II FZ 224/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 763/15 w zakresie umorzenia postępowania w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 23 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 763/15) w sprawie ze skargi M. J. uchylił własne postanowienie z dnia 7 lutego 2017 r. i umorzył postępowanie z jej wniosku o ustanowienie radcy prawnego. Ze stanu sprawy przedstawionego w tym postanowieniu wynika, że postanowieniem z dnia 7 lutego 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza tego Sądu z dnia 12 stycznia 2017r., który umorzył postępowanie z wniosku strony o ustanowienie radcy prawnego. Podstawę wydanego przez WSA w Krakowie orzeczenia stanowił m.in. art. 260 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), który wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Jednak zgodnie z art. 2 w/w. ustawy nowelizującej, tylko przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałych toczących się postępowaniach, rozpoczętych przed tą datą, zastosowanie znajdują dotychczasowe reguły, w myśl których skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy zarządzenia lub postanowienia referendarza, od którego ten sprzeciw został wniesiony. Mając zatem na uwadze, że wnioskodawca złożył w sprawie skargę w dniu 30 marca 2015 r., wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny rozstrzygnięcia na wskazanej w zaskarżonym postanowieniu podstawie prawnej było nieprawidłowe, a zatem nie mogło ono pozostać w obrocie prawnym. Stąd też Sąd w oparciu o art. 195 § 2 p.p.s.a. w trybie autokontroli uchylił zaskarżone postanowienie własne w celu rozpoznania sprawy na nowo, o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia. Natomiast rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017 r. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt I SO/Kr 23/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2015 r., wydanego w sprawie sygn. akt I SA/Kr 763/15. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. w dniu 17 listopada 2016 r. wyznaczyła dla skarżącej radcę prawnego E. M.. Pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. strona zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z kolejnym wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu celem sporządzenia opinii w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku tego Sądu z dnia 15 września 2015 r. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie ustanowienie radcy prawnego. We wniesionym sprzeciwie skarżąca przywołała dotychczas podawane okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej, ponawiając żądanie wyznaczenia innego radcy prawnego. Sąd wskazał, że w toku niniejszego postępowania przyznano już skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego dlatego Sąd nie miał możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Wypowiedzenie przez skarżącą pełnomocnictwa radcy prawnemu E. M. nie ma wpływu na wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie, bowiem wyznaczenie nowego pełnomocnika leży w gestii Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu 29 marca 2017 r. skarżąca wniosła pismo "Wezwanie do działania", które Sąd pierwszej instancji potraktował jako zażalenie na postanowienie z dnia 13 marca 2017 r. W zażaleniu strona szczegółowo opisała dotychczasowe działania w sprawie, wskazała jak kształtuje się jej sytuacja materialna. Wezwała Sąd do działania i stwierdzenia na podstawie art. 287.21 p.p.s.a. nieważności postanowienia z dnia 13 marca 2017 r. W dniu 18 kwietnia 2017 r. skarżąca wystosowała pismo zatytułowane "uzupełnienie wezwania do działania z dnia 17 marca 2017 r." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że strona skarżąca w niniejszej sprawie jest zwolniona od kosztów sądowych oraz został jej przyznany radca prawny. Natomiast przechodząc do rozpoznania pisma "wezwania do działania", które zostało potraktowane jak zażalenie od postanowienia Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego z dnia 13 marca 2017 r. to zasadnie Wojewódzki Sąd w punkcie pierwszym uchylił własne postanowienie z dnia 7 lutego 2017 r., którym to postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017 r. Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 30 marca 2015 r., a zatem należało w sprawie zastosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujące do dnia 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tymi przepisami skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy zarządzenia lub postanowienia referendarza, od którego ten sprzeciw został wniesiony. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny rozpoznaje sprawę nie jako sąd drugiej instancji lecz jako sąd pierwszej instancji. Dlatego właściwym było uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie autokontroli celem rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza. Odnosząc się zaś do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim zaskarżonego postanowienia to również jest ono prawidłowe. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że postanowieniem z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt I SO/Kr 23/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2015 r., wydanego w sprawie sygn. akt I SA/Kr 763/15. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. w dniu 17 listopada 2016 r. wyznaczyła dla skarżącej r. pr. E. M.. W konsekwencji nie było możliwości ponownego przyznania stronie prawa pomocy skoro skarżąca z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. W świetle powyższy twierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.