną w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia przede wszystkim treść cyt. przepisu, wedle którego "Organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony".
Jeśli zatem przepis prawa przewiduje wygaśnięcie decyzji, stwierdza to decyzja wydawana w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Jeśli więc przepis prawa nakazuje wygaśnięcie określonej decyzji, konieczne jest wydanie kolejnej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie uprzednio wydanej decyzji. Jak słusznie wskazał NSA w tezie wyroku z 18.06.2008 r. (I OSK 953/0) "W sytuacji uchylenia przepisu, który był podstawą do przyznania określonego uprawnienia na przyszłość, wygaśnięcie takiej decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. następuje tylko wówczas, gdy w przepisach zmieniających stan prawny przewidziany został taki skutek. W przeciwnym przypadku decyzje te nie stają się bezprzedmiotowe, gdyż dotyczą uprawnień wcześniej nabytych na przyszłość". Do wygaśnięcia decyzji znajduje zatem zastosowanie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Przyjęcie przeciwnego rozwiązania pozbawiałoby stronę prawa do obrony swych praw i kontroli czynności organu administracji, bowiem ten bez wydawania decyzji mógłby oceniać w dowolny sposób ich wygaśnięcia, o czym nie musiałby nawet informować strony, której decyzja dotyczy. Co więcej, strona nie wiedząc o wygaśnięciu decyzji mogłaby zaś dalej ową decyzję wykonywać. Trzeba mieć na uwadze, że możliwość wzruszania decyzji ostatecznych ma charakter szczególny, bowiem z jednej strony regulują one zagadnienie ze sfery kontroli wykonania decyzji, z drugiej zaś stanowią wyjątek od zasady stabilności (trwałości) ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.). Tym bardziej w takich przypadkach konieczna jest kontrola poczynań organów administracji publicznej.
Nawet jednak w przypadku, gdyby do wygaśnięcia decyzji nie było konieczne stwierdzenie jej wygaśnięcia w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., nie ma przeszkód, by stwierdzić wygaśniecie owej decyzji w takim trybie, a zatem w drodze decyzji. Jak się wskazuje "Instytucję wygaśnięcia decyzji administracyjnej przewidują również przepisy pozakodeksowe, przy czym regulacje szczególne obowiązujące w tym zakresie mają zróżnicowany charakter. Wygaśnięcie decyzji może oznaczać wygaśnięcie aktu administracyjnego bezpośrednio na podstawie przepisów prawa (ex lege), bez konieczności podejmowania w tym zakresie jakichkolwiek czynności przez organ administracyjny. Nie ma przeszkód, aby właściwy organ podjął decyzję o wygaśnięciu na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. (np. ze względu na interes społeczny)". (Łaszczyca G., Martysz Cz., Matan A.; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II.; LEX 2010; LEX nr 85103; Komentarz do art. 162 k.p.a. pkt V.l.).
W przedmiotowym przypadku zapoczątkowano stwierdzenie nieważności decyzji w drodze decyzji, zatem dla zachowania możliwości obrony praw strony drogę taką należy kontynuować, zaś decyzja wojewody podważa zaufanie skarżącego do władzy publicznej i dąży do uniemożliwienia kontroli instancyjnej decyzji uprzednio wydanej przez Prezydenta T.
Decyzja zastrzeżeniowa w stosunku do skarżącego wydana została również m.in. w oparciu o przepis art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, ze względu na co nie podpada ona pod art. 73 ustawy o ewidencji ludności. Decyzja zastrzeżeniowa wydana została bowiem m.in. na podstawie innej niż ta, która umożliwia wygaśnięcie decyzji, tj. innej niż ta, która umożliwia wygaszenie (utratę mocy) przez decyzję o zastrzeżeniu danych.
W przypadku skarżącego WSA uchylił już raz decyzję stwierdzającą wygaśnięcie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta T. Wyrok wydany został po dniu 31.12.2002 r., co również uniemożliwia obecnie wydanie decyzji likwidacyjnej. Organ II instancji w toku postępowania nie przeprowadził dowodu z treści ww. wyroku WSA, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także nie odniósł się do zarzutu skarżącego w tym zakresie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Bezspornym jest w sprawie, że decyzją z dnia [...].08.2000 r. nr [...] Prezydent Miasta T. na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz § 43 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności i art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych orzekł o nieinformowaniu osób fizycznych o adresie R. K. oraz o nieudostępnianiu jego danych osobowych osobom trzecim.
Stosownie do art. 73 ustawy o ewidencji ludności, z dniem wejścia w życie tej ustawy wygasają decyzje o zastrzeżeniu udostępnienia danych osobowych wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Tym samym nie ulega wątpliwości, że ww. decyzja z dnia [...].08.2000 r. wygasła z mocy ustawy, ponieważ została ona wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. i jej przepisy wykonawcze. Nie ma przy tym znaczenia to, że organ wydając ww. decyzję powołał się ponadto na przepis art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Przepis ten stanowi jedynie, że każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych i de facto nie stanowił podstawy do wydania decyzji, a jedyną podstawę prawną stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jej przepisy wykonawcze.
Wobec powyższej konstatacji analizie należy poddać prawidłowość rozstrzygnięcia organu II instancji w świetle treści art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Słusznie uznał w tym zakresie organ odwoławczy, że zastosowanie tego przepisu przez organ I instancji było nieprawidłowe, ponieważ to sama ustawa przewiduje wygaśnięcie decyzji i nie jest możliwe wydawanie w tym zakresie dodatkowego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Już sama wykładnia gramatyczna tego przepisu nie nastręcza trudności i mowa jest w nim wyraźnie o sytuacji, kiedy decyzja stała się bezprzedmiotowa, a więc nie obejmuje on sytuacji, kiedy dochodzi do wygaśnięcia decyzji z mocy ustawy.
Jak słusznie zauważył WSA w Warszawie w wyroku z 10.11.2011 r., I SA/Wa 2299/10, LEX nr 1150783, "Bezprzedmiotowość decyzji, będącą niezbędną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej - z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, a także z powodu zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Bezprzedmiotowość decyzji wskazana w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. stwarza podstawę do stwierdzenia jej wygaśnięcia albo z mocy odrębnego przepisu prawa albo też po ustaleniu przez organ administracyjny, że leży to w interesie społecznym lub w interesie strony."
Taki sam pogląd wyrażany jest również w doktrynie. Zauważa się, że "Czasami ustawodawca stosuje mechanizm "wygaszania" (pozbawiania mocy) obowiązującej pewnych grup decyzji administracyjnych bezpośrednio, z mocy prawa, w związku z wprowadzaniem nowych regulacji prawnych. W przepisach przejściowych zamieszcza normy pozbawiające mocy prawnej określone decyzje ostateczne. (...) W takich przypadkach mamy do czynienia z materialnoprawnym wygaśnięciem decyzji, które nie podlega stwierdzeniu w trybie art. 162 § 1 k.p.a." (M. Kamiński, Materialnoprawne wygaśnięcie i proceduralne... (w:) Kodyfikacja postępowania administracyjnego..., s. 263 i n.; Andrzej Matan, Komentarz do art. 162 Kodeksu postępowania administracyjnego, SIP LEX).
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić trzeba, że organ II instancji słusznie orzekł w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a, zgodnie z którymi organ II instancji uchyla zaskarżona decyzję i umarza postępowanie, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.
W związku z tym stwierdzić trzeba, że nie są zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 73 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a. To samo należy stwierdzić odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 § 1, art. 61 § 4 i art. 8 k.p.a. Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania, zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (vide wyrok NSA z 21.11.2014 r., II OSK 1098/13, LEX nr 1658530). Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających ww. zarzut.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło